Gebelik Kabızlığı Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir?

Gebelik Kabızlığı Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Kabızlık, gebeliğin yaygın ve rahatsız edici bir parçasıdır. Ancak rahatlama sağlamak için yapılabilecek basit ve doğrudan yaşam tarzı değişiklikleri vardır. Doktor, yardımcı olabilecek ilaçlar önerebilir. Genellikle belirtiler, bebek doğduktan sonra düzelir.

Kabızlık Nedir?

Kabız olmak, dışkılama yapmakta ya da bağırsak hareketi gerçekleştirmekte zorlanmak anlamına gelir. Vücudun artık ihtiyaç duymadığı besinlerin (atıkların), dışkı olarak dışarı atılmak yerine sindirim kanalının alt bölümünde (bağırsakta) sertleşmesiyle ortaya çıkar. Çoğu kişi daha önce kabız olmanın rahatsız edici deneyimini yaşamıştır ancak gebelikte bu durum daha da yaygındır. Gebeliği mümkün kılan vücuttaki hormonal değişiklikler, kabız olma olasılığını artırabilir.

Gebelikte Kabızlık Ne Zaman Başlar?

Vücuttaki hormon düzeyleri gebeliği desteklemek için yükselmeye başladığında kişi kabız hissetmeye başlayabilir. Bu değişiklikler, ilk trimesterin (üç aylık dönem) ikinci ya da üçüncü ayında başlayabilir.

Gebelikte Kabızlık Ne Kadar Yaygındır?

Kadınların yaklaşık %16 ila %39’u gebeliğin bir döneminde kabızlık yaşar. Kabızlık en sık üçüncü trimesterde görülür çünkü bu dönemde fetüs en ağır halindedir ve bağırsak üzerinde en fazla baskıyı oluşturur. Kabızlık her üç trimesterde de ortaya çıkabilir. Bazen bebek doğduktan sonra da üç aya kadar devam edebilir.

Gebelikte Kabızlığın Sebepleri Nelerdir?

Gebelik sırasında vücuttaki hormonal değişiklikler ve günlük alışkanlıklar kabızlık olasılığını artırabilir.

Gebelikte kabızlığın nedenleri şunlardır:

• Progesteron: Vücut gebelikte progesteron hormonunu daha fazla üretir. Progesteron bağırsakları gevşetir, yani bağırsaklar atıkları vücuttan dışarı itmek için eskisi kadar yoğun çalışmaz. Bu yavaşlama, vücuda besinlerdeki besin öğelerini ve suyu emmesi için daha fazla zaman tanır. Besin bağırsakta ne kadar uzun süre kalırsa, kalın bağırsağın (kolonun) içindeki nemi emmesi için o kadar fazla zaman olur. Atık kurur ve kişi dışkılamaya çalıştığında geçmesi zor, sert bir hal alır.
• Fetüs: Büyüyen fetüs, rahmi daha ağır hale getirir. Bu ek ağırlık bağırsaklara daha fazla baskı yapabilir ve atığın vücuttan dışarı ilerlemesini zorlaştırabilir.
• Doğum öncesi vitamindeki demir: Doğum öncesi vitaminden alınan demir, vücudun hem kişinin hem de bebeğin vücudunda oksijen taşıyan kanı üretmesine yardımcı olur. Ancak fazla demir, bağırsaktaki bakterilerin besinleri parçalayabilmesini zorlaştırabilir. Bağırsakta takılı kalan atığı yumuşatacak kadar su içilmemesi, sorunu daha da kötüleştirir. Atık birikebilir ve bu da kabızlığa yol açabilir.
• Yaşam tarzı: Beslenme biçimi, her gün içilen sıvı miktarı ve yapılan egzersiz düzeyi, kabızlık gelişiminde rol oynar. Gebe kadınların çoğu, sindirim sisteminin atığı vücuttan uzaklaştırmasına yardımcı olacak kadar lif tüketmemekte, yeterli su içmemekte ya da yeterince egzersiz yapmamaktadır.

Gebelikte Kabızlığın Belirtileri Nelerdir?

Dışkı çıkarmak rahatlatıcı bir his verir. Kabızlık ise bunun tam tersidir. Kabızlık şu durumlarda anlaşılabilir:

• Kişi yalnızca haftada birkaç kez dışkılayabiliyorsa.
• Dışkılama sırasında ıkınmak gerekiyorsa ve karın şiş ve gazlı hissediliyorsa.
• Dışkılama olduğunda dışkı topaklı ve sertse (dışkı o kadar kurudur ki geçişi ağrılı olur).

Bazen kabızlık hemoroitleri ve anal fissürleri ortaya çıkarabilir ya da kötüleştirebilir. Kabızlık gibi bu iki durum da gebelikte yaygındır.

Kabızlık Gebelik Belirtisi midir?

Gebelik sırasında kişi kabız hissedebilir ancak kabız olmak gebelik olduğu anlamına gelmez. Gebeliği anlamanın, gebelik testi yapmak ya da yaptırmak gibi daha iyi yolları vardır.

Gebelikte Kabızlık Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor, dışkılamanın ne sıklıkta olduğunu ve dışkının nasıl göründüğünü sorabilir. Günlük alışkanlıklara ilişkin diğer sorular, doktora kabızlığa neyin yol açtığını ya da durumu neyin kötüleştirdiğini anlamada yardımcı olabilir. Doktor şu konuları sorabilir:

• Beslenmenin nasıl olduğu ve her gün ne kadar sıvı tüketildiği.
• Egzersiz yapılıp yapılmadığı ya da fiziksel aktivite düzeyinin yeterli olup olmadığı.
• Hangi ilaçların veya takviyelerin kullanıldığı.

