Skafoid Kırığı Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir?

Skafoid Kırığı Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Skafoid kırığı, bilek kırığı türlerinden biridir. Bu kırıklar, başparmağın tabanına yakın küçük bir kemik olan skafoid kemiğin kırılması durumunda ortaya çıkar. Bazen ameliyat gerekebilir ve ameliyata ihtiyaç duyulsa bile sonunda tam bir iyileşme beklenir. Çoğu kişi skafoid kırığında iyileşmek için yaklaşık üç aya ihtiyaç duyar.

Skafoid Kırığı Nedir?

Skafoid kırığı, bir tür bilek kırığıdır. Bu kırıklar, başparmağın tabanına yakın küçük bir kemik olan skafoid kemiğin kırılması durumunda ortaya çıkar. Skafoid, bileği oluşturan karpal kemiklerden biridir.

Skafoid kırığı, neredeyse her zaman kişinin düşme sonrası kolları uzatarak kendini korumaya çalışması nedeniyle oluşur. Araba kazaları ve diğer travmalar da buna neden olabilir. Kemiği onarmak için ameliyat gerekebilir. Çoğu kişi, skafoid kırığında iyileşmek için yaklaşık üç aya ihtiyaç duyar.

Distal Skafoid Kırığı ve Proksimal Skafoid Kırığı

Skafoid kemiğin üç bölümü vardır ve bu üç bölümün her biri kırılabilir. Skafoid kemiğin bölümleri şunlardır:

• Distal kutup: Skafoid kemiğin ele ve parmaklara en yakın ucu (ön koldan uzaklaşan kısım).
• Skafoid beli: Skafoid kemiğin orta kısmı. Skafoid kırıkların %70’inden fazlası bel bölgesinde olur.
• Proksimal kutup: Skafoid kemiğin ön kola en yakın ucu (vücuda doğru yönelen kısım).

Bu farklı terimler, doktorun bileğin nasıl kırıldığı, skafoid kemiğin neresinde kırık olduğu ve kemiğin şu anda vücudun içinde nasıl göründüğü hakkında özel detaylar verir.

Hangi isim ve terimlerin kırığa uygulandığı fark etmeksizin en önemli ilk adım, yaralanmanın mümkün olan en kısa sürede bir doktor tarafından incelenmesidir.

Skafoid Kırıkları Ne Kadar Yaygındır?

Skafoid kırığı, en yaygın karpal kemik kırığıdır ve bilek yaralanmalarının %15’ini oluşturur.

Skafoid Kırıkları Kimlerde Görülür?

Skafoid kırığı, tüm kemik kırıkları gibi herkesi etkileyebilir. Bu, özellikle düşme veya diğer kazalar nedeniyle geçerlidir. Skafoid kırığı, 30 yaş altındaki gençlerde ve genç yetişkinlerde daha yaygındır. Düşme riski olan kişiler, skafoid kırığı yaşama olasılığına daha fazla sahiptir. Osteoporozlu kişiler, skafoid kırığı da dahil olmak üzere tüm kemik kırıkları için artan bir riske sahiptir.

Skafoid Kırığının Belirtileri Nelerdir?

Skafoid kırığının belirtileri şunlardır:

• Ağrı.
• Şişlik.
• Hassasiyet.
• Bileğin hareket ettirilememesi.
• Morarma veya renk değişikliği.
• Bilekte normalde olmayan bir deformite veya yumru.

Yer Değiştirmiş Skafoid Kırığı Nedir?

Yer değiştirmiş veya yer değiştirmemiş, doktorun kırığı tarif etmek için kullanacağı diğer terimlerdir. Yer değiştirmiş kırık, kemik parçalarının kırık sırasında çok fazla hareket ederek kırık etrafında bir boşluk oluştuğu anlamına gelir. Yer değiştirmemiş kırıklarda parçalar kırık sırasında hizadan çok fazla sapmamıştır. Yer değiştirmiş kırıkların onarımı için ameliyat gerektirme olasılığı çok daha yüksektir.

Skafoid Kırığına Ne Sebep Olur?

