Nefrotik Sendrom Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Nefrotik sendrom, böbreklerin idrara çok fazla protein bırakmasına neden olur. Nedenleri arasında böbreklerin içindeki küçük filtreleri etkileyen böbrek hastalıkları bulunur. Belirtiler arasında şişlik, idrarda yüksek miktarda protein ve kanda düşük miktarda protein yer alır. Tedavi, altta yatan nedenleri hedefleyen ilaçları içerir.
Nefrotik Sendrom Nedir?
Nefrotik sendrom, böbreklerin idrara aşırı miktarda protein (proteinüri) bırakması durumudur.
Nefrotik sendrom genellikle böbreklerin filtreleriyle (glomerüller) ilgili bir sorundan kaynaklanır. Glomerüller, böbreklerde bulunan küçük kan damarlarıdır. Kandaki atıkları ve fazla sıvıyı uzaklaştırırlar ve bunları idrar olarak mesaneye gönderirler. Yaygın atık ürünler arasında azotlu atık (üre), kas atığı (kreatinin) ve asitler bulunur.
Sağlıklı böbreklerde glomerüller atık ürünleri süzer. Vücudun düzenli işleyebilmesi için gereksinim duyduğu hücrelerin ve proteinlerin kanda kalmasına izin verirler.
Hasarlı glomerüller, albümin dahil olmak üzere kan proteinlerinin idrara sızmasına izin verir. Kişide nefrotik sendrom varsa, hasarlı glomerüller 24 saat içinde 3 gram ya da daha fazla proteinin idrara sızmasına izin verir. Bu, sağlıklı glomerüllerin izin verdiği protein miktarının 20 katıdır.
Nefrotik Sendrom Yaşamı Tehdit Eder mi?
Nefrotik sendrom ciddi bir durumdur. Tedavi edilmezse, ikincil komplikasyonlar nedeniyle yaşam beklentisini etkileyebilir.
Nefrotik Sendrom Kimleri Etkiler?
Nefrotik sendrom herkesi etkileyebilir. Ancak en sık diyabete bağlı böbrek hastalığı olan kişilerde, alerjisi olan kişilerde ve ailede nefrotik sendromla birlikte böbrek hastalığı öyküsü bulunan kişilerde görülür.
Nefrotik Sendrom Ne Kadar Yaygındır?
Nefrotik sendrom görece nadirdir.
Nefrotik sendrom her yıl yaklaşık her 50.000 çocuğun 1’inde görülür. Çocukların çoğu nefrotik sendrom tanısını 2 ile 5 yaş arasında alır. Erkek çocuklarda nefrotik sendrom görülme olasılığı kız çocuklara göre yaklaşık iki kat fazladır.
Her yıl her 100.000 yetişkinin 3’ünde görülür.
Nefrotik Sendrom Vücudu Nasıl Etkiler?
Kişide nefrotik sendrom varsa, farklı proteinlerin kaybı çeşitli sorunlara neden olabilir.
Bazı proteinler kan pıhtılarını önlemeye yardımcı olur. Bu proteinler idrarla kaybedildiğinde kan pıhtıları oluşabilir.
İmmünoglobulinler, bağışıklık sisteminin hastalıklar ve enfeksiyonlarla savaşmasına yardımcı olan proteinlerdir. İmmünoglobulinler kaybedildiğinde, farklı vücut sistemlerini etkileyen genel enfeksiyonlar açısından daha büyük risk ortaya çıkar.
Bunlar aşağıdakileri içerir:
- Pnömoni.
- Selülit.
- Peritonit.
Nefrotik Sendromun Belirtileri Nelerdir?
Nefrotik sendromun yaygın belirtileri şunları içerir:
- İdrarda yüksek miktarda (3,5 gramdan fazla) albümin proteini bulunması (albüminüri).
- Kanda yüksek yağ ve kolesterol düzeyleri bulunması (hiperlipidemi).
- Genellikle bacaklarda, ayaklarda ya da ayak bileklerinde şişlik (ödem). Şişlik ellerde ya da yüzde de olabilir.
- Kanda düşük albümin düzeyleri bulunması (hipoalbüminemi).
- İştahsızlık.
- Kendini iyi hissetmeme ya da hasta hissetme.
- Karın ağrısı (kaburgalardan pelvise kadar herhangi bir bölgede ağrı).
- Köpüklü idrar.
Nefrotik sendromun başka bir belirtisi de sağlık ve gelişim için gerekli olan minerallerin ve vitaminlerin, kalsiyum ve D vitamini de dahil olmak üzere, kaybıdır. Nefrotik sendromlu çocuklarda bu durum büyümeyi etkileyebilir. Osteoporoz gelişebilir, bu eq saçları ve tırnakları zayıflatır.
