Avasküler Nekroz (Osteonekroz) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Avasküler Nekroz (Osteonekroz) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Avasküler nekroz, zamanla kötüleşen ve hareket kabiliyetini etkileyebilen ağrılı bir kemik hastalığıdır. Bu durum, bir şeyin kemiklere olan kan akışını kesmesiyle oluşur. Nedenler arasında kırık kemikler, çıkık kalçalar, radyasyon tedavisi ve alkolün fazla kullanımı yer alır. Çoğu kişide ağrıyı gidermek ve hareket kabiliyetini iyileştirmek için cerrahi (bazen eklem değiştirme) gerekir.

Avasküler Nekroz Nedir?

Avasküler nekroz, bir şeyin kemik dokusuna kan akışını engellemesi durumunda ortaya çıkar. Kemikler, iskelet sistemi yeni kemik dokusu oluştururken ve yaşlanan kemik dokusu parçalanıp öldüğünde sürekli olarak değişir.

Bunu bir döngü olarak düşünmek gerekir. Vücut, parçalanıp ölen dokuyu değiştirmek için yeni doku üretir. Bu döngünün kemikleri sağlıklı ve güçlü tutmak için doğru şekilde gerçekleşmesi gerekir. Kan, kemiklerin sağlıklı kalması ve yenilenmesi için ihtiyaç duyduğu besinleri ve oksijeni taşır. Kan akışı olmadan, iskelet sistemi yeni kemik dokusunu yeterince hızlı üretemez. Ölen kemik dokusu ufalanmaya başlar ve sonunda çöker.

Avasküler Nekroz Ne Kadar Yaygındır?

Her yıl 10.000 ila 20.000 Amerikalı avasküler nekroz geliştirir. Bu durum herkesi etkileyebilir ancak en sık 30’lu ve 40’lı yaşlardaki kişilerde görülür.

Avasküler Nekroz Nerelerde Görülür?

Avasküler nekroz, herhangi bir eklemdeki kemik dokusunu etkileyebilir ancak genellikle kalçayı hedef alır. Avasküler nekrozun gelişebileceği diğer eklemler şunlardır:

• Ayak bilekleri.
• Çene.
• Dizler.
• Üst kol (humerus) ve omuzlar.

Avasküler Nekrozun Sebepleri Nelerdir?

Kemik kırıkları veya kemik dokusuna kan akışını engelleyen hastalıklar avasküler nekroza neden olur. Avasküler nekroz vakalarının yaklaşık %20’si belirgin bir neden olmadan ortaya çıkar.

Avasküler nekrozun bilinen nedenleri şunlardır:

• Travmatik avasküler nekroz: Bu, bir kemiğin kırılması veya bir eklemin çıkması sonrasında ortaya çıkabilir.
• Travmatik olmayan avasküler nekroz: Kanın kemik dokusuna ulaşmasını engelleyen bir hastalık veya tıbbi durum varsa bu durum oluşur. Travmatik olmayan avasküler nekroz genellikle vücudun her iki tarafındaki aynı kemikleri etkiler. Örneğin, sağ omuzda avasküler nekroz varsa, sol omuzda da olması muhtemeldir.

Hangi Kemik Kırıkları Travmatik Avasküler Nekroza Neden Olur?

Avasküler nekroz, bazı kemik kırıklarında diğerlerine göre daha olasıdır. Travmatik avasküler nekroza yol açan yaygın kemik kırıkları şunlardır:

• Kalça kırıkları ve çıkıkları: Kalçası çıkan (kalça eklemin normal hizasında olmayan) kişilerin yaklaşık %20’si avasküler nekroz geliştirir.

Hangi Tıbbi Durumlar Travmatik Olmayan Avasküler Nekroza Neden Olur?

Avasküler nekroza yol açabilecek birkaç tıbbi durum veya tedavi şunlardır:

• Osteoporoz. Yaşlı kadınlar (ve bazı erkekler) bazen dizde spontan avasküler nekroz (SPONK) yaşar.
• Orak hücreli anemi gibi kan bozuklukları.
• Diyabet.
• Radyasyon tedavisi gibi kanser tedavileri.
• Dalgıçlarda dekompresyon hastalığı.
• HIV.
• Lupus.
• Organ nakilleri.

Hangi Yaşam Tarzı Aktiviteleri Avasküler Nekroz Geliştirme Riskini Artırır?

