B12 Vitamini Yüksekliği Neden Olur? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

B12 Vitamini Yüksekliği Neden Olur? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Kanda yüksek B12 vitamini düzeylerinin oluşmasının birkaç yolu vardır, bunların bazıları diğerlerine göre çok daha kolaydır. Bu durum tehlikeli olmasa da bunun daha erken değil de daha geç çözülmesinin istenmeyeceğini düşündüren kanıtlar vardır.

B12 Yüksekliği Nedir?

Yüksek B12 düzeyi, kanda beklenenden daha fazla B12 vitamini bulunması anlamına gelir. Yüksek B12 düzeyleri (hiperkobalaminemi olarak da bilinir) genellikle zararsızdır. Ancak düzeyler besin veya takviyeler dışındaki bir nedenden dolayı yüksekse, altta yatan bir tıbbi durum olabilir.

B12 vitamini, kobalamin olarak da bilinir ve temel bir vitamindir. Yeterince alınmaması (B12 vitamini eksikliği) ciddi, hatta kalıcı sağlık sorunlarına yol açabilir. Çok fazla B12 alınması genellikle zarar vermez. Bu vitaminin toksik etkilere neden olması için son derece yüksek dozlar gerekir.

Ne Kadar B12 Vitamini Yüksek Kabul Edilir?

Vücudun düzgün çalışması için B12 vitamini gerekir ancak yalnızca çok küçük miktarlara ihtiyaç vardır. ABD Ulusal Bilimler, Mühendislik ve Tıp Akademileri, ABD’de önerilen günlük B12 miktarlarını aşağıdaki şekilde belirlemiştir.

• Doğumdan 6 aya kadar: 0.4 mikrogram (mcg)
• 7 aydan 12 aya kadar: 0.5 mcg
• 1 yaştan 3 yaşa kadar: 0.9 mcg
• 4 yaştan 8 yaşa kadar: 1.2 mcg
• 9 yaştan 13 yaşa kadar: 1.8 mcg
• 14 yaş ve üzeri: 2.4 mcg

Resmi öneriler hamilelikte veya emzirme döneminde de artar. Hamilelik döneminde günde 2.6 mcg, emzirme döneminde günde 2.8 mcg alınması gerekir.

Mikrogramın ne kadar olduğu konusunda emin olunamıyorsa, 1 kilogramda 1 milyar mikrogram olduğu hatırlanabilir.

B12 Yüksekliğinin Belirtileri Nelerdir?

Yüksek B12 düzeyleri aşağıdaki belirtilere yol açabilir:

• Yüzü etkileyen akne veya kızarıklık
• Anksiyete
• Kromatüri. Bu, idrarın kırmızı görünmesine neden olur ancak hematüri ile aynı şey değildir
• Oturmakta veya yerinde durmakta güçlük (akatizi).
• Baş ağrıları.
• Kalp çarpıntıları.
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon).
• Uykusuzluk.
• Bulantı ve kusma.

Bu belirtilerin yaygın olmadığını hatırlamak önemlidir ve B12 vitamininin bu belirtileri yapabilmesi için son derece yüksek miktarlarda alınması gerekebilir. 2020’de tanımlanan bir olguda, birkaç hafta boyunca toplam 15 miligram (15,000 mcg) B12 enjeksiyonu yapılana kadar bir kişide belirti görülmemiştir. Ağızdan çok fazla B12 alınmasının, vücudun fazla B12’yi emmemesi nedeniyle belirtilere yol açma olasılığı çok daha düşüktür.

B12 Yüksekliğinin Nedenleri Nelerdir?

Yüksek B12 düzeyleri iki ana yolla ortaya çıkabilir. Bunlar şunlardır:

• Yüksek B12 alımı.
• Kandaki B12 düzeylerini artıran altta yatan tıbbi durumlar.

Yüksek B12 Alımı

Kişilerin çok fazla B12 vitamini almasının yaygın bir nedeni, yeterince alamamış olmayı telafi etmeye çalışmalarıdır. B12 eksikliği yaygındır ve uzmanlar bunun dünya genelinde 5 kişiden 2’sine kadarını etkileyebileceğinden şüphelenmektedir.

B12 vitamini birçok hayvansal gıdada bulunur ve güçlendirilmemiş bitkisel kaynaklı gıdalardan yeterli düzeyde alınması mümkün değildir. Örneğin, 85 gram somon yemek yaklaşık 2.7 mikrogram B12 vitamini sağlar, bu da bir yetişkin için önerilen günlük alım miktarının biraz üzerindedir.

Ancak vücut, gıdalarla alınan B12’nin tamamını tek seferde ememez. Emilmemiş fazla B12, dışkı veya idrar yoluyla atılır. Bu nedenle yalnızca beslenme ile yüksek B12 düzeylerine ulaşmak oldukça zordur.

B12 eksikliğini tedavi etmek için doktorlar yaygın olarak B12 takviyeleri (hap veya ağızdan damla formunda) reçete eder. Ağızdan tedavi yeterli olmadığında B12 enjeksiyonları bir seçenek olabilir ancak ağızdan tedavi genellikle yeterlidir.

Altta Yatan Tıbbi Durumlar

Bazı tıbbi durumlar, vücudun B12’yi işleme biçimine müdahale edebilir. Bunlar genellikle karaciğeri, böbrekleri veya kanın kendisini etkileyen durumlardır.