Gebelikte Kabızlık Nasıl Giderilir?

Gebelik hormonlarının dışkılamayı zorlaştırması engellenemez ancak yardımcı olabilecek başka değişiklikler yapılabilir.

• Her gün 25 ila 30 gram liften zengin gıda tüketilmelidir: “Sadece doğru beslenmek gerekir” gibi çok basit görünen sağlık önerilerini göz ardı etmek kolaydır. Ancak lif gerçekten yardımcı olabilir. Lif, dışkıyı yumuşatır ve daha kolay çıkmasını sağlar. Lif; meyvelerden, sebzelerden, tam tahıllardan, kuru fasulyeden, bezelyeden ve mercimekten alınabilir. Yenilen gıdalardan kaç gram lif alındığını ölçmek için zaman ayrılmalıdır. Kişi kabızsa, büyük olasılıkla yeterince lif almıyordur.
• Her gün 8 ila 12 bardak su içilmelidir: Günde yalnızca sekiz bardak su içmenin yeterli olduğu düşüncesi dikkate alınmamalıdır. Gebelikte sekiz bardak asgari düzeydir. Gebeliği desteklemek ve dışkıyı yumuşatmak için normalden daha fazla sıvıya ihtiyaç vardır. En iyi seçenek sudur ancak su tercih edilmiyorsa başka içecekler de denenebilir. Az yağlı süt, smoothieler, çay ve ilave şeker içermeyen meyve suları uygun seçeneklerdir.
• Haftada üç kez 20 ila 30 dakika orta düzey egzersiz yapılmalıdır: Gebelikte daha az hareket etmek yaygın bir durumdur. Kişi ek ağırlık taşımaktadır. Gebelik, hareket etmeyi zorlaştırabilecek biçimde pelvik bölgeye ve eklemlere yük bindirebilir. Ancak kişi kabızsa hareketsiz kalmak bağırsak için iyi değildir. Atık olduğu yerde kalır. Güvenli olan ve bağırsak kaslarını çalıştıran egzersizler hakkında doktorla konuşulmalıdır.
• Farklı bir doğum öncesi vitamin denenebilir: Doğum öncesi vitamindeki demir, sindirim sisteminin kaldırabileceğinden fazla olabilir. Doktor, daha az demir içeren başka bir vitamin önerebilir.

Gebeyken Kabızlığı Gidermek İçin Hangi İlaçlar Alınabilir?

Yaşam tarzı değişiklikleriyle rahatlama sağlanamıyorsa, doktor yardımcı olabilecek bir laksatif ya da lif takviyesi reçete edebilir. Ancak herhangi bir laksatif ya da takviye kullanılmadan önce mutlaka doktora danışılmalıdır. Bunların hepsi gebelikte güvenlik ve etkililik açısından test edilmiş değildir. Doktor önermediği sürece, hint yağı ya da mineral yağ gibi ev çözümlerinden kaçınılmalıdır.

Tedavinin Yan Etkileri Nelerdir?

Bazı laksatifler susuz kalmaya ve elektrolit dengesizliğine yol açabilir. Bu nedenle doğru laksatifin alındığından ve doğru süre boyunca kullanıldığından emin olmak çok önemlidir. Bundan emin olmak için doktora danışılmalıdır.

Gebelik Sırasında Kabız Olunduysa Neler Beklenmelidir?

Bebek doğduktan ve hormon düzeyleri gebelik öncesindeki seviyelerine dönmeye başladıktan sonra, bağırsak hareketleri büyük olasılıkla normale döner.

Gebelikte Kabızlık Geliştirme Riski Nasıl Azaltılabilir?

Kabızlık gelişme riski, kabızlığı yönetmek için yapılanların aynısını yaparak azaltılabilir. Ne kadar lif tüketildiğine ve ne kadar sıvı içildiğine dikkat edilmelidir. Yapılabilir hissettiren egzersizler planlanmalıdır. Yürüyüş, yüzme, yoga, pilates ve hafif aerobik, bağırsağın aktif kalmasına yardımcı olmak için iyi seçeneklerdir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Kabızlık birkaç haftadan uzun sürmüşse doktora başvurulmalıdır. Gebelik sırasında alınan her türlü ilaç için mutlaka doktor onayı alınmalıdır. Buna lif takviyeleri ve laksatifler de dahildir.

Gebelikte Yaşanan Kabızlık Bebeğe Zarar Verebilir mi?

Kabızlık nedeniyle karında oluşan basınç, kişi açısından bebek için endişe verici görünebilir. Ancak stres yapılmamalıdır. Kabızlık kişi için rahatsız edici olabilir fakat bebeğe zarar vermez.

Gebelik sırasında kabızlığı yönetebilmek için bazı değişiklikler yapmak gerekebilir. Ancak kişinin ve doktorun rahatlama sağlamak için yapabileceği doğrudan şeyler vardır. Yenilen gıdalar, içilen sıvılar, yapılan egzersizler ve kullanılan ilaçlar, tuvalete gitme zamanı geldiğinde fark yaratır. Gebeliğe ilişkin anıların, rahatsız edici bağırsak hareketlerine katlanmak zorunda kalmayı içermemesi için iyi alışkanlıklar yerleştirilmelidir.