Doğum Sonrası Annede Görülen Fiziksel Değişiklikler Nelerdir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz.
Doğumdan sonra annenin bekleyebileceği fiziksel değişikliklerden bazıları şöyledir:
Loşi (Vajinal Akıntı)
Loşi ya da löşi, vajinal doğumdan sonra yaşanan vajinal akıntıdır. Adet akıntısı gibi bayat, küfe benzer bir kokusu vardır. Loşi, doğumdan sonraki ilk üç gün boyunca koyu kırmızı renktedir. Erikten daha büyük olmayan birkaç küçük kan pıhtısı normaldir. Doğumdan sonraki yaklaşık 4. ila 10. günler arasında loşi daha sulu ve pembemsi ila kahverengimsi renkte olacaktır. Doğumdan sonraki 7. ila 10. günden 14. güne kadar loşi kremsi veya sarımsı renktedir.
Sabah kalkıldığında, fiziksel olarak aktif olunduğunda veya emzirirken loşinin arttığı fark edilebilir. 24 saat sonra, sezaryen doğum yapan annelerde vajinal doğum yapan annelere göre daha az loşi olabilir. Kanama genellikle doğumdan 4 ila 6 hafta sonra durur. 6 hafta boyunca vajinaya hiçbir şey girmemesi gerektiğinden tampon değil ped kullanılmalıdır.
İnsizyon Drenajı
Sezaryen veya tüp ligasyonu yaptırıldıysa, insizyondan (kesi yerinden) az miktarda pembe, sulu drenaj olması normaldir. Kesi, temiz ve kuru tutulmalıdır. Kesi yeri sabun ve ılık su ile yıkanmalıdır. Her zamanki gibi banyo yapılabilir veya duş alınabilir. Drenaj durmazsa veya kalın sarı veya yeşil bir kıvam alırsa, bu durum mutlaka doktora bildirilmelidir.
Göğüsten Süt Sızması
Emzirirken göğüslerden süt sızabilir. Anne emziremiyorsa, sızıntı başlangıçta meydana gelebilir ve doğumdan sonra bir veya 2 hafta içinde kendiliğinden durur. Sütyenin içine takılan göğüs pedleri kuru kalmaya yardımcı olabilir.
Meme Büyümesi
Meme büyümesi, memelerde sıcaklık, sertlik ve ağırlık hissi ile karakterize meme şişmesidir. Meme büyümesi, memelere giden dolaşımın artmasından kaynaklanır. Süt geldikçe veya bir besleme vakti kaçırıldığında (anne emziriyorsa) meydana gelebilir.
Bebek biberonla besleniyorsa, sağlık uzmanının belirttiği şekilde ağrı kesici ilaçlar alarak engorjman (meme dolgunluğu) hafifletilebilir. Ayrıca o bölgeye buz uygulaması da yapılabilir. Destekleyici bir sütyen giymek de kişiye yardımcı olacaktır.
Emzirirken, bebeği sık sık beslemek veya göğüsleri pompalamak genellikle engorjmanı önleyebilir. Rahatsızlığı gidermek için ılık kompresler uygulanabilir veya sütün inmesine yardımcı olmak için ılık bir duş alınabilir (ancak hemen ardından bebek beslenmeli veya süt memeden pompalanmalıdır). Eğer hala rahatsızlık hissediliyorsa aşağıdakiler denenebilir:
- Buz paketleri uygulamak.
- Bebeği beslemeden önce biraz süt sağmak.
- Şişliği azaltmak için sağlık uzmanının yönlendirdiği şekilde ibuprofen gibi bir anti-enflamatuar kullanmak.
- Destekleyici bir sütyen giymek.
Bu durum anne için bir sorun olmaya devam ederse, sağlık uzmanından ya da emzirme danışmanından yardım istenmelidir. Bir emzirme destek grubuna katılmak da faydalı olabilir. Memede kırmızı, kama şeklinde ve meme ucuna doğru uzanan bir alan varsa, bu bir enfeksiyon olduğu anlamına gelebilir. Herhangi bir zamanda bir enfeksiyondan şüphelenilirse hemen ilgili sağlık uzmanı ile iletişime geçilmelidir.
Rahim Kasılmaları
Doğumdan sonraki birkaç saat içinde, rahmin üst kısmı (fundus) yaklaşık olarak göbeğin hizasındadır. Yaklaşık 1 gün boyunca orada kalır ve her gün yavaş yavaş aşağı iner. Anne emziriyorsa, bu daha hızlı gerçekleşebilir. Bir komplikasyon olmazsa, rahim yaklaşık 6 hafta içinde hamile olunmayan zamanki boyuta (armut büyüklüğüne) geri dönecektir.
Doğum sonrası ağrılar veya kramplar, plasentanın bağlandığı bölgedeki kanamayı durduran rahim kasılmalarından kaynaklanır. Bu ağrılar birden fazla hamilelik geçirmiş kadınlarda daha yaygındır. Rahatsızlık, özellikle de emziriliyorsa, yaklaşık 5 dakika boyunca yoğun olabilir ancak yavaş yavaş azalacaktır. Rahatsızlığı gidermek için şu yöntemler denenebilir:
- Alt karnın altına bir yastık koyarak karnın üzerine uzanmak.
- Yürüyüşe çıkmak.
