Melanonişi Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Melanonişi, tırnak üzerindeki kahverengi ya da siyah renk değişikliğidir. Bunlar zararsız olabilir ancak altta yatan bir durumun ya da cilt kanserinin belirtisi olabilir. Bu nedenle doğru tanı almak önemlidir. Tırnaklarda değişiklik fark edilirse bir doktora başvurulmalıdır.
Melanonişi Nedir?
Melanonişi, tırnakta genellikle kahverengi ya da siyah olan koyulaşmış bir alandır. Bu durum, el tırnaklarının ya da ayak tırnaklarının birinde ya da birçoğunda oluşabilir.
Tırnak plağında melanin birikimi melanonişiye neden olur. Melanin, saçlara, gözlere ve cilde rengini veren, vücutta bulunan bir maddedir. Tırnak plağı, rengi olmayan keratinden oluşur.
Melanin içeren hücreler tırnaklarda bulunur ancak bu hücreler aktif değildir. Bazı durumlar ve hastalıklar bu hücreleri aktive edebilir. Bunun sonucunda tırnakta kahverengi ya da siyah bir çizgi ya da bant oluşur.
Melanonişi, sık görülen ve çoğu zaman zararsız (benign) olan bir durumdur. Ancak bir kanser türü olan melanom gibi altta yatan bir tıbbi durumun belirtisi olabilir.
Melanonişinin Türleri Nelerdir?
Melanonişinin üç türü şunlardır:
- Boylamasına: Tırnak plağı üzerinde yukarıdan aşağıya uzanan (dikey) koyu bir çizgi vardır. Bu en yaygın türdür.
- Transvers (enine): Tırnak plağı boyunca yandan yana uzanan (yatay) koyu bir bant vardır.
- Total (dağınık): Tırnak plağının tamamı koyudur.
Melanonişinin Belirtileri Nelerdir?
Melanonişinin temel belirtisi, bir el ya da ayak tırnağında koyu renkli bir alan bulunmasıdır. Bu alan:
- Kahverengi, gri ya da siyah olabilir.
- Dikey bir çizgi olabilir.
- Yatay bir çizgi olabilir.
- Tırnağın tamamını kaplayabilir.
En sık görüleni, dikey bir banttır. Bu çizgi boya ya da keçeli kalem artığı gibi görünebilir ancak yıkandığında çıkmaz. Tırnağın herhangi bir bölgesinde oluşabilir.
Ciltte ya da tırnaklarda değişiklik fark edilirse bir doktora başvurulmalıdır. Melanonişi, kanserin ya da altta yatan bir durumun belirtisi olabilir. Bu nedenle doğru tanının hızla konulması önemlidir.
Melanonişinin Nedenleri Nelerdir?
Melanonişinin birkaç olası nedeni vardır.
En yaygın nedenler, ki bunların hepsi kanser dışıdır, şunlardır:
- Morarmış tırnak.
- Tırnak içinde ben (nevüs).
- Tırnak yeme, koparma ya da dar ayakkabıların sürtünmesi gibi tekrarlayan tırnak travması.
- Tırnak içindeki lentigolar (“yaşlılık lekeleri” ya da “karaciğer lekeleri”).
- Genetik ve ırk. Koyu cilt tonuna sahip kişilerde (daha fazla melanin) daha sık gelişir.
Diğer nedenler şunlardır:
- Subungual melanom gibi kanserli tümörler.
- Skleroderma ve lupus gibi bağ dokusu hastalıkları.
- Mantar ve bakteriyel enfeksiyonlar.
- HIV.
- Addison hastalığı, Cushing sendromu ve aşırı çalışan tiroit gibi hormonal durumlar.
- Psoriazis, liken planus ve amiloidoz gibi inflamatuvar cilt durumları.
- Fototerapi ve röntgen maruziyeti gibi tıbbi işlemler.
- Kemoterapi, ART ve antimalaryaller gibi ilaçlar.
- B12 vitamini eksikliği gibi beslenme yetersizlikleri.
- Gebelik.
