Lenfopeni Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Lenfopeni Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Lenfopeni, kanda normalden daha düşük düzeyde lenfosit bulunmasıdır. Lenfositler, enfeksiyondan koruyan beyaz kan hücreleridir. Bunların çok az olması, hastalanma olasılığını artırabilir. Tedavi gerekip gerekmemesi, belirtilere ve lenfopeniye neyin neden olduğuna bağlı olarak değişir.

Lenfopeni Nedir?

Lenfopeni, kanda lenfosit adı verilen beyaz kan hücrelerinin çok az olması durumudur. Lenfosit, beyaz kan hücrelerinin yalnızca bir türüdür. Beyaz kan hücrelerinin yaklaşık %20 ila %40’ını lenfositler oluşturur.

Bu beyaz kan hücreleri; vücudun virüsler, bakteriler, parazitler ve mantarlar dahil olmak üzere hastalığa yol açabilecek mikroplarla savaşmasına yardımcı olur. Kanser hücreleri gibi anormal hücrelerin yok edilmesine de yardım eder.

Lenfositler üç türe ayrılabilir:

• T lenfositleri (T hücreleri).
• B lenfositleri (B hücreleri).
• Doğal öldürücü hücreler (NK hücreleri).

Düşük lenfosit düzeyleri (ya da lenfopeni), kişiyi enfeksiyonlara ve diğer durumlara daha yatkın hale getirebilir.

Lenfopeni, lenfositopeni ve lenfositik lökopeni olarak da adlandırılır. Lökopeni, düşük beyaz kan hücresi sayısına sahip olmak anlamına gelir. “Lenfositik” lökopeni ise özellikle lenfosit sayısının düşük olduğu anlamına gelir.

Normal Lenfosit Düzeyi Nedir?

Normal kabul edilen lenfosit düzeyi yetişkinlerde ve çocuklarda farklılık gösterir.

• Yetişkinlerde normal aralık, bir mikrolitre kanda 1.000 ile 4.800 lenfosit arasındadır. Lenfopeni, bir mikrolitre kanda 1.000’den az lenfosit bulunması durumudur.
• Çocuklarda normal aralık, bir mikrolitre kanda 3.000 ile 9.500 lenfosit arasındadır. Düşük düzeyler (ya da lenfopeni), çocuğun yaşına bağlıdır. İki yaşın altındaki çocuklarda, bir mikrolitre kanda 3.000’den az lenfosit varsa lenfopeni vardır.

Lenfopeninin Belirtileri Nelerdir?

Lenfopeni tek başına belirtiye neden olmaz. Bunun yerine, lenfopeniyle ilişkili durumlar belirtiye neden olabilir. Bunlar şunları içerir:

• Ateş.
• Öksürük.
• Burun akıntısı.
• Döküntü ya da başka cilt tahrişi.
• Şişmiş lenf düğümleri.
• Şişmiş eklemler.
• Ağız ülserleri.
• Sarılık.
• Büyümüş dalak (splenomegali).

Ağır lenfopenide, sık enfeksiyonlar ya da uzun süren enfeksiyonlar yaşanabilir. Hafif lenfopenide ise hiçbir belirti görülmeyebilir.

Lenfopeninin Sebepleri Nelerdir?

Lenfopeniye neden olan bir durumla doğulmuş olunabilir ya da bu durum zaman içinde gelişebilir. Nedene bağlı olarak kişide, yaşam boyu tedavi gerektiren (kronik) lenfopeni ya da tedaviyle ya da tedavi olmaksızın kendiliğinden düzelen (akut) lenfopeni olabilir.

Lenfopeninin birçok nedeni vardır. En yaygın nedenler enfeksiyonlar, ilaçlar ve beslenme yetersizlikleridir.

Enfeksiyonlar

Virüsler, bakteriler, parazitler ve mantarların tümü lenfopeniye yol açan enfeksiyonlara neden olabilir. Lenfopeniye yol açabilen enfeksiyon hastalıkları şunlardır:

• HIV ve AIDS.
• İnfluenza (grip).
• COVID-19.
• Hepatit.
• Sıtma.
• Kızamık.
• Pnömoni.
• Tüberküloz.

Beslenme Yetersizlikleri

Beslenmede yeterli protein alınmıyorsa (malnütrisyon) ya da B12 vitamini, folik asit veya çinko gibi yeterli vitamin ve mineral alınmıyorsa lenfopeni gelişebilir. Bu, dünya genelinde lenfopeninin en yaygın nedenidir.

