Burkulmalar Neden Olur? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Burkulmalar Neden Olur? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Burkulmalar oldukça yaygın yaralanmalardır. Eklemlerden birinin etrafındaki bağların gerilmesi veya yırtılmasıyla meydana gelirler. Spor yaralanmaları ve düşmeler en yaygın burkulma nedenleridir. Belirtileri genellikle evde RICE adı verilen yöntemle yönetilebilir ancak herhangi bir yaralanmayı teşhis ettirmek için doktora başvurulmalıdır.

Burkulma Nedir?

Burkulma, bağlardan birinin gerilmesi veya yırtılmasıyla meydana gelen bir yaralanmadır.

Bağlar, vücudun her yerindeki kemikleri birbirine bağlayan doku bantlarıdır. Kasları ve kemikleri bir arada tutan ipler gibidirler ve onların çok fazla hareket etmesini önlerler. Bağlar ayrıca eklemlerin sadece olması gereken yönde hareket etmesini sağlarlar.

Burkulmalar, eklemlerden birinin etrafındaki bağlar hasar gördüğünde meydana gelir. Ağrı ve şişlik fark edilirse veya eklemi kullanmak veya üzerine ağırlık vermek zor bir hale gelirse doktora başvurulmalıdır, özellikle de bir düşme, yaralanma veya kaza yaşandıysa.

Burkulma Türleri Nelerdir?

Bağlarla desteklenen herhangi bir eklem burkulabilir. En yaygın burkulan eklemler şunlardır:

• Ayak bileği burkulmaları.
• El bileği burkulmaları.
• Diz burkulmaları.
• Parmak burkulmaları.
• Başparmak burkulmaları.

Burkulmalar Ne Kadar Yaygındır?

Burkulmalar çok yaygındır. Özellikle sporcular arasındaki en yaygın yaralanmalardan biridir.

Burkulma Belirtileri Nelerdir?

En yaygın burkulma belirtileri şunlardır:

• Ağrı.
• Şişlik.
• Morarma veya renk değişikliği.
• Kararsızlık-dengesizlik (ekleme ağırlık verilememesi veya rahat hareket edilememesi gibi).
• Azalmış hareket aralığı (eklemi her zamanki kadar hareket ettirmenin zor veya ağrılı olması).

Burkulmaların Sebepleri Nelerdir?

Eklemi çok fazla veya çok uzağa hareket ettirmeye zorlayan herhangi bir şey burkulmaya neden olabilir. En yaygın nedenler şunlardır:

• Spor yaralanmaları.
• Düşmeler.
• Kayma ve aniden kendini düşmemek için tutmaya çalışma.
• Yürürken, koşarken veya zıplarken ayak bileğini veya dizi burkma.
• Tekrarlayan zorlanma yaralanmaları (bir eklemi aşırı kullanmak veya iş, spor veya hobi için tekrarlayan hareketler yapmak).

Burkulmalar İçin Risk Faktörleri Nelerdir?

Herkes burkulma yaşayabilir ancak bazı kişilerde eklem burkulması olasılığı daha yüksektir. Bunlar:

• Sporcular.
• Fiziksel olarak zorlayıcı işleri olan işçiler.
• Tekrarlayan hareketler yapmalarını gerektiren hobi veya aktivitesi olan kişiler.

Yaralanma riskini (özellikle burkulmaları) artıran egzersiz alışkanlıkları şunlardır:

• Aniden antrenman veya aktivite yoğunluğunu artırma.
• Uygun ekipman veya eğitim olmadan yeni bir spor veya aktiviteye başlama (kötü formla çalışmak veya yanlış türde ayakkabı giymek gibi).
• Yıl boyunca aynı sporu yapmak ve sezon arası vermemek.

Burkulmalar Nasıl Teşhis Edilir?