Bileğe gelen herhangi bir darbe, skafoid kırığına neden olabilir. En yaygın nedenler şunlardır:

• Düşmeler.
• Spor yaralanmaları.
• Araba kazaları.

Skafoid Kırığı Tanısı Nasıl Konulur?

Doktorlar skafoid kırığı tanısını fiziki muayene ve görüntüleme testleriyle koyar.

Skafoid Kırığı Tanısı Koymak İçin Hangi Testler Yapılır?

Fiziki muayeneden sonra en az bir görüntüleme testi gerekir:

• Röntgen: Röntgen, herhangi bir skafoid veya diğer kırıkları doğrular ve kemiklerin ne kadar hasar gördüğünü gösterir.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR): Doktor, kemiklerdeki ve çevresindeki bölgedeki hasarın tam bir resmini elde etmek için MR kullanabilir. Bu, kemiklerin etrafındaki dokuları da gösterir. Bu, özellikle kasların ve bağ dokusunun yaralanıp yaralanmadığını belirlemek için önemlidir.
• BT taraması: Ameliyat gerekirse, doktor veya cerrah kemiklerin ne kadar hasar gördüğünü tam olarak bilmek ister. BT taraması, röntgenden daha ayrıntılı bir görüntü sağlar ve kemikleri ve çevresindeki dokuları gösterir.

Gizli Skafoid Kırığı Nedir?

Skafoid kırığı bazen röntgende iyi görünmez (veya hiç görünmez). Bunlar gizli skafoid kırığı olarak adlandırılır. Doktor, röntgene ek olarak MR veya BT taraması isteyebilir. Hangi diğer görüntüleme testlerine ihtiyaç duyulduğu hastaya bildirecektir.

Ağrı veya hassasiyetin tam olarak nerede hissedildiği doktora mutlaka söylenmelidir. Rahatsızlık skafoid kemiğin hemen üstünde yoğunlaşıyorsa ve bir veya iki gün içinde iyileşmiyorsa, gizli skafoid kırığı olabilir. Gizli kırıklar, farklı bir tedavi gerektirmez veya ek risk taşımaz.

Skafoid Kırığı Nasıl Tedavi Edilir?

Skafoid kırığının tedavisi, orijinal kırığın ciddiyetine bağlıdır. Kırık kemiğin yeniden birleşmesi gerekir. Kemiğin ne kadar hasar gördüğüne veya kırığa neyin neden olduğuna bağlı olarak doktor birkaç tedavi yöntemi kullanabilir.

Hareketsizleştirme (Sabitleme)

Kırık hafifse ve skafoid kemik çok fazla yer değiştirmemişse sadece atel veya alçı gerekebilir. Atel genellikle üç ila beş hafta süreyle kalır. Alçı gerekiyorsa, bu genellikle altı ila sekiz hafta sürer. Her iki durumda da kemiğin doğru iyileştiğinden emin olmak için takip röntgenleri gerekebilir.

Kapalı Redüksiyon

Daha ciddi kırıklar, skafoid kemiği hizalamak (yerleştirmek) için kapalı redüksiyon gerektirir. Bu cerrahi olmayan prosedürde doktor, vücudun dışından kemiği fiziksel olarak iterek ve çekerek içerideki kırık kemiği hizalar. İşlem sırasında ağrı hissedilmesini önlemek için aşağıdakilerden biri uygulanır:

• Kırık bölgesini uyuşturmak için lokal anestezik.
• Tüm vücudu rahatlatmak için sedatifler.
• İşlem boyunca uyumak için genel anestezi.

Kapalı redüksiyondan sonra doktor atel veya alçı uygular.

Skafoid Kırığı Ameliyatı

İç Sabitleme

En ciddi kırıklar ameliyat gerektirir. Cerrah, skafoid kemiği doğru konumuna getirir (hizalar) ve iyileşip yeniden birleşebilmesi için yerinde sabitler. Genellikle iç sabitleme adı verilen bir işlem yapılır. Bu, cerrahın kemiğe metal parçalar yerleştirerek kemiği iyileşirken yerinde tutması anlamına gelir. İç sabitleme teknikleri şunları içerir:

• Plakalar ve vidalar: Kemik parçalarını yerinde tutmak için kemiğe vidalanan metal plakalar.
• Pimler ve teller: Diğer bağlantı elemanları için çok küçük olan kemik parçalarını yerinde tutmak için pimler ve teller. Bunlar genellikle çubuklar veya plakalarla birlikte kullanılır.

