Doğum Öncesi Ultrason Nedir? Ne Zaman Yapılır? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz.
Ultrason (Ultrasonografi) Nedir?
Ultrasonografi veya diğer adıyla ultrason da, yüksek frekanslı ses dalgaları transdüser adı verilen bir cihaz tarafından karın bölgesine gönderilir. Ses dalgaları kaydedilir ve bebeğin video veya fotografik görüntülerine dönüştürülür. Ultrason, hamilelik sırasında amniyotik kese, plasenta ve yumurtalıkların görüntülerini göstermek için kullanılabilir.
Ultrasonografi fikri, su altındaki nesneleri tespit etmek için ses dalgalarından yararlanan sonar teknolojisinden gelmiştir. Ultrason, amniyosentez gibi diğer tanı prosedürleriyle birlikte veya tek başına kullanılabilir.
Ultrasonun Herhangi Bir Yan Etkisi Var mıdır?
Çalışmalar ultrasonun tehlikeli olmadığını göstermiştir. Hamile kişiye veya bebeğe zararlı hiçbir yan etkisi yoktur. Ayrıca ultrason, X-ışını testleri gibi radyasyon kullanmaz.
Hamilelik Sırasında Ultrason Ne Zaman Yapılır?
Hamilelik esnasında bebeğin gelişimini izleyebilmek, kalp atışlarını duyabilmek, cinsiyetini öğrenebilmek ve bebekte oluşabilecek herhangi bir problemin takibini yapabilmek için utrasondan faydalanılır.
Hamilelik sürecinde yapılan ultrason işlemlerini iki kategoriye ayırabiliriz. Bunlardan ilki genellikle erken dönemde yapılan transvajinal ultrason, diğeri ise gebeliğin 20. haftasından gebeliğin son aşamasına kadar yapılan standart ultrasondur.
Transvajinal Ultrason
Çoğu doğum öncesi ultrason prosedürü, görüntünün kalitesine yardımcı olmak için iletken bir ortam olarak bir jel kullanılarak cilt yüzeyinde gerçekleştirilir. Transvajinal ultrason ise, vajinal kanala yerleştirilen bir prob kullanılarak gerçekleştirilir. Bu ultrason yöntemi, büyük ölçüde geliştirilmiş bir görüntü kalitesi üretir. Transvajinal ultrason, hamileliğin erken dönemlerinde, hamileliğin ne kadar ilerlediğini (gebelik yaşı) belirlemek için kullanılabilir. Bir sorundan şüpheleniliyorsa rahim veya yumurtalıkların daha net bir görüntüsünü elde etmek için de kullanılabilir.
Ultrason
Ultrason genellikle tüm hamile kadınlara gebeliğin 20. haftası civarında yapılır. Bu ultrason sırasında doktor, plasentanın normal bir şekilde bağlanıp bağlanmadığını ve bebeğin rahimde düzgün bir şekilde büyüyüp büyümediğini değerlendirecektir. Bebeğin kalp atışları ve vücudunun, kollarının ve bacaklarının hareketleri de ultrasonda görülebilir.
Bebeğin cinsiyeti öğrenilmek isteniyorsa, bu genellikle 20. haftada belirlenebilir. Ultrasonu çeken doktora, bebeğin cinsiyetinin öğrenilmek istenip istenmediği önceden söylenmelidir. Ultrasonun bebeğin cinsiyetini doğrulamada yüzde 100 doğru sonuç vermediği unutulmamalıdır. Ultrason görüntülerinin yanlış yorumlanma ihtimali vardır. Hamileliğin erken dönemlerinde aşağıdakileri belirlemek için ultrason yapılabilir:
- Birden fazla fetüsün varlığı.
- Doğum zamanı veya gestasyonel yaş (fetüsün yaşı).
Hamileliğin ilerleyen dönemlerinde, ultrason aşağıdakileri belirlemek için kullanılabilir:
- Fetal iyilik hali.
- Plasentanın yeri.
- Bebeğin etrafındaki amniyotik sıvı miktarı.
- Bebeğin pozisyonu.
- Bebeğin beklenen ağırlığı.
Büyük anatomik anormallikler veya doğum kusurları ultrasonda doğumdan önce tespit edilebilir. Ultrason anne ve bebek için güvenli olsa da yalnızca tıbbi olarak gerekli olduğunda yapılması gereken bir testtir. Tıbbi olarak gerekli olmayan bir ultrason yaptırılırsa (örneğin sadece bebeği görmek veya bebeğin cinsiyetini öğrenmek için), sigorta şirketleri ultrason için ödeme yapmayabilir.
Testten önce
Ultrason testi için özel bir hazırlık yoktur. Bazı doktorlar, mesanenin dolu olması için testten önce dört ila altı bardak su içilmesini ister. Bu, doktorun ultrasonda bebeği daha iyi görmesine yardımcı olacaktır. Test bitene kadar idrar yapmaktan kaçınılması istenecektir. Test tamamlandıktan hemen sonra tuvalete gitmeye izin verilecektir. Çekim öncesinde hamile kişiden bir hastane önlüğü giymesi istenebilir.
Test sırasında
Test sırasında bir muayene masasına uzanılır. Karnın üzerindeki cilde az miktarda suda çözünen jel uygulanır. Jel cilde zarar vermez veya giysileri lekelemez.
Transdüser adı verilen küçük bir cihaz karındaki cilde nazikçe uygulanır. Dönüştürücü, bebek de dahil olmak üzere iç yapılardan yansıyan yüksek frekanslı ses dalgalarını vücuda gönderir. Geri yansıyan ses dalgaları veya ekolar dönüştürücü tarafından alınır ve bir ekranda resimlere dönüştürülür. Bu resimlerin çıktısı da alınabilir.
Test sırasında neredeyse hiç rahatsızlık hissedilmez. Test için dolu bir mesane gerekiyorsa, sonda uygulandığında biraz rahatsızlık hissedilebilir. Birkaç kez kısa bir süre nefesin tutulması istenebilir. Ultrason testinin tamamlanması yaklaşık 30 dakika sürer.
Testten sonra
Jel deriden silinecektir. Ultrason testi kayıtlı, özel eğitimli bir uzman tarafından gerçekleştirilir ve bir doktor tarafından yorumlanır. Doktor, test sonuçlarını hamile kişi ile birlikte gözden geçirecek ve yorumlayacaktır.