- Siğiller.
Melanonişi İçin Risk Faktörleri Nelerdir?
Melanonişi en sık koyu cilt tonuna sahip kişilerde görülür. Örneğin Karayip kökenli kişiler arasında, 50 yaşına gelindiğinde tırnak renk değişikliği görülmesi yaygındır. Japon kökenli kişilerin ise yaklaşık %20’sinde benign melanonişi vardır.
Melanonişinin Komplikasyonları Nelerdir?
Komplikasyonlar, melanonişinin nedenine bağlıdır.
Travma, enfeksiyon ve inflamatuvar durumlar gibi nedenler tırnaklara zarar verebilir. Tırnaklar çatlayabilir ve ağrılı olabilir.
Subungual melanom, kanserin yayılmasına (metastaz yapmasına) yol açabilir. Genel olarak tırnaktaki melanomun görünümü, ciltteki melanomdan daha kötüdür.
Melanonişi Nasıl Teşhis Edilir?
Doktor, fiziki muayeneden sonra melanonişi tanısı koyacaktır. Bu muayene sırasında doktor; kişi, belirtiler ve tıbbi öykü hakkında daha fazla bilgi edinecektir. ABCDEF (terimlerin İngilizce ilk harfleri) yöntemine göre sorular soracaktır:
- Yaş.
- Şerit özellikleri. Buna tırnaktaki kahverengi ile siyah pigmentin genişliği ve sınırları dahildir.
- Tırnaktaki çizginin boyutunda ve şeklinde meydana gelen değişiklikler ve ortaya çıkmasının ne kadar zaman aldığı.
- Etkilenen parmaklar.
- Pigmentin çevre deriye yayılımı.
- Ailede melanom ya da atipik ben öyküsü.
Doktor, tırnaktaki değişikliğin kanser dışı mı yoksa kanserli mi olduğunu değerlendirmek için testler önerebilir. Testler aşağıdakileri içerebilir:
- Tırnaktan alınan bir parçanın mikroskop altında incelenmesi.
- Tırnağın el tipi bir mikroskopla görüntülenmesi.
- Tırnak ve deriden alınan küçük bir örneğin mikroskop altında incelenmesi için biyopsi.
- Kanser belirtisi olup olmadığını değerlendirmek için derinin altını inceleyen görüntüleme testleri.
Melanonişi Nasıl Tedavi Edilir?
Melanonişi tedavisi nedene bağlıdır. Kişide bunun benign bir biçimi varsa herhangi bir tedavi gerekmeyebilir. Renk değişikliği zararsızdır ve yalnızca kozmetiktir.
Neden altta yatan bir durumsa, bu durumun tedavi edilmesi gerekir. Örneğin bir enfeksiyon için ilaç gerekebilir ya da subungual melanom varsa kanser tedavileri gerekecektir.
Doktor bu süreçte yol gösterici olacaktır. Tedavi gerekip gerekmediğini ve tedavinin neleri içerdiğini açıklayacaktır.
Kişide Melanonişi Varsa Neler Beklenmelidir?
Çoğu durumda melanonişi ciddi değildir. Irk ya da etnik köken nedeniyle varsa büyük olasılıkla kalıcı olacaktır. Altta yatan kanser dışı bir durum neden oluyorsa, birkaç aylık tedaviden sonra lekeler solabilir.
Neden kanserse, hastalığın seyri genellikle kötüdür. Cilt kanserinin erken tanısı ve tedavisi daha iyi bir sonuç sağlar. Ciltte ya da tırnaklarda değişiklik ilk fark edildiğinde bir doktora başvurmak çok önemlidir.
El ya da ayak tırnağında koyu bir çizgi görmek kişiyi şaşırtabilir. Çoğu durumda melanonişi zararsız bir renk değişikliğidir. Ancak birçok olası nedeninden biri kanserdir. Bu yüzden doğru tanı almak önemlidir. Doktor nedeni bulmak için kapsamlı bir değerlendirme yapacak, tedavi gerekip gerekmediğini açıklayacaktır.