Bazı kişiler bu parçalarla ömür boyu yaşar. Bunları çıkarmak için takip ameliyatları gerekebilir.

Kemik Grefti

Skafoid kırığı ciddi şekilde yer değiştirmişse veya kemik gerektiği gibi birleşmiyorsa, kemik grefti gerekebilir. Cerrah, kırık kemiği yeniden birleştirmek için ek kemik dokusu yerleştirir. Ardından, kemik yeniden büyürken parçaları bir arada tutmak için genellikle iç sabitleme yapılır. Kemik greftleri birkaç kaynaktan gelebilir:

• Vücudun başka bir yerinden, genellikle kalça kemiğinin üst kısmından.
• Dış bir donörden.
• Yapay parça olarak.

Skafoid kırığı ameliyatları genellikle ayakta tedavi prosedürleridir ve aynı gün eve dönülebilir.

Ameliyat sonrası bilek hareketsiz hale getirilir. Kırık öncesindeki gibi kullanmaya başlamadan önce bir süre atel veya alçı kullanmak gerekir.

Skafoid Kırığını Tedavi Etmek İçin Hangi İlaçlar Kullanılır?

Aspirin veya ibuprofen gibi reçetesiz satılan nonsteroid antienflamatuar ilaçlar, ameliyat sonrası kanamaya ve diğer komplikasyonlara yol açabilir. Cerrah, ameliyat sonrası ağrıyı azaltmak için alınabilecek ilaçlar hakkında bilgi verecektir.

Nonsteroid Antienflamatuar İlaçların Yan Etkileri Nelerdir?

Nonsteroid antienflamatuar ilaçların yan etkileri şunları içerir:

• Kanama.
• Ülserler.
• Mide ağrısı.
• Bağırsak komplikasyonları.

Skafoid Kırıkları Kendi Kendine İyileşebilir mi?

Ağrı, şişlik veya hassasiyet gibi belirtiler asla göz ardı edilmemelidir. Belirtiler ciddi olmasa bile tedavi gerekir. Tedavi edilmeyen skafoid kırığı, daha sonra daha ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Bunlar:

• Akut kompartman sendromu: Kaslarda basınç birikmesi, dokulara kan ulaşmasını engelleyebilir ve bu da kalıcı kas ve sinir hasarına neden olabilir.
• Yanlış kaynama (malunion): Kırık kemikler iyileşirken doğru şekilde hizalanmazsa bu durum meydana gelir.
• Kaynamama (nonunion): Kemikler tamamen veya hiç birleşmeyebilir.
• Avasküler nekroz (osteonekroz): Bu, zamanla kötüleşen ve hareket kabiliyetini etkileyebilen ağrılı bir kemik rahatsızlığıdır. Bir şey kemiğe kan akışını kestiğinde ortaya çıkar.
• El artriti: Kaynamama ve avasküler nekroz, el ve bilekte artrite yol açabilir. El artriti, ağrı ve şişlik, sertlik ve deformiteye neden olur.

Tedaviden Ne Kadar Süre Sonra Daha İyi Hissedilir?

Belirtilerin iyileşmesi birkaç hafta sürebilir. Skafoid kırığını onarmak için yapılan ameliyat türüne bağlı olarak, birkaç hafta içinde tekrar hareket etmeye başlanabilir.

İyileşmeyen yoğun ağrı yaşanırsa, hemen doktorla iletişime geçilmelidir.

Skafoid Kırığı Olanlar Ne Beklemelidir?

Kişide skafoid kırığı varsa, tam bir iyileşme beklenebilir.

Bilekte güç ve hareket aralığını geri kazanmak için fizik tedavi gerekir.

Skafoid Kırığının İyileşmesi Ne Kadar Sürer?