Nefrotik Sendromun En Yaygın Komplikasyonları Nelerdir?
Nefrotik sendromun en yaygın komplikasyonları şunları içerir:
- Akut böbrek hasarı. Böbrek aniden düzgün çalışmayı bırakır.
- Anemi. Vücudun organlarına oksijen taşıyacak yeterli sağlıklı kan hücresi bulunmaz.
- Koroner arter hastalığı. Kalbe kan sağlayan atardamarlarda plak birikir.
- Hipertansiyon (yüksek tansiyon). Kan damarlarından akan kan, normalden daha büyük bir kuvvetle akar.
- Hipotiroidi. Tiroit bezi, kana yeterince tiroit hormonu üretip salmaz.
Nefrotik Sendromun Sebepleri Nelerdir?
Böbrek hastalıkları çoğu zaman glomerüllere zarar verir. Bu hastalıklar glomerülleri hedef alır ancak doktorlar ve tıbbi araştırmacılar bunun nedeninden emin değildir. Hasarlı glomerüller nefrotik sendromun birincil nedenidir. Bu hastalıklar şunları içerir:
- Amiloidoz: Bu, amiloid proteinlerinin yaşamsal organlarda biriktiği bir hastalıktır. Amiloidoz en sık böbreklerde görülür ve onların süzme yeteneğini etkiler.
- Diyabete bağlı nefropati: “Nefropati”, böbreğin düzgün çalışmadığı anlamına gelir. Diyabete bağlı nefropatide diyabet, böbreklerdeki bir ya da daha fazla sinirde hasara ya da işlev bozukluğuna neden olur. Genellikle etkilenen bölgede uyuşma, karıncalanma, kas güçsüzlüğü ve ağrıya yol açar.
- Fokal segmental glomerüloskleroz (FSGS): FSGS’de skarlaşma, glomerüllerin bazılarının küçük alanlarını (segmentlerini) etkiler. Şişliğe, böbrek yetmezliğine ve idrarda protein kaybına neden olabilir.
- Lupus: Lupus, böbrekler de dahil olmak üzere vücut genelinde iltihap, şişlik ve ağrıya neden olan otoimmün bir hastalıktır.
- Membranöz nefropati. Membranöz nefropatide bağışıklık sistemi böbreklerdeki süzme zarlarına saldırır.
- Minimal değişiklik hastalığı: Bu, böbreklerin düzgün çalışmadığı bir nefropati türüdür. Ancak böbrek biyopsisi, glomerüllerde ya da böbrek dokusunda çok az ya da hiç hasar göstermez. Minimal değişiklik hastalığı her yaşta ortaya çıkabilir ancak en sık çocuklarda görülür.
Nefrotik Sendrom Nasıl Teşhis Edilir?
Aşağıdaki testler ve işlemler nefrotik sendromun teşhis edilmesine yardımcı olur:
İdrar Tahlili Testleri
İdrar tahlili (idrar testi), idrarın görsel, kimyasal ve mikroskobik yönlerini inceler. Doktor birkaç farklı idrar tahlili türü önerebilir.
Daldırma çubuğu testinde, kişi doktor muayenehanesinde ya da hastanede özel bir kaba idrar yapar. Ardından doktor, özel kimyasallarla kaplı bir kağıt şeridi kabın içine yerleştirir. İdrarda albümin varsa çubuğun rengi değişir.
Daha kesin bir ölçüm gerekiyorsa, doktor idrar protein testleri önerebilir. İdrar protein testleri tek bir idrar örneğini ya da 24 saatlik idrar toplamayı içerebilir.
Tek idrar örneğinde, kap laboratuvara gönderilir. Laboratuvar teknisyenleri, idrardaki albümin ve kreatinin miktarını karşılaştırır (albümin-kreatinin oranı). İdrar örneğinde her bir gram kreatinin başına 30 miligramdan (mg) fazla albümin varsa, bu bir soruna işaret edebilir.
24 saatlik idrar toplamada doktor, evde kullanılmak üzere idrarı toplamak için bir kap verir. Test günü şunlar yapılır:
- İlk uyanıldığında her zamanki gibi tuvalete idrar yapılır.
- Günün geri kalanında, uyuyana kadar kaba idrar yapılır.
- Ertesi gün ilk uyanıldığında son bir kez kaba idrar yapılır.
