Siyah Nokta Nedir? Neden Oluşur? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Siyah noktalar, çoğunlukla yüzü, boynu, sırtı ve göğsü etkileyen çok yaygın bir cilt durumudur. Ciltte aşırı yağ bulunması ve kıl foliküllerinin tahriş olması başta olmak üzere çeşitli nedenleri vardır. Siyah noktalar yaygın olarak ergenleri etkiler ancak her yaşta ortaya çıkabilir.
Siyah Nokta Nedir?
Siyah noktalar bir akne (akne vulgaris) türüdür. Bunlar, fazla yağ ve ölü deriyle dolan cilt üzerindeki açık kabarıklıklardır. Kabarıklığın içinde kir varmış gibi görünürler ancak koyu lekelerin nedeni aslında tıkanmış folikül üzerindeki düzensiz ışık yansımasıdır.
Siyah noktalar sivilce değildir. Sivilceler, uç kısmında kalın, beyaz-sarı renkli sıvı (irin) bulunan küçük, ağrılı ve renk değişikliği gösteren kabarıklıklardır.
Siyah Noktalar Kimleri Etkiler?
Siyah noktalar tipik olarak hormonal değişiklikler yaşayan ergenleri ve genç yetişkinleri etkiler. Bununla birlikte, birçok yetişkin 20'li, 30'lu yaşlarında ve sonrasında da akne yaşamaya devam eder. Hatta bazı kişilerde siyah noktalar ilk kez yetişkinlik döneminde gelişir.
Siyah Noktalar Ne Kadar Yaygındır?
Siyah noktalar çok yaygındır. Bazı araştırmacılar, siyah noktaların yaşamları boyunca neredeyse herkesi etkilediğini öne sürmektedir. En yaygın olarak ergenlerde görülürler ancak yetişkinlerin %10 ila %20'sinde de siyah nokta bulunur.
Siyah Noktalar Vücudu Nasıl Etkiler?
Yüz (özellikle burun ve çene, bazen yanaklar), boyun, sırt ve göğüs siyah noktaların gelişmesi için en olası bölgelerdir. Ancak yağ bezleri (sebase bezler) vücudun her yerinde bulunur. Bu bezler, cildin ve saçın nemli ve parlak kalmasına yardımcı olan sebum adı verilen yağlı bir kayganlaştırıcı salgılar. Sonuç olarak, yaygın olmamakla birlikte siyah noktalar bazen kalçalarda, uyluklarda, kulaklarda ve koltuk altlarında da ortaya çıkabilir.
Siyah noktalar fiziksel sağlığı ciddi şekilde etkilemez ancak psikososyal (toplumun ve sosyal grupların zihni nasıl etkilediği) ve psikolojik (kişinin kendini algılayışı ve davranışları) etkiler yaratabilir. Siyah noktalar anksiyete, depresyon, duygu durum bozuklukları ve intihar düşüncelerine neden olabilir.
Siyah Noktaların Belirtileri Nelerdir?
Siyah noktalar daha hafif bir akne formudur. Ciltteki koyu renkli, açık kabarıklıklar siyah noktaların temel özelliğidir. Beyaz noktalarda olduğu gibi ağrıya ya da rahatsızlığa neden olmazlar.
Siyah Noktaların Sebepleri Nelerdir?
Yağ bezleri vücudun her yerinde bulunur ve bunların çoğu kıl foliküllerine bağlıdır. Siyah noktalar ve beyaz noktalar komedonlardır. Siyah noktalar açık komedonlar, beyaz noktalar ise kapalı komedonlardır. Komedonlar, bir kıl folikülü/yağ bezinin iltihaplanması sonucu oluşur.
İltihaplanma şu nedenlerle ortaya çıkabilir:
- Sebum (yağ bezleri tarafından üretilen yağlı madde) üretiminin artması.
- Keratinin (saç, cilt ve tırnakların oluşumuna yardımcı olan protein) anormal şekilde oluşması.
- Hormonların (androjenlerin) artması.
- Akneye neden olan bakterilerin cilt üzerinde artması.
Siyah Noktalar Bulaşıcı mıdır?
Siyah noktalar bulaşıcı değildir. Cilt teması yoluyla başka bir kişiye geçmez.
Siyah Noktalar Nasıl Teşhis Edilir?