Kalıtsal Durumlar

Biyolojik ebeveynlerden kalıtılan durumlar lenfopeniye yol açabilir. Bunlar aşağıdakileri içerir:

• Ataksi-telenjiektazi.
• Sık görülen değişken immün yetmezlik.
• DiGeorge sendromu.
• Ağır kombine immün yetmezlik sendromu (SCID).
• Wiskott-Aldrich sendromu.

Otoimmün Hastalıklar

Otoimmün hastalıklar, bağışıklık sisteminin vücudun sağlıklı hücrelerine saldırmasıyla ortaya çıkar ve buna lenfositler de dahil olabilir. Bu durumlar şunları içerir:

• Lupus.
• Sarkoidoz.
• Miyasteni gravis.
• Romatoid artrit.

Kan Hastalıkları ve Kanser

Kan hastalıkları ve kanser, vücudun lenfosit üretme yeteneğini bozabilir. Bu durumlar şunları içerir:

• Aplastik anemi.
• Lenfoma.
• Lösemi.
• Miyelodisplastik sendromlar.

İlaç ve Tedavilerin Yan Etkileri

Kanser tedavileri ve otoimmün hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçlar lenfopeniye yol açabilir. Nedenler şunları içerebilir:

• Kemik iliği nakli.
• Kemoterapi.
• Radyoterapi.
• İmmünsüpresanlar (kortikosteroidler dahil).

Alkol Toksisitesi

Aşırı alkol kullanımı da lenfopeniye yol açabilir.

Lenfopeni Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor, öyküyü ve belirtileri gözden geçirecek, yaşam tarzıyla ilgili sorular soracak ve lenfopeniyi teşhis etmek için testler yapacaktır.

• Tıbbi öykü: Geçmiş ve mevcut durumlar, ilaçlar ve tedaviler hakkındaki bilgiler, doktorun lenfopeniyi teşhis etmesine yardımcı olabilir. Örneğin yakın zamanda geçirilmiş bir COVID-19 enfeksiyonu, düşük lenfositlerin nedeninin viral bir enfeksiyon olduğunu düşündürebilir. Kortikosteroid kullanıldığı öğrenilirse, doktor düşük düzeylerin ilaçla ilişkili olduğundan şüphelenebilir.
• Fiziki muayene: Doktor belirtileri soracak ve ateş, şişmiş lenf düğümleri ya da büyümüş dalak gibi enfeksiyon belirtilerini araştıracaktır.
• Yaşam tarzı soruları: Doktor, beslenmede yetersizlik olup olmadığını görmek için diyet hakkında sorular sorabilir. Lenfopeninin yaygın enfeksiyöz nedenlerinden biri olan HIV’i dışlamak için cinsel yaşamla ilgili sorular da yöneltebilir (örneğin korunmalı cinsel ilişki uygulanıp uygulanmadığı gibi).

Doktor, kan hücrelerini ve kemik iliğini değerlendirmek için çeşitli testler yapabilir.

Lenfopeniyi Teşhis Etmek İçin Hangi Testler Yapılır?

Kanı ve kemik iliğini değerlendiren testler, doktorun lenfopeniyi teşhis etmesine yardımcı olabilir. Bunlar:

• Tam kan sayımı: Tam kan sayımı, beyaz kan hücreleri dahil olmak üzere kişide ne kadar kan hücresi bulunduğunu sayar.
• Diferansiyelli tam kan sayımı: Diferansiyelli tam kan sayımı, sahip olunan bireysel beyaz kan hücresi türlerinin (lenfositler dahil) sayısını belirler.
• Akım sitometrisi: Akım sitometrisi testi, B lenfositleri, T lenfositleri ve doğal öldürücü hücreler dahil olmak üzere farklı lenfosit türlerini ölçer.
• İmmünoglobulin düzeyi testi: İmmünoglobulin düzeyi testi, kanda antikor adı verilen proteinlerin miktarını ölçer. Enfeksiyonlar, otoimmün hastalıklar ve kanser dahil olmak üzere lenfopeniyle ilişkili çeşitli durumların teşhisine yardımcı olabilir.
• Kemik iliği incelemesi: Kemik iliği incelemesi, lenfopeniye neden olabilecek kan hücresi üretim sorunlarını gösterebilir.

Lenfopeniyle ilişkili belirli hastalık ve durumları araştıran testler de yapılabilir. Bu testler arasında HIV testi, tüberküloz testi, grip testi ya da COVID-19 testi ve diğerleri yer alabilir.

Lenfopeni Nasıl Tedavi Edilir?

Belirtiye yol açmayan hafif lenfopeni olguları tedavi gerektirmez. Çoğu zaman vücut bir enfeksiyondan iyileştiğinde düzeyler sonunda normale döner.