Ardından örnek doktor muayenehanesine ya da laboratuvara bırakılır. Laboratuvar teknisyenleri örnekte yalnızca albümin miktarını ölçecektir.
Kan Testleri
Albümin kan testi sırasında doktor, koldaki bir toplardamardan az miktarda kan almak için ince bir iğne kullanacaktır. Kan örneği test için laboratuvara gönderilir. Düşük albümin ya da diğer protein düzeyleri nefrotik sendroma işaret edebilir.
Laboratuvar teknisyenleri ayrıca kandaki kolesterol ve trigliserid düzeylerini de test edebilir. Kan albümin düzeyi düşükse bu düzeyler artabilir.
Böbrek Biyopsisi
Böbrek biyopsisi sırasında doktor, laboratuvarda mikroskop altında incelenmek üzere böbrek dokusundan küçük bir parça alacaktır.
Doktor önce bölgeyi lokal anestezik ile uyuşturur, böylece ağrı hissedilmez. Rahatlamaya yardımcı olmak için hafif bir sedatif de verilir. Ardından, doku örneğini toplamak için deriden geçerek böbreğe bir iğne yerleştirir.
Diyabet varsa ve doktor nefrotik sendromdan şüpheleniyorsa, büyük olasılıkla böbrek biyopsisine gerek olmayacaktır. Tıbbi öykü, idrar testleri ve kan testleri, diyabetin sonucu olarak gelişen nefrotik sendromu teşhis etmeye çoğu zaman yeterlidir.
Nefrotik Sendrom Tamamen Tedavi Edilebilir mi?
Nefrotik sendrom tamamen iyileşen bir durum değildir. Ancak nefrotik sendrom, çocuklarda geç ergenlik dönemine ya da 20’li yaşların başına gelindiğinde çoğu zaman ortadan kalkar.
Çeşitli tedaviler, nefrotik sendrom belirtilerini hafifletmeye yardımcı olur ve böbreklerde daha fazla hasarı önler.
Nefrotik sendrom tedavisi, altta yatan nedeni ele almayı ve yüksek tansiyonu, yüksek kolesterolü, şişliği ve enfeksiyon risklerini azaltmaya yönelik adımları içerir. Tedavi genellikle ilaçları ve beslenmede değişiklikleri içerir.
Bazı tansiyon ilaçları, nefrotik sendroma neden olan böbrek hastalığını yavaşlatabilir.
Bunlar aşağıdakileri içerir:
- Anjiyotensin dönüştürücü enzim (ACE) inhibitörleri.
- Anjiyotensin reseptör blokerleri (ARB’ler).
Bu ilaçlar glomerüllerin içindeki basıncı azaltır, bu da albüminüriyi azaltır. Pek çok kişinin tansiyonunu düzenlemek için iki ya da daha fazla ilaca gereksinimi olur.
ACE inhibitörü ya da ARB’ye ek olarak doktor diüretik önerebilir. Diüretikler, böbreklerin kandan sıvıyı uzaklaştırmasına yardımcı olur. Diüretikler ayrıca tansiyonun ve şişliğin azalmasına da yardım eder. Tansiyonu düşürmeye yardımcı olan diğer ilaçlar arasında beta blokerler ve kalsiyum kanal blokerleri bulunur.
Kolesterolü düşürmek için doktor statin ilaçları önerebilir.
Nefrotik sendrom varsa, yıllık influenza (grip) aşısı ve pnömokok aşısı yaptırmak da iyi bir fikirdir. Pnömokok aşısı, vücudu pnömokok bakteriyel enfeksiyonundan korumaya yardımcı olur. Bu bakteriler kulak enfeksiyonlarına, pnömoniye ve menenjite neden olabilir.
Bazı durumlarda, doktor kan pıhtılarını önlemeye yardımcı olan ilaçlar (antikoagülanlar ya da kan sulandırıcılar) önerebilir. Nefrotik sendrom varsa, bu ilaçlar yalnızca kan pıhtısı gelişirse alınır. Bunlar nefrotik sendromu ya da nefrotik sendrom belirtilerini önlemez.
Nefrotik Sendrom Hangi Yiyeceklerden ya da İçeceklerden Kaçınmak Gerekir?
Yetişkinlerde diyet ve beslenme nefrotik sendroma neden olmaz ya da onu önlemez. Ancak nefrotik sendrom varsa, diyette yapılacak değişiklikler bazı belirtilerin hafiflemesine yardımcı olabilir.
Diyetteki sodyum miktarını sınırlamak şişliğin azalmasına yardımcı olabilir. Diyetteki sodyumun büyük bölümü tuzdan gelir. Daha fazla sıvı içmek de şişliğin azalmasına yardım edebilir.
