Aft Nedir? Belirtileri Nelerdir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir?

Aft Nedir? Belirtileri Nelerdir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Aft, bir tür ağız yarasıdır. Bulaşıcı değildir ancak ağrılı olabilir. Aftın neden oluştuğunu bilinmemektedir. Ancak stres ve ağız içinin küçük yaralanmaları olası tetikleyicilerdir. Tedaviler, reçetesiz veya reçeteli merhemler ve gargaraları içerir. Tedavi olmasa bile aft genellikle iki hafta içinde geçer.

Aft Nedir?

Aftlar (ya da aftöz ülserler) ağız içi mukozasında oluşan küçük ülserlerdir. Aft, kırmızı kenarlı, beyaz veya sarımsı bir ağız yarası gibi görünür. Genellikle diş etlerinin dibinde, dilin üzerinde ya da altında veya dudakların ya da yanakların iç kısmında görülür.

Aftların farklı türleri vardır:

• Minör aftlar en yaygın olanıdır. Genellikle çapı bir santimetreden küçüktür (bezelyeden küçük). İz bırakmadan birkaç hafta içinde iyileşir.
• Majör aftlar genellikle bir santimetreden büyüktür, aşırı ağrılıdır ve sıklıkla iz bırakır. İyileşmesi aylar sürebilir.
• Herpetiform aftlar nadirdir. Tek bir yara yerine, çok küçük nokta şeklindeki yaralar sıklıkla kümeler halinde bir araya gelir. Bu tür yaklaşık iki hafta içinde iyileşir ve genellikle iz bırakmaz.

Bu yaralar yaygındır ve genellikle tedavi olmadan geçer. Ancak bu süreçte yemek yemeyi ve konuşmayı rahatsız edici hale getirebilir. Neyse ki, aftın oluşturduğu rahatsızlıkları azaltmak için yapılabilecek şeyler vardır.

Aftların Belirtileri Nelerdir?

Yaygın belirtiler şunları içerir:

• Ağızda yanma veya karıncalanma (aftın oluştuğunun bir işareti).
• Dil üzerinde, dudakların iç kısmında, yanakların iç kısmında veya ağzın tavanında bir ya da daha fazla ağrılı yara.
• Kırmızı kenarlı, beyaz, gri veya sarı renkte küçük, yuvarlak ülserler.

Aftların Nedenleri Nelerdir?

Uzmanlar, aftın neden oluştuğundan emin değildir. Aftların bulaşıcı olmadığı bilinmektedir. Bazı kişiler aftı, bulaşıcı bir virüsün neden olduğu uçuklarla karıştırır ancak aft ve uçuk aynı şey değildir.

Aftın birkaç olası nedeni vardır. Bunlar aşağıdakiler gibidir:

• Çölyak hastalığı, HIV/AIDS ve inflamatuvar bağırsak hastalığı gibi bağışıklık sisteminin zayıf veya düzensiz çalıştığı durumlar
• Beta blokerler, immünsupresanlar (bağışıklık baskılayıcılar) veya nonsteroid antiinflamatuar ilaçların alınmasına bağlı ilaç yan etkileri.
• Özellikle B12 ve D vitaminleri, folat, demir veya çinko eksikliği olmak üzere beslenme yetersizlikleri.
• DNA’ya bağlı yatkınlık yaratabilen genler (aft kalıtımsal olarak görülebilir).

Uzmanlar, bu ülserlerin gelişimini tetikleyebilen faktörleri de belirlemiştir. Bunlar aşağıdakileri içerir:

• Bazı yiyecek ve içeceklerin tüketilmesi (asidik yiyecekler, baharatlı yiyecekler, kafein, yumurta, peynir, yer fıstığı ve badem dahil).
• Adet döneminde hormon düzeylerinin değişmesi.
• Ağız içinin yaralanması (yanağı ısırmak veya iyi oturmayan diş aparatlarındaki sürtünmeye bağlı sıyrıklar gibi).
• Sodyum lauril sülfat içeren diş macunları.
• Stres.

Aftların Risk Faktörleri Nelerdir?

Aftlar herkeste gelişebilir ancak en sık ergenlerde ve 20’li yaşlardaki kişilerde görülür. Kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür. Uzmanlar bunun hormon farklılıklarıyla ilişkili olabileceğini düşünmektedir.

Erken yaşta aft çıkması ve yaşam boyunca tekrar etmesi yaygındır. Ancak 40 yaşından sonra ilk kez aft çıkması olağan değildir.

Aft Riski Nasıl Azaltılır?