- Sağlık uzmanının önerdiği ağrı kesici ilaçları kullanmak.
- Oturma banyosu (hemoroid banyosu) yapmak.
- Karnın üzerinde bir ısıtma yastığı kullanmak.
İdrar Kasılmaları
İdrar yaparken rahatsızlık hissedilebilir. Rahatsızlık yaygındır ancak ağrı hissedilirse veya idrar yapmak zor gelirse bu durum mutlaka doktora iletilmelidir.
Perine Bölgesinde Rahatsızlık
Epizyotomi geçirildiyse, vajina ile anüs arasındaki deri bölgesi (perine olarak adlandırılır) çok ağrılı ve hassas olabilir. Perine üzerine yerleştirilen soğuk kompres, doğumdan sonraki ilk birkaç gün boyunca ağrıyı ve şişliği azaltabilir. Rahatsızlığı gidermek için ılık oturma banyolarını denenebilir. Bunun için birkaç santim su ile dolu bir küvete oturulur. Enfeksiyonu önlemek için suya banyo köpüğü veya başka ürünler eklenmemelidir. Banyoya sığan küçük bir leğen de kullanılabilir. Bu tedavi hemoroid ile ilişkili rahatsızlıklar için de kullanılmaktadır.
Perine Bakımı
Perinenin temiz tutulması konforu artıracak ve enfeksiyon riskini önleyecektir. Tuvalet her kullanıldığında ve/veya pedler her değiştirildiğinde, peri şişesi (küçük bir sıkma şişesi) ılık suyla doldurulur. Su, vajina ve rektum arasındaki bölgeye önden arkaya doğru fışkırtılır. Bölge tuvalet kağıdı ile kurulanır. Bölge ovuşturulmamalıdır. Bölgeyi temiz tutmak ve korumak için sık sık temiz bir ped takılmalıdır. Perine bakımı doğumdan sonra bir hafta boyunca yapılmaya devam edilmelidir.
İnkontinans
Doğum sırasında kasların gerilmesi geçici olarak idrar ve bazen bağırsak kontrolü kaybına neden olabilir. İdrar kaçırma anne güldüğünde, öksürdüğünde veya ıkındığında daha sık ortaya çıkabilir. İdrar kaçırmayı iyileştirmek için Kegel egzersizleri uygulanabilir. Bu durum doğumdan birkaç hafta sonra düzelecektir. Doğum sonrası ilk kontrolden sonra idrar kaçırma bir sorun olmaya devam ederse doktora haber verilmelidir.
Kabızlık
Doğumdan sonraki ilk bağırsak hareketi, doğumu takip eden üçüncü veya dördüncü güne kadar gecikebilir. Doktor, bağırsak hareketlerini daha az rahatsız edici hale getirmek için reçete yazabilir veya reçetesiz satılan bir dışkı yumuşatıcı önerebilir. Bağırsak hareketlerini düzenli tutmak için beslenme düzenindeki meyve, sebze ve tam tahıllar artırılmalıdır. Ayrıca, günde en az 10 ila 12 bardak sıvı içildiğinden emin olunmalıdır. Narkotik ağrı kesiciler durumu daha da kötüleştirebilir, bu nedenle mümkünse kullanımları en aza indirilmelidir. Hemoroid rahatsızlığına iyi gelen reçetesiz satılan kremler ve oturma banyoları gibi uygulamalar da kişiye yardımcı olabilir. Kabızlık bir sorun olmaya devam ederse doktorla iletişime geçilmelidir.
Terleme
Vücut doğumdan sonra yeni hormon seviyelerine uyum sağladığından, özellikle geceleri artan terleme doğumdan sonra yaygındır.
Adet Görme
Anne emziriyorsa, bebek memeden kesilene kadar adet görmeyebilir. Emzirirken adet görülmese de hamile kalınabileceği unutulmamalıdır. Bebek biberonla besleniyorsa, genellikle doğumdan 6 ila 12 hafta sonra adet görülür. Doğumdan sonraki ilk birkaç adet düzensiz olabilir.
Doğumdan Sonra Ne Zaman Doktor ile İletişime Geçilmelidir?
Anne, aşağıdaki durumlarda mutlaka doktoru ile iletişime geçmelidir:
- 38 santigrat derecenin üzerinde ateş veya şiddetli titreme.
- Kötü kokulu vajinal akıntı.
- Üçüncü günden sonra devam eden parlak kırmızı kanama.
- Büyük kan pıhtılarının gelmesi (erikten daha büyük).
- Ağrı, yanma veya idrar yaparken zorlanma.
- Saatte birden fazla hijyenik ped kullanmayı gerektiren düzeyde vajinal akıntı veya kanama miktarında artış.
- Bulanık görme.
- Şiddetli baş ağrısı veya bayılma.
- Karın kesisinde (sezaryen doğum) artan ağrı, kızarıklık, drenaj veya ayrılma.
- Bir ekstremitede diğerinden daha fazla şiddetli ağrı, şişlik veya kızarıklık.
- Göğüslerden birinde veya her ikisinde sıcak, kırmızı ağrılı bölgeler.
- Nefes almada güçlük.
- Günlük durumlarla başa çıkamama, kendine veya bebeğe zarar verme düşünceleri, günün büyük bölümünde endişeli, paniklemiş veya korkmuş hissetme gibi doğum sonrası depresyon belirtileri.