Riski artıran bazı yaşam tarzı aktiviteleri şunlardır:

• Aşırı alkol kullanımı.
• Sigara içme.
• Uzun süreli kortikosteroid kullanımı (prednizon).

Avasküler Nekrozun Belirtileri Nelerdir?

Avasküler nekrozun belirtilerini fark etmek haftalar veya aylar sürebilir. Avasküler nekrozun işaretleri olabilecek bazı belirtiler şunlardır:

• Kemik üzerine baskı uygulandığında ve baskı kaldırıldığında ortaya çıkan ve geçen aralıklı ağrı.
• Artan ağrı ve sert eklemler.
• Sınırlı hareket açıklığı.
• Kalça veya dizlerde avasküler nekroz varsa topallama.
• Merdiven çıkma, ayakta durma veya yürüme zorluğu.

Avasküler Nekroz Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor, belirtileri değerlendirecek ve fiziki muayene yapacaktır. Şu testlerden bir veya daha fazlası istenebilir:

• Kırıkları ve artrit belirtilerini tespit etmek için röntgen.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR).

Avasküler Nekroz Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, kemiklerdeki hasarın miktarına bağlı olacaktır. Kemik hasarı, ağırlık taşımayan daha küçük kemiklerle sınırlıysa, uygulanabilecek potansiyel tedaviler şunlardır:

• Buz uygulamak.
• Isı tedavisi.
• Dinlenme.
• Steroid olmayan anti-inflamatuar ilaçlar.
• Eklem hassasiyetini azaltmak ve hareket açıklığını artırmak için fizik tedavi.
• Baston ve koltuk değneği gibi yürüme yardımcıları.

Daha İleri Avasküler Nekroz Formları Nasıl Tedavi Edilir?

Çoğu durumda avasküler nekrozu tedavi etmek için cerrahi gerekecektir. Cerrahi seçenekler şunlardır:

• Çekirdek dekompresyonu: Cerrah, etkilenen kemiğe küçük delikler (çekirdekler) açarak kan akışını iyileştirir. Bu prosedür, iyileşmeyi teşvik etmek için enjeksiyonlar veya kemik greftleri ile birleştirilebilir.
• Eklem değiştirme: Hasarlı eklem, yapay bir eklemle değiştirilir. Kalça ve diz değiştirmeleri, avasküler nekrozlu kişilerde ağrıyı gidermede ve hareket kabiliyetini geri kazanmada %95 etkilidir.

Avasküler Nekrozu Tamamen Ortadan Kaldıran Bir Tedavi Var mı?

Çeşitli tedaviler avasküler nekrozun ilerlemesini yavaşlatabilir ancak onu tümüyle ortadan kaldırabilen bir tedavi yoktur. Avasküler nekrozlu çoğu kişi sonunda ameliyat geçirir (eklem değiştirme dahil). Avasküler nekrozlu kişiler ayrıca ciddi osteoartrit geliştirebilir.

Avasküler Nekroz Nasıl Önlenebilir?

Avasküler nekroz her zaman önlenemeyebilir ancak riski azaltmak için atılabilecek bazı adımlar vardır:

• Sigarayı bırakmak.
• Alkol tüketimini azaltmak.
• Kolesterol seviyelerine dikkat etmek.
• Kronik bir tıbbi durum için kortikosteroid alınıyorsa, dozun azaltılması hakkında doktorla konuşulmalıdır.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Avasküler nekroz, zamanla kötüleşen ilerleyici bir durumdur. Kişide avasküler nekroz varsa ağrı ve hareket kabiliyeti gibi belirtiler takip edilmelidir.

Aşağıdaki durumlarda doktora başvurulmalıdır:

• Dinlenme veya ağrı kesicilerle iyileşmeyen ağrı.
• Yürümeyi veya hareketi zorlaştıran ağrı.
• Açıklanamayan topallama.

Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?

Doktora şu soruları sormak faydalı olabilir:

• Avasküler nekroza neden yakalandım?
• Benim için en iyi tedavi nedir?
• Tedavi komplikasyonları nelerdir?
• Tedaviden sonra ne tür bir takip bakımı gerekiyor?

Avasküler nekroz, yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilen ağrılı bir durumdur. Avasküler nekroz geliştirme riskini artıran hastalıklar veya ilaçlar varsa doktorla konuşulmalıdır. Doktor, avasküler nekrozun işaretleri olabilecek belirtileri açıklayacaktır. Erken teşhis ve tedavi, durumun ilerlemesini geciktirebilir.