Aftları önlemenin kesin bir yolu yoktur. Ancak daha önce aft çıkmışsa ve yenilerinin çıkması engellenmek isteniyorsa, aftı tetikleyen şeyleri fark etmeye çalışmak ve mümkün olduğunca bu tetikleyicilerden kaçınmak gerekir.

Aft çıkan birçok kişide işe yarayan bazı genel öneriler şunlardır:

• İyi ağız hijyeni uygulamak. Yaralanmayı önlemek için yumuşak kıllı diş fırçası ve mumlu diş ipi kullanmak.
• Asidik, tuzlu, baharatlı veya diğer “tetikleyici” yiyeceklerden uzak durmak.
• Olası beslenme eksiklikleri hakkında doktorla konuşmak.
• Sodyum lauril sülfat içermeyen bir “aft diş macunu” denemek. Diş hekimi uygun markaları önerebilir.
• Farkındalık ve meditasyon gibi stres azaltma tekniklerini denemek.

Aftlar Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor, fiziki muayene sırasında aftı teşhis edebilir. Aftlar, yalnızca bakarak bile doktorların kolayca tanıyabileceği lezyonlardır. Doktor ayrıca ülserlere neden olan başka bir durum olup olmadığını anlamak için kan testi de önerebilir.

Aftlar Nasıl Daha Hızlı İyileşir?

Aft tedavisi, belirtileri hafifletmek için reçetesiz veya reçeteli ürünleri içerebilir. Bazıları yaranın daha hızlı geçmesine yardımcı olabilir.

Doktor aşağıdaki yöntemlerden birini veya birkaçını önerebilir:

• Benzokain gibi topikal anestezikler.
• Alkol içermeyen reçetesiz ağız gargaraları.
• Reçeteli ağız gargaraları veya klorheksidin ya da deksametazon içeren gargaralar
• Fluosinonid, beklometazon veya hidrokortizon hemosüksinat gibi kortikosteroid merhemler.
• Prednizon gibi ağızdan alınan kortikosteroidler (yara merhemle düzelmezse).
• Beslenme eksikliğine bağlı aft varsa vitaminler veya takviyeler

Şiddetli aftlarda doktor lazer tedavisi veya elektrokoterizasyon önerebilir. Bu, bölgedeki mikropları azaltabilir, ağrıyı hafifletebilir ve iyileşmeyi hızlandırabilir.

Aftın Üzerine Tuz Dökmek İşe Yarar mı?

Ağzı tuzlu suyla veya hafif bir ağız gargarasıyla çalkalamak ağrıyı hafifletmeye yardımcı olabilir. Başka bir seçenek de bir pamuklu çubuk kullanarak eşit ölçüde su ve hidrojen peroksit karışımını yaranın üzerine sürmektir (hidrojen peroksit yutulmamalıdır). Ardından üzerine az miktarda magnezya sütü sürmek gerekir.

Bu işlem, aft ağrısını azaltmak için günde dört defaya kadar yapılabilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Aftların çoğu tedavi olmadan kendiliğinden geçer. Bu nedenle doktora gitmek gerekmeyebilir. Ancak aşağıdaki özelliklere sahip aftlar varsa mutlaka doktor ile iletişime geçilmelidir:

• İki haftadan uzun sürerse.
• Grip benzeri belirtilerle birlikte olursa.
• Bir santimetreden büyükse (bezelyeden büyük).
• Yılda iki ya da üç kez tekrar ederse.
• Yemek yemeyi, içmeyi veya diğer günlük rutinleri engellerse.

Bu işaretler, doktorun bilmesi gereken ve yaralara neden olan bir durum olduğunu gösterebilir. Ya da doktor, büyümenin aft olduğundan ve ciddi bir durum olmadığından yüzde yüz emin olmak için test yapmak isteyebilir.

Aftların İyileşmesi Ne Kadar Sürer?

Aft ağrısı genellikle birkaç gün içinde azalır. Ülserler, tedavi olmasa bile genellikle iki hafta içinde iyileşir. İki haftadan uzun süren bir aft varsa, doktor randevusu ayarlanmalıdır.

Aftlar tahriş edici olabilir ve kesinlikle rahatsız edicidir ancak genellikle tehlikeli değildir. Uçukların aksine, aftlar bir enfeksiyonla ilişkili değildir ve bulaşıcılıkları yoktur. Çoğu kişi, reçetesiz aft merhemleri veya ağız gargaraları kullanarak rahatlama sağlar. Ancak bu ürünler denendikten sonra belirtiler düzelmezse, doktorla konuşulmalıdır. Doktor, aftların nasıl geçeceğini (ya da en azından nasıl rahatlama sağlanacağını) anlatabilir ve böylece kişi normal yaşamına dönebilir.