Ayak Tendiniti Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Ayak Tendiniti Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Ayak tendiniti, ayaktaki tendonlardan herhangi birinde görülen inflamasyondur. En sık etkilenenler Aşil tendonları, peroneal tendonlar, ekstansör ve posterior tibial tendonlardır. Tahriş olmuş bir ayak tendonu genellikle aşırı kullanıma bağlı olarak oluşur ve ağrı ile şişliğe yol açabilir.

Ayak Tendiniti Nedir?

Ayak tendiniti (tendon iltihabı), ayakta bir tendonun inflamasyonu veya tahrişidir. Tendonlar, kasları kemiklere bağlayan güçlü doku bantlarıdır. Ayak tendiniti genellikle aşırı kullanıma bağlıdır ancak bir yaralanmanın sonucu olarak da ortaya çıkabilir.

Ayak Tendinitinin Farklı Türleri Nelerdir?

Ayaklarda çok sayıda tendon bulunur. Tendinit bu tendonların herhangi birini etkileyebilir ancak en yaygın olanları şunlardır:

• Aşil tendiniti: Baldır kasını topuk kemiğine bağlayan tendonu etkiler. Bu tendon, vücuttaki en güçlü tendondur. Parmak ucuna yükselmeyi gerektiren koşma, zıplama, yürüme ve diğer aktiviteleri yapmamıza yardımcı olur.
• Ekstansör tendiniti: Ayağın üst kısmı boyunca uzanan tendonun tahrişidir. Bu tendonlar, bacağın ön kısmındaki kemikleri ayak parmaklarına bağlar.
• Peroneal tendinit: Ayak bileğinin dış kısmı boyunca uzanan iki tendondan herhangi birinde gelişen inflamasyondur. Bu tendonlar, orta ayak bölgesine ve ayak kavisine bağlanarak stabiliteye yardımcı olur.
• Posterior tibial tendinit: Baldır kasını ayağın iç kısmındaki kemiklere bağlayan tendonu etkiler. Bu tendonlar, ayak kavsini desteklemeye yardımcı olur.
• Plantar fasiit: Topuğun alt kısmında ve ayak kavisi içinde hissedilen ağrıdır. Teknik olarak bu bir tendon değil, bir bağ dokusudur ancak tendinite benzer şekilde ağrılı durumlara yol açabilir ve benzer tedavi yaklaşımları ile ele alınır.

Kimlerde Ayak Tendiniti Geliştirir?

Herkes ayak tendiniti geçirebilir, ancak bu durum tendonları aşırı kullanan sporcularda veya çok aktif kişilerde daha yaygındır.

Şu durumlar varsa kişinin ayak tendiniti geliştirme olasılığı daha yüksektir:

• Fazla kilolu olmak.
• Fiziksel aktiviteden önce esneme yapmamak.
• Fiziksel aktiviteden sonra esneme yapmamak.
• Artrit, gut, tiroid hastalığı veya diyabet gibi belirli sağlık sorunlarına sahip olmak.
• Düz taban olmak.
• Daha önce tendon yaralanması geçirmiş olmak.
• Bacaklardaki tendon ve kasların gergin olması.
• Sigara içmek veya tütün ürünleri kullanmak.

Ayak Tendiniti Ne Kadar Yaygındır?

Aşil tendiniti, ayak tendinitinin en yaygın tipidir. Çalışmalar hem elit sporcuların hem de hobi amacıyla spor yapanların %1 ila %9’unu etkileyebileceğini göstermektedir.

Ayak Tendinitinin Sebepleri Nelerdir?

Ayak tendiniti genellikle kroniktir, yani zaman içinde ayağın tendonlarına tekrarlayan stres uygulanmasıyla gelişir. Ancak tendinit, tendonun aşırı gerilmesi, ayak bileğinin aşırı döndürülmesi veya koşma, zıplama ya da spor yapma sırasında yanlış teknik kullanılması sonucu ani olarak da ortaya çıkabilir.

Ayak Tendinitinin Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler, hangi tendonun yaralandığına bağlı olarak değişir ancak şunları içerebilir:

• Tendonun yakınında oluşan kemik çıkıntıları (tendon yakınında küçük ekstra kemik oluşumları).
• Tendonun uzunluğu boyunca ya da tendonun kemiğe yapıştığı noktada ağrı.
• Fiziksel aktiviteyle kötüleşen ağrı.
• Hareketsizlik dönemlerinden sonra, örneğin sabah ilk kalkıldığında tendonda hissedilen tutukluk.
• Tendon etrafında şişlik, kızarıklık veya ısı artışı.
• Tendonda kalınlaşma.

Ayak Tendiniti Tendon Rüptürüne (Kopma) Yol Açabilir mi?

Tendonu şiddetli şekilde aşırı germek veya ani bir yaralanma, tendonun kısmen ya da tamamen kopmasına (rüptür) yol açabilir. Ayaktaki bir tendon rüptürü, tıbbi değerlendirme gerektirir.

Şu durumlar varsa doktora başvurulmalıdır:

• Ayağın üzerine ağırlık verilememesi.
• Ayağı belirli bir yöne hareket ettirememek.
• Şiddetli ayak ağrısı.
• Yaralanma anında ayakta bir patlama hissi ya da sesinin fark edilmiş olması.

Ayak Tendiniti Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor, fiziki muayene yapar ve belirtileri gözden geçirir. Ayağın, ayak bileğinin veya baldırın belirli bölgelerine palpasyon (bası) uygulayabilir. Burada amaç, şişlik ve hassaslık olan alanları tespit etmektir. Doktor, hareket açıklığını, gücü ve ağrının şiddetini değerlendirmek için belirli hareketlerin yapılmasını da isteyebilir.

Doktor, ayakta kırık veya yırtık bir tendon olabileceğinden şüphelenirse, röntgen, MR, BT (bilgisayarlı tomografi) taraması veya ultrason gibi görüntüleme incelemeleri önerebilir.

Ayaktaki birçok tendon için (eğer tendon yırtık değilse), tendonun nasıl hareket ettiğini ve ağrıya neden olan yaralanma veya dejeneratif değişikliklerin türünü görmek amacıyla ultrason genellikle tercih edilen tetkiktir.

Ayak Tendiniti Nasıl Tedavi Edilir?

Çoğu durumda doktor, ayak tendon ağrısını yönetmek için RICE adı verilen ve evde uygulanabilen tedaviyi önerecektir. RICE yöntem şöyledir:

• İstirahat: Ayaktaki tendonlara daha fazla zarar vermemek için fiziksel aktiviteyi durdurmak.
• Buz: Ayağa, her seferinde en fazla 20 dakika olacak şekilde buz paketi veya soğuk kompres uygulamak (buz doğrudan cilde temas ettirilmemelidir).
• Kompresyon: Yaralı tendon etrafına kompresyon bandajı veya sargı uygulayarak şişliği azaltmak.
• Yükseltme: Ayağı, tercihen kalp seviyesinin üzerine gelecek şekilde yükseltilmiş bir pozisyona getirmek.

Doktor yaralanmayı teşhis ettikten sonra ek tedaviler de önerebilir. Bunlar aşağıdakileri içerebilir:

• Baldır germe hareketleri veya egzersizleri.
• Fiziksel aktiviteye geri dönülürken ağrıyı azaltmak ve ayağı desteklemek için ortotikler (özel ayakkabı tabanlıkları).
• Narkotik olmayan ağrı kesiciler.
• Ayak, ayak bileği ve baldırda hareket açıklığını, gücü, stabiliteyi ve esnekliği yeniden kazanmak için fizik tedavi.
• Tendonların iyileşmesine izin vermek için ayağı hareketsizleştiren yumuşak alçı veya bot.

Ayak Tendiniti İçin Ameliyata İhtiyaç Duyulabilir mi?

Çoğu kişide ayak tendiniti için cerrahi gerekmez ancak yaralanma, altı aylık cerrahi dışı tedavilere rağmen düzelmezse doktor cerrahi önerebilir.

Cerrahi tedaviler şunları içerebilir:

• Gastroknemius resesyonu (uzatma): Bu işlem, baldır kasının cerrahi olarak uzatılmasıdır. Düz tabanı olan kişilerde veya Aşil tendonu üzerindeki stresi azaltmak için yardımcı olabilir.
• Tenosinovektomi: Bu ameliyat, hasarlı bir tendonu debride eder  (temizler). Cerrah, hasarlı dokuyu çıkarır ve sağlıklı dokuları birbirine dikerek onarır.
• Tendon transferi: Tendon ağır derecede hasarlıysa tendon transferi gerekebilir. Cerrah, hasarlı tendonun büyük kısmını çıkarır, ardından ayağın başka bir bölgesinden sağlıklı bir tendon alarak orijinal tendonun kalan kısmına bağlar.
• Ultrason eşliğinde hidroreseksiyon (TenJet): Tendon yırtık değil ancak tendinozis adı verilen dejeneratif materyal içeriyorsa, doktor bu dejeneratif dokuyu debride etmek için muayenehane ortamında yapılan bir işlem önerebilir. Bu işlem, ultrason eşliğinde muayenehanede uygulanır.

Ayak Tendiniti Olan Kişilerde Hastalığın Seyri Nasıldır?

Çoğu kişi ayak tendinitten kalıcı hasar olmadan tamamen iyileşir. Tendon yaralanmalarının konservatif tedavilerle birkaç ay içinde iyileşmesi beklenir. Cerrahi yapılırsa, iyileşme süresi 6 ila 12 ay arasında değişebilir. Çoğu kişi, cerrahi sonrasında fizik tedaviye ihtiyaç duyar.

Ayak tendon yaralanması bir kez yaşandığında, aynı bölgede gelecekte yaralanma riski artar. Spor yaparken veya egzersiz yaparken yeniden yaralanmayı önlemek için ekstra önlemler alınmalıdır.

Ayak Tendiniti Nasıl Önlenebilir?

Ayak tendiniti riskini azaltmak için şunlar yapılabilir:

• Ağrıyı görmezden gelmemek, ağrının yol gösterici olmasına izin vermek.
• Yoğun fiziksel aktiviteye kademeli olarak hazırlanmak.
• Sağlıklı bir vücut ağırlığını korumak.
• Tendonları aşırı yormamak.
• Sigara içmemek veya tütün ürünleri kullanmamak.
• Antrenmanlar arasında dinlenmek.
• Fiziksel aktiviteden önce esneme yapmak.
• Fiziksel aktiviteden sonra esneme yapmak.
• Spor yaparken doğru tekniği kullanmak.
• Doktorun önerdiği durumlarda ortotikler de dahil olmak üzere, ayağa destek sağlayan ve uygun olan ayakkabıları giymek.

Doktora Ne Zaman Başvurulmalıdır?

Aşağıdaki durumlar söz konusuysa doktora başvurulmalıdır:

• Yürüyememek veya ayağın üzerine ağırlık verememek.
• Ayak parmaklarını veya ayak bileğini bükememek ya da esnetememek.
• Ayakta veya ayak bileğinde bir patlama hissi veya sesi duymak ya da hissetmek.
• Ayakta, ayak bileğinde veya baldırda şiddetli ağrı olması.
• Ayakta, ayak bileğinde veya baldırda şişlik fark edilmesi.

Ayak tendiniti, ayaktaki sağlam bağ dokusu bantlarının aşırı gerilmesi sonucu ortaya çıkar. Sporcularda oldukça yaygın görülen bir aşırı kullanım yaralanmasıdır ancak düz taban ya da artrit gibi durumları olan yaşlı bireyleri de etkileyebilir. Çoğu kişi için istirahat, buz uygulaması, esneme veya fizik tedavi gibi konservatif tedavilerin kombinasyonu ile kendi kendine iyileşen bir yaralanmadır. Nadir durumlarda ayak tendiniti cerrahi gerektirir.