Bazı örnekler şunlardır:

• Karaciğer hastalığı ve karaciğer yetmezliği.
• Böbrek yetmezliği.
• Kanserler, özellikle kan kanserleri.

B12 Yüksekliği İçin Risk Faktörleri Nelerdir?

Yüksek B12 düzeyi için temel risk faktörü, B12 takviyeleri kullanma veya B12 enjeksiyonları ile tedavi görme ihtiyacıdır. Takviye veya enjeksiyon tedavilerine ihtiyaç duyulmasının bazı nedenleri şunlardır:

• Yaş: B12 vitamini eksikliği yaş ilerledikçe daha yaygındır, özellikle 65 yaşından sonra.
• Kronik durumlar: Pernisiyöz anemi veya Crohn hastalığı gibi hastalıklar sindirim sistemine zarar vererek, gıdalarla alınan B12’nin emilmesini zorlaştırabilir.
• Siyanür zehirlenmesi: B12 vitamini’nin sentetik bir formu olan hidroksikobalamin, siyanür zehirlenmesine karşı bir antidottur. Yangın sonrası ağır duman inhalasyonu yaşayan kişilerde hayat kurtarıcı olabilir.
• Diyette B12 eksikliği: Vejetaryen veya vegan beslenen kişiler B12 eksikliği geliştirme riski altındadır. Bunun nedeni, gıdalardaki B12’nin yalnızca et, süt ürünleri vb. hayvansal kaynaklardan gelmesidir.
• İlaçlar ve cerrahi: Birkaç ilaç vücudun B12’yi işleme biçimini etkileyebilir. Örnekler arasında mide ülserleri için proton pompa inhibitörleri ve metformin gibi diyabet ilaçları sayılabilir. Gastrik bypass gibi kilo verme ameliyatları da B12 emilimini etkileyebilir.

B12 Yüksekliği Nasıl Teşhis Edilir?

Laboratuvar testleri, özellikle de kan testleri, doktorların yüksek B12 düzeyini teşhis etmesinin temel yoludur. Doktor ayrıca muhtemelen beslenme düzeni, mevcut belirtiler ve sağlık öyküsü hakkında sorular soracaktır.

B12 Yüksekliği Nasıl Tedavi Edilir?

Besin, takviye veya tedavilerden kaynaklanan yüksek B12 düzeyleri için doğrudan bir tedavi veya antidot yoktur. Tedavi etmenin tek yolu, B12 eklemeyi bırakmak ve vücudun fazlalığı atmasına izin vermektir. Bununla birlikte, düzeyler bir takviye nedeniyle yüksekse ve belirti yoksa, doktorla konuşulmalıdır. Bu dozun sürdürülmesi uygun olabilir.

Yüksek B12 düzeyleri altta yatan bir tıbbi durum nedeniyle oluşuyorsa, tedavi esas olarak bu duruma bağlı olacaktır. Tedavi seçenekleri ve bunlardan neler beklenebileceği konusunda en iyi bilgi kaynağı doktordur.

B12 Yüksekliği Varsa Neler Beklenmelidir?

Çok fazla B12 alınması kalıcı zararlı etkilere neden olmaz. Belirtiler nadirdir ancak rahatsız edici olabilir. Ancak vücudun işleyebileceğinden daha fazla B12 alınmadığında belirtiler geçer. Yüksek B12 düzeylerinin hiçbir belirti olmadan görülmesi yaygındır.

B12 Yüksekliği Önlenebilir mi?

B12 alımına bağlı yüksek B12 düzeyi gelişme riskini azaltmak için yapılabilecek birkaç şey vardır. Bunlar aşağıdakiler gibidir:

• Yıllık kontrol yaptırmak: B12 vitamini düzeylerinin kontrol edilmesi, yıllık muayenede yapılan rutin kan tahlillerinin bir parçasıdır. Böylece erken tanı daha kolay olabilir.
• Vitamin ve takviyeleri kullanmadan önce doktorla konuşmak: Reçetesiz satılıyor olmaları takviyelerin otomatik olarak güvenli oldukları anlamına gelmez. Kişi, aldığı tüm takviye ve vitaminler hakkında bunları kullanmadan önce her zaman bir doktorla konuşmalıdır.
• Çeşitli besleyici yiyecekler tüketmek: Doktor, ne yenmesi gerektiği ve nelerden kaçınılmasının istenebileceği konusunda önerilerde bulunabilir.

B12 düzeylerinin yüksek olmasından endişe ediliyorsa şunu bilmek gerekir ki bu konuda herhangi bir tehlike yoktur. Yüksek B12 düzeyleri bazı rahatsız edici belirtilere yol açabilir ancak kalıcı hasara neden olmaz. Ancak iyi bir şeyin fazlası bile, B12 gibi temel bir vitamin için bile, yine de sorunlara yol açabilir ve başka sağlık endişelerine işaret edebilir.

B12 düzeyleri hakkında sorular varsa veya endişe duyuluyorsa, bir doktorla konuşulmalıdır. Doktor, düzeylerin yüksek olup olmadığını, bunun neden olduğunu belirleyebilir ve ne yapılması gerektiği konusunda yol gösterebilir. Doktor ayrıca B12 için doğru dengeyi bulmaya yardımcı olabilir, böylece ne çok fazla ne de yetersiz düzeyler söz konusu olur.