Siyah noktalar görsel olarak kolayca tanınır, bu nedenle teşhis için mutlaka bir sağlık uzmanına ihtiyaç duyulmaz. Ancak siyah noktalara diğer şiddetli akne türleri eşlik ediyorsa tedavi için bir dermatoloğa başvurulmalıdır. Dermatologlar, cilt, saç ve tırnakları etkileyen durumlar konusunda uzmanlaşmış doktorlardır.
Siyah Noktalar Nasıl Tedavi Edilir?
Reçetesiz satılan ilaçlar siyah noktaların tedavisinde kullanılabilir.
Bunlar aşağıdakileri içerir:
- Salisilik asit: Siyah noktalar için temizleyici veya losyon şeklinde reçetesiz olarak bulunur. Hasarlı cildin üst tabakasının uzaklaştırılmasına yardımcı olur. Salisilik asit, ölü deri hücrelerini çözerek kıl foliküllerinin tıkanmasını önler.
- Azelaik asit: Arpa, buğday, çavdar ve diğer çeşitli tahıllar doğal olarak azelaik asit içerir. Cilt üzerindeki mikroorganizmaları öldürür ve şişliği azaltır.
- Benzoil peroksit: Bu madde reçetesiz satılan ürünlerde jel veya yıkama ürünü olarak bulunur. Yüzeydeki bakterileri hedef alır ve bu bakteriler sıklıkla akneyi kötüleştirir. Daha düşük konsantrasyonlar ve yıkama formülleri ciltte daha az tahrişe neden olur. Tahriş (kuruluk) yaygın bir yan etkidir.
- Retinoidler (A vitamini türevleri): Retinoidler siyah noktaları ve beyaz noktaları parçalayarak gözeneklerin tıkanmasını önlemeye yardımcı olur. Cilt renginde değişiklik veya soyulma görülebilir. Retinoidlerin gün aşırı kullanılması ya da aynı zamanda nemlendirici kullanılması bu yan etkileri azaltabilir.
Siyah noktalar reçetesiz ilaçlarla geçmezse doktor aşağıdaki tedavileri önerebilir:
- Reçeteli güçlü retinoidler: Bunlar reçetesiz retinoidlerden daha güçlüdür.
- Ağızdan alınan antibiyotikler: Siyah noktalara neden olan bakterileri azaltır.
- Mikrodermabrazyon: Dermatolog, cildi "zımparalamak" için özel bir cihaz kullanır. Cildin üst tabakalarının uzaklaştırılması siyah noktalara neden olan tıkanıklıkları açar.
- Kimyasal peeling: Kimyasal peelingler, cilt katmanlarını uzaklaştırmak ve siyah noktaları azaltmak için hafif kimyasal çözeltiler kullanır.
- Lazerle cilt yenileme: Lazerle cilt yenileme işlemi, siyah noktaların üzerine kısa ve yoğun ışık atımları gönderir. Bu ışık demetleri yağ bezlerinin ürettiği yağ miktarını azaltır.
Siyah Noktalar İçin Evde Uygulanabilecek Tedaviler Nelerdir?
Siyah noktaların tedavisine yardımcı olabilecek, evde uygulanabilen bazı yöntemler vardır.
Bunlar:
- Çay ağacı yağı: Çay ağacı yağı bakterilerin büyümesini önleyebilir veya durdurabilir. Küçük bir miktar çay ağacı yağı bir pamuklu uygulayıcıya sürülmeli ve siyah noktaların üzerine uygulanmalıdır.
- Şeker veya tuz peelingleri: Şeker ve tuz peelingleri cildin yüzeyindeki ölü hücreleri uzaklaştırır (eksfoliasyon). Yüz ıslatıldıktan sonra etkilenen bölgelere şeker veya tuz peelingi uygulanmalı ve cilt küçük dairesel hareketlerle en fazla 30 saniye boyunca masaj yapılarak ovulmalıdır. İşlem tamamlandığında yüz suyla durulanmalıdır.
- Yeşil çay: Islatılmış yeşil çay yaprakları ciltteki yağ üretimini azaltmaya yardımcı olabilir. Yeşil çay aynı zamanda bir antioksidandır. Kuru yeşil çay yaprakları suyla karıştırılmalı ve ıslak yapraklar cilde küçük dairesel hareketlerle en fazla 30 saniye boyunca masaj yapılarak uygulanmalıdır. İşlem tamamlandığında yüz suyla durulanmalıdır.