Bunun dışında tedavi, altta yatan duruma yöneliktir. Doktor, düşük düzeylere neyin neden olduğuna bağlı olarak tedavi önerebilir.

Lenfopeniyi Tümüyle Ortadan Kaldıran Bir Tedavi Var mıdır?

Vücudun yeterli lenfosit üretmesini engelleyen bir durumla doğulmuşsa, hematopoietik kök hücre nakli olası bir tedavi olabilir. Bu işlem, hasarlı ya da kusurlu kan yapıcı hücrelerin (kök hücreler) sağlıklı kök hücrelerle değiştirilmesini sağlar. Kök hücreler zamanla lenfositler dahil tam olgun kan hücrelerine dönüşür.

Yine de kök hücre nakli riskleri olan karmaşık bir işlemdir. Herkes bu tür bir işlem için uygun değildir. Kök hücre naklinin uygun olup olmadığını doktor söyleyebilir.

Lenfopeni Tedavisinde Hangi İlaçlar Kullanılır?

Ağır lenfopeni varsa immünoglobulin (IG) enjeksiyonlarına gereksinim olabilir. Bu tedavi, bağışıklık sistemini güçlendirerek enfeksiyonlarla daha iyi savaşabilmesini sağlar. Sık enfeksiyonları önlemek için doktor düzenli IG enjeksiyonları önerebilir.

Lenfopeninin Seyri Nasıldır?

Hastalığın seyri, düşük lenfosit düzeylerine neyin neden olduğuna bağlıdır. Genellikle vücut enfeksiyondan iyileştiğinde lenfositler normale döner. Düşük düzeylere daha ciddi bir durum neden oluyorsa tedavi daha uzun ve daha kapsamlı bir süreç olabilir.

Lenfopeni Nasıl Önlenebilir?

Doğuştan gelen bir durumun sonucu olan lenfopeni önlenemez. Sonradan gelişen lenfopeni riskini azaltmak mümkündür. Örneğin, hastalığa yol açabilecek mikroplardan korunmak için önlem alınmalıdır. HIV gibi cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara yakalanma riskini azaltmak için daha güvenli cinsel ilişki uygulanmalıdır. Alkolün ölçülü tüketildiğinden emin olunmalıdır.

Kişide Lenfopeni Varsa Enfeksiyonlar Nasıl Önlenebilir?

Enfeksiyon riskini azaltmak için şunlar yapılabilir:

• Grip ve COVID-19 aşılarının yaptırılması.
• Enfeksiyon riskinin arttığı durumlardan kaçınılması. Bu, hasta olan ya da hasta olabilecek kişilerden ve kalabalık kapalı alanlardan uzak durmak anlamına gelir.
• Ellerin düzenli olarak sabun ve suyla yıkanması ya da alkol bazlı el antiseptiği kullanılması.
• Havayla bulaşan bir virüsle karşılaşma olasılığı olduğunda maske takılması.
• Yiyeceklerin uygun sıcaklıkta pişirildiğinden emin olunması ve meyve ile sebzelerin yenmeden önce iyice yıkanması.
• Vücuda mikrop girişine yol açabilecek kesik ya da sıyrık riskinin bulunduğu etkinliklerden kaçınılması.
• Enfeksiyonu önlemek için alınması gereken ek önlemler konusunda doktora danışılması.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Bir enfeksiyon varsa doktora başvurulmalıdır. Kişiyi enfeksiyonlara daha yatkın hale getiren bir durum varsa, hangi belirti ve bulguların sağlık hizmeti alınmasını gerektirdiği konusu doktora danışılmalıdır.

Lenfopeni Bir Tür Kanser midir?

Lenfopeni kanser değildir ancak kanserler, vücudun lenfosit üretme yeteneğini bozuyorsa lenfopeniye yol açabilir. Bazı kanser tedavileri de lenfosit düzeylerini geçici olarak düşürebilir.

Lenfopeni, kanda normalden daha düşük düzeyde lenfosit bulunmasıdır. Düşük lenfosit düzeyleri konusunda endişelenip endişelenmemek gerektiği doktora sorulmalıdır. Çoğu zaman vücut bir enfeksiyondan iyileştiğinde lenfositler normale döner. Ancak kronik bir durum varsa, enfeksiyonları önlemeye yetecek kadar beyaz kan hücresine sahip olunduğundan emin olmak için sürekli bakım gerekebilir. Lenfopeninin tedavi gerektirip gerektirmediğini doktor açıklayacaktır.