Diyetteki doymuş yağ ve kolesterolü azaltmak, hiperlipideminin yönetilmesine yardımcı olabilir. Tam yağlı süt ürünleri, kırmızı et, işlenmiş et, peynir, kızarmış yiyecekler, unlu mamuller ve tatlılar gibi yiyecekleri sınırlamak iyi bir fikirdir.
Nefrotik Sendrom Varsa Kişi Kendine Nasıl Bakmalıdır?
Belirtileri yönetmenin en iyi yolu, ilaçları doktorun önerdiği şekilde almaktır. Ayrıca uygun miktarda potasyum ve protein içeren ancak düşük miktarda sodyum, doymuş yağ ve kolesterol içeren bir diyet sürdürmek de iyi bir fikirdir.
Tedaviden Ne Kadar Süre Sonra Daha İyi Hissedilir?
Bu, nefrotik sendromun nedenine bağlıdır. Bazı kişiler tedaviden birkaç gün sonra daha iyi hissetmeye başlayabilirken, bazılarında bu birkaç hafta hatta birkaç ay sürebilir.
Nefrotik Sendrom Varsa Neler Beklenmelidir?
Doğru tanı ve tedavi ile nefrotik sendromu olan kişilerde hastalığın seyir oldukça iyidir. Çoğu kişi tedaviye iyi yanıt verir ve nefrotik sendrom çoğu zaman remisyona girer.
Çocukta nefrotik sendrom varsa, bu durum çoğu zaman erken yetişkinlik yıllarında ortadan kalkar.
Nefrotik Sendrom Önlenebilir mi?
Nefrotik sendrom önlenemez ancak nedeninin tedavi edilmesi ve beslenmede değişiklik yapılmasıyla belirtiler iyileştirilebilir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Birkaç günden uzun süren herhangi bir böbrek belirtisi fark edilir edilmez, özellikle de idrar köpüklüyse, mutlaka bir doktora başvurulmalıdır.
Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?
Muayene randevusu sırasında doktora aşağıdaki soruları sormak faydalı olabilir:
- Nefrotik sendromum olduğunu nereden biliyorsunuz?
- Tanıyı doğrulamak için herhangi bir test gerekecek mi?
- Nefrotik sendrom yoksa bu başka hangi hastalık olabilir?
- Nefrotik sendromun gelişmesine hangi rahatsızlık neden oldu?
- Nefrotik sendromun tedaviyle remisyona gireceği düşünüyor musunuz?
- Çocuktaki nefrotik sendromun büyüdükçe geçeceği düşünüyor musunuz?
- Hangi ilaçları ya da tedavileri önerirsiniz?
- Beslenme düzenimde herhangi bir değişiklik yapmalı mıyım?
Nefrotik Sendrom ile Nefritik Sendrom Arasındaki Fark Nedir?
Nefrotik sendrom ve nefritik sendromun her ikisi de böbrekleri etkileyen durumlardır.
Nefrotik sendromun temel özelliği, kanda ya da idrarda büyük miktarda protein kaybıdır.
Nefritik sendromun temel özelliği ise genellikle enfeksiyon, vasküler hastalık ya da dejenerasyondan kaynaklanan iltihaptır.
Nefrotik Sendrom ile Glomerülonefrit Arasındaki Fark Nedir?
Glomerülonefrit de bir böbrek hastalığı türüdür ve belirtileri nefrotik sendroma benzer. Ancak nefrotik sendrom varsa böbrekler idrar yoluyla daha fazla protein bırakır. Nefrotik sendrom varsa 3,5 gramdan fazla protein kaybedilir. Glomerülonefrit varsa 3,5 gramdan az protein kaybedilir.
Konjenital Nefrotik Sendrom Nedir?
Konjenital nefrotik sendrom doğumda vardır. Genellikle 2 ile 8 yaş arasında kalıcı böbrek yetmezliğine neden olur. Kalıtsal bir böbrek hastalığıdır, yani ebeveynlerden çocuğa geçmiştir.
Nefrotik sendrom, idrarla protein kaybına neden olan bir böbrek hastalığıdır. Nefrotik sendrom varsa karında ağrı, köpüklü idrar ve genel bir hastalık hissi görülebilir. Bu belirtilerden herhangi biri birkaç günden uzun sürdüyse doktora başvurmak iyi bir fikirdir. Doktor, böbreklerin sağlıklı kalmasına yardımcı olabilecek tedaviler reçete edebilir.