Aç Kemik Sendromu Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Aç Kemik Sendromu Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Aç kemik sendromu, kanda kalıcı düşük kalsiyum düzeylerine (hipokalsemi) neden olur. En sık paratiroit ya da tiroit bezi çıkarma ameliyatından sonra olur ancak metastatik prostat kanserinde de görülebilir. Aç kemik sendromu, damar yoluyla kalsiyum ile tedavi edilebilir ancak tamamen geçmesi zaman alabilir.

Aç Kemik Sendromu Nedir?

Aç kemik sendromu, paratiroit ameliyatı sonucu kanda çok düşük kalsiyum düzeyleri (hipokalsemi) oluştuğunda ortaya çıkar.

Aç kemik sendromu olan kişilerde sıklıkla hipomagnezemi ve hipofosfatemi de görülür. Aç kemik sendromu tedavi edilebilir.

Aç Kemik Sendromu Ne Kadar Yaygındır?

Araştırmacılar, aç kemik sendromunun ne sıklıkta görüldüğünden emin değildir. Bazı çalışmalar bu durumun, primer hiperparatiroidizm nedeniyle paratiroidektomi geçiren kişilerin %4 ila %13’ünde geliştiğini gösterir. Sekonder ve tersiyer hiperparatiroidizm nedeniyle yapılan paratiroidektomi sonrasında vakaların %20 ila %70'inde gelişir.

Aç Kemik Sendromunun Belirtileri Nelerdir?

Aç kemik sendromunun belirtileri hipokalsemi belirtilerine benzer. Hafif kramplardan bilinç bulanıklığına ve nöbetlere kadar değişebilir.

Belirtiler aşağıdakileri içerebilir:

• Kas krampları veya spazmları.
• Kas güçsüzlüğü.
• Kemik ağrısı.
• Yorgunluk.
• Konfüzyon (kafa karışıklığı).
• Hafıza sorunları.
• Sinirlilik veya huzursuzluk.
• Depresyon.
• Dudaklarda, dilde, parmaklarda ve/veya ayaklarda karıncalanma.
• Boğaz kaslarında spazm olup nefes almayı zorlaştırması (laringospazm).
• Kaslarda sertleşme ve spazmlar (tetani).
• Nöbetler.

Aç kemik sendromu olan kişilerde hipomagnezemi ve hipofosfatemi de olabilir. Bu durumların belirtileri hipokalsemiye benzer. Kas sorunlarına, nöbetlere ve aritmiye de neden olabilirler.

Aç kemik sendromu genellikle paratiroit veya tiroit ameliyatından sonraki 18 saat içinde gelişir.

Aç Kemik Sendromunun Sebepleri Nelerdir?

Aç kemik sendromu şu durumlarda ortaya çıkabilir:

• Primer veya sekonder hiperparatiroidizm için paratiroidektomi sonrası.
• Tirotoksikoz için total tiroidektomi sonrası.
• Kemiklere metastaz yapmış (yayılmış) prostat kanseri ile.

Vücudun kan kalsiyum düzeylerini nasıl yönettiğini bilmek aç kemik sendromunun neden oluştuğunu anlamaya yardımcı olur.

Paratiroit hormonu (PTH