Doktorlar, burkulmayı fiziki muayene ile teşhis eder. Doktor öncelikle yaralı eklemi inceleyecektir. Belirtilerin ne zaman fark edildiği, özellikle yaralanmanın tam nedeni biliniyorsa doktora anlatılmalıdır.

Doktorlar, burkulmaları şiddetine göre derecelendirir:

• Derece 1 burkulma (hafif): Bağda çok az veya hiç yırtılma olmaması.
• Derece 2 burkulma (orta): Bağın tamamen değil kısmen yırtılmış olması.
• Derece 3 burkulma (şiddetli): Bağın tamamen yırtılmış olması.

Burkulmaları Teşhis Etmek İçin Hangi Testler Kullanılır?

Eklem ve etrafındaki dokunun görüntülerini çekmek için görüntüleme testleri gerekebilir. Bu testler eklem içindeki hasarı gösterebilir ve kemik kırıkları gibi diğer yaralanmaları teşhis etmeye yardımcı olur.

Doktor şu testleri kullanabilir:

• Röntgen.
• Ultrason.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR).

Burkulmalar Nasıl Tedavi Edilir?

Teşhis için doktora gidildikten sonra, burkulma belirtileri evde R.I.C.E. yöntemi izlenerek tedavi edilebilir. Bu yöntem şöyledir:

• Dinlenme: Yaralanmaya neden olan aktiviteden kaçınılmalıdır. İyileşirken yaralı vücut kısmı kullanılmamalıdır.
• Buz: Yaralanmaya günde birkaç kez, her seferinde 15 dakika soğuk kompres uygulanmalıdır. Buz paketleri doğrudan cilde değmemesi için havlu veya ince bir bezle sarılmalıdır.
• Kompresyon: Şişliği azaltmak için yaralı ekleme elastik bandaj sarılmalıdır. Doktor, kompresyon sargısının güvenli bir şekilde nasıl uygulanacağını gösterebilir.
• Yükseltme: Eklem mümkün olduğunca kalp seviyesinin üzerinde tutulmalıdır.

Reçetesiz satılan nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar (aspirin veya ibuprofen) veya asetaminofen ağrı ve iltihabı azaltabilir. Reçetesiz ağrı kesici ilaçlar bir doktora danışmadan 10 günden uzun süre kullanılmamalıdır.

İhtiyaç duyulabilecek diğer tedaviler şunlardır:

• Eklemi destekleyen ve yerinde tutan bir atel.
• Yürüyüş botu.
• Koltuk değneği.
• Fizik tedavi.

Burkulma sonrası cerrahi nadiren gereklidir. Şiddetli burkulma, kemik kırığı veya çıkık gibi diğer yaralanmalar için cerrahi gerekebilir. Aynı eklemi birden fazla kez burkan kişiler için de cerrahi gerekebilir.

Tedaviden Ne Kadar Süre Sonra Daha İyi Hissedilir?

Belirtiler tedavi edilmeye başlandıktan sonra yavaş yavaş daha iyi hissedilmeye başlanmalıdır. Burkulma sonrası iyileşmenin en önemli kısmı, eklemi kullanmamak veya üzerine daha fazla stres yüklememektir. İyileşirken eklemin ne kadar kullanılabileceği doktora sorulmalıdır.

Burkulma Yaşanırsa Neler Beklenmelidir?

Burkulma sonrası tam bir iyileşme beklenir. Burkulmalar genellikle geçici yaralanmalardır ve sağlık durumu veya aktif kalma yeteneği üzerinde uzun vadeli etkileri olmaz.

Bir eklemi burkmak, gelecekte tekrar yaralanma olasılığını artırabilir. Kişiye özgü riski öğrenmek ve gelecekteki burkulmaları önlemek için neler yapılabileceği doktora danışılmalıdır.

Burkulmaları İyileşmesi Ne Kadar Sürer?

Burkulmanın iyileşme süresi, hangi eklemin burkulduğuna ve bunun ne kadar şiddetli olduğuna bağlıdır. Çoğu burkulma birkaç haftada iyileşir. Daha şiddetli (derece 3) burkulmaların iyileşmesi birkaç ay sürebilir. Doktor, neler beklenmesi gerektiğini söyleyecektir.

Burkulmalar Nasıl Önlenebilir?

Kişi bir sporcuysa, burkulmayı önlemenin bir yolu olmayabilir.

Spor veya diğer fiziksel aktiviteler sırasında:

• Uygun koruyucu ekipman giyilmelidir.
• Fiziksel aktivite sırasında veya sonrasında bir yer ağrıyorsa ağrıya rağmen aktiviteye devam edilmemelidir.
• Yoğun aktiviteden sonra vücuda dinlenme ve iyileşme zamanı verilmelidir.
• Spor yapmadan veya çalışmadan önce esneme ve ısınma yapılmalıdır.
• Fiziksel aktiviteden sonra soğuma ve esneme yapılmalıdır.

Yaralanma riskini azaltmak için şu genel güvenlik ipuçları izlenmelidir:

• Ev ve çalışma alanı, kişinin takılabileceği dağınıklıktan arındırılmalıdır.
• Evde şeylere ulaşmak için her zaman uygun araçlar veya ekipman kullanılmalıdır. Sandalye, masa veya tezgahlara asla çıkılmamalıdır.
• Yürüme zorluğu varsa veya düşme riski artmışsa baston veya yürüteç kullanılmalıdır.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Yaralanma yaşandıysa ve burkulma belirtileri varsa doktora başvurulmalıdır. Burkulma tedavi edilmeye başlandıysa ve belirtiler birkaç gün geçmesine rağmen iyileşmiyorsa (veya kötüleşiyorsa) doktorla konuşulmalıdır.

Ne Zaman Acil Servise Gidilmelidir?

Aşağıdakilerden herhangi biri yaşanırsa acil servise gidilmelidir:

• Aşırı ağrı.
• Kötüleşen şişlik.
• Renk değişikliği.
• Uyuşukluk.

Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?

Muayene randevusu sırasında doktora aşağıdaki soruları sormak faydalı olabilir:

• Burkulma mı yoksa başka bir yaralanmam mı var?
• Hangi derece bir burkulmaya sahibim?
• Hangi tedavilere ihtiyacım var?
• Ne zaman tekrar fiziksel aktivitelere veya spor yapmaya geri dönebilirim?

Burkulmalar ve Zorlanmalar Arasındaki Fark Nedir?

Burkulmalar ve zorlanmalar benzer yaralanmalardır, aralarındaki fark hasar gören şeyin ne olduğudur.

Burkulmalar, bir bağ yırtıldığında veya hasar gördüğünde, genellikle eklemlerden biri olması gerekenden daha fazla hareket ettiğinde meydana gelir.

Kas zorlanmaları, kaslardan biri yırtıldığında meydana gelir. Doktorlar bazen tendon yırtıklarını da zorlanmalar olarak adlandırır.

Burkulmalar ve zorlanmaların her ikisi de yaygın spor yaralanmalarıdır. Ağrı, şişlik yaşanıyorsa ve eklem veya kas her zamanki gibi hareket ettirilemiyorsa doktora başvurulmalıdır.

Neredeyse herkes hayatında en azından bir kez ayak bileğini burkmuş, parmağını bir yere sıkıştırmış veya başka bir tür burkulma yaşamıştır. Burkulmalar en yaygın yaralanmalardan biridir. Çoğu burkulma ciddi olmasa ve dinlenme ya da evde uygulanabilecek basit tedavilerle iyileşse de eklemdeki ağrı, şişlik veya dengesizlik görmezden gelinmemelidir. Herhangi bir yaralanmayı doğru teşhis ettirmek için, özellikle de eklemi kullanmak veya hareket ettirmek zor oluyorsa mutlaka bir doktora başvurulmalıdır.