Siyah Noktalar Kendiliğinden Geçer mi?
Siyah noktalar bazen kendiliğinden geçebilir. Bu durum siyah noktaların cilt içinde ne kadar derinde olduğuna bağlıdır. Bir siyah nokta cilt yüzeyine yakınsa kendiliğinden kaybolma olasılığı daha yüksektir. Ancak bazı siyah noktalar cildin derinlerine yerleşmiş olabilir. Derin yerleşimli siyah noktaların kendiliğinden geçme olasılığı daha düşüktür. Yerleşik siyah noktalar varsa bir dermatolog veya medikal estetisyen bunları çıkarabilir.
Siyah Noktaları Sıkmak Doğru mudur?
Siyah noktaları sıkmak veya patlatmak oldukça cazip ve tatmin edici gelebilir ancak siyah noktaları sıkmak aşağıdakiler gibi çeşitli sorunlara yol açabilir:
- Siyah noktanın tamamı çıkarılamayabilir. Hatta siyah nokta daha derine itilebilir ve bu durum ağrılı tahrişe neden olabilir.
- Siyah noktanın açıklığına bakteri veya daha fazla yağ taşınabilir. Siyah noktalar büyüyebilir veya yayılabilir.
- İltihaplanma veya iz oluşabilir. Cilt hassastır ve tırnaklar ciltten çok daha güçlüdür. Siyah noktayı çıkarmak amacıyla cilde yoğun baskı uygulandığında cilt tahriş olabilir veya ciddi şekilde zarar görebilir.
Derin Siyah Noktalardan Nasıl Kurtulunur?
Derin siyah noktalar bir sağlık profesyoneli tarafından çıkarılmalıdır. Bu genellikle bir dermatolog veya medikal estetisyendir. Bu uzmanlar, uçlarında sert metal halkalar bulunan küçük bir alet (siyah nokta ya da komedon çıkarıcı) kullanarak siyah noktalara eşit basınç uygular. Böylece siyah noktanın tamamını güvenli şekilde çıkarabilir ve tekrar oluşma riskini azaltabilirler.
Siyah Noktalar Varsa Neler Beklenmelidir?
Siyah noktalar sıklıkla erken yetişkinlik döneminde kaybolur ancak bazı kişiler yaşamları boyunca siyah nokta yaşamaya devam edebilir. Bir doktor, siyah noktaların yönetilmesine yardımcı olabilir.
Siyah Noktalar Nasıl Önlenebilir?
Normal hormonal değişiklikler sırasında siyah noktaları önlemek zor, hatta imkansız olabilir ancak aşağıdakiler gibi bazı uygulamalar yardımcı olabilir:
- Yüz her gün ılık su ve nazik bir yüz temizleyicisi ile yıkanmalıdır.
- Düzenli olarak nemlendirici kullanılmalıdır.
- Makyaj kullanımını bırakmak gerekmez ancak "nonkomedojenik" ürünler tercih edilmeli ve gün sonunda makyaj temizlenmelidir.
- Eller yüzden uzak tutulmalıdır.
Siyah Noktalar İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Tedaviye mümkün olan en kısa sürede başlamak için siyah noktalar fark edilir edilmez doktora başvurulmalıdır.
Doktora Sorulabilecek Sorular Nelerdir?
Muayene randevusu sırasında doktora aşağıdaki soruları sormak faydalı olabilir:
- Siyah noktalarım ne kadar şiddetli?
- Bir medikal estetisyene veya dermatoloğa görünmem gerekir mi?
- Hangi reçetesiz ilaçları önerirsiniz?
- Daha ciddi bir tedaviye ihtiyacım var mı?
Siyah noktalar, özellikle ergenleri etkileyen yaygın bir cilt durumudur. Çoğunlukla ergenlik döneminde görüldüğü için birçok kişi siyah noktaları çocukluktan yetişkinliğe geçişin bir parçası olarak değerlendirir ve doktora başvurmaz. Ancak ne kadar yaygın olursa olsun, siyah noktalar ruh sağlığı üzerinde ciddi etkiler oluşturabilir. Siyah noktaların varlığı nedeniyle anksiyete veya depresyon belirtileri fark edilirse bir doktorla görüşülmelidir.