İyileşme süresi, kırığın ciddiyetine ve gereken tedavilere bağlıdır. Skafoid kırığı olan çoğu kişi iyileşmek için yaklaşık üç aya ihtiyaç duyar.

Vücudun iyileşme süresini etkileyen birçok faktör vardır. Kişiye özel bir zaman çizelgesi için doktor veya cerrahla konuşulmalıdır.

İşe veya Okula Ara Vermek Gerekir mi?

Bilek hareketsizken iş veya okul çalışmaları yapılabiliyorsa, iş veya okul bırakılması gerekmez.

İyileşme sırasında herhangi bir fiziksel aktiviteye devam etmeden önce doktorla konuşulmalıdır.

Skafoid Kırıklarının Seyri Nasıldır?

Skafoid kırığının seyri olumludur. Ameliyat gerekse bile tam bir iyileşme sağlanmalı ve kırık nedeniyle uzun vadeli etkiler görülmemelidir.

Skafoid Kırığı Riski Nasıl Azaltılabilir?

Yaralanma riskini azaltmak için şu genel güvenlik ipuçları takip edilmelidir:

• Her zaman emniyet kemeri takılmalıdır.
• Tüm aktiviteler ve sporlar için uygun koruyucu ekipman kullanılmalıdır.
• Ev ve iş yeri, kişiyi veya başkalarını düşürecek dağınıklıktan arındırılmalıdır.
• Evde bir şeylere ulaşmak için her zaman uygun aletler veya ekipmanlar kullanılmalıdır. Sandalyeler, masalar veya tezgahlar üzerinde durulmamalıdır.
• Kemik sağlığını korumak için diyet ve egzersiz planı takip edilmelidir.
• Kişi 50 yaşından büyükse veya ailede osteoporoz geçmişi varsa, doktorla kemik yoğunluğu testi hakkında konuşulmalıdır.
• Yürüteç veya baston kullanılıyorsa, bu her zaman kullanılmalı ve engebeli yüzeylerde dikkatli olunmalıdır.

Skafoid Kırığı Nasıl Önlenebilir?

Skafoid kırığı genellikle düşme veya diğer kazalar nedeniyle olduğu için, bunları önlemek için yürüme sırasında güvenlik önlemleri (yürüteç veya baston varsa kullanılması) ve engebeli yüzeylerde dikkatli olmaktan başka pek bir şey yapılamaz.

Ne Zaman Acil Servise Gidilmelidir?

Kişide skafoid kırığı veya başka bir kemik kırığı olduğu düşünülüyorsa, mümkün olan en kısa sürede bir doktora başvurulmalıdır. Aşağıdaki durumlarda acil servise gidilmelidir:

• Yoğun ağrı varsa.
• Normalde hareket ettirilebilen bir vücut kısmı hareket ettirilemiyorsa.
• Vücudun bir kısmı fark edilir şekilde farklı görünüyorsa veya normal yerinde değilse.
• Kemik cilt üzerinden görünüyorsa.
• Şişlik varsa.
• Bu belirtilerle aynı anda ortaya çıkan yeni morarmalar varsa.

Bir travma yaşandıysa hemen acil servise gidilmelidir.

Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?

Doktora aşağıdaki soruları sormak faydalı olabilir:

• Skafoid kırığım mı yoksa başka bir kırığım mı var?
• Skafoid kemiğin hangi kısmı kırıldı?
• Ameliyat gerekecek mi?
• İyileşmem ne kadar sürecek?
• Fiziksel aktivitelere ne zaman devam edebilirim?

Kemik kırmak her zaman korkutucudur, özellikle de bu bir kayma veya düşme sonrası aniden gerçekleşirse. Skafoid kırığı tedaviye iyi yanıt verir ve kemiklerin ve vücudun doğru şekilde iyileşmesini sağlamak için birçok seçenek vardır. Kemiklerin güçlü ve sağlıklı kalması için bir doktorla konuşulmalı ve kişi 50 yaşından büyükse veya ailesinde osteoporoz geçmişi varsa düzenli kemik yoğunluğu taramaları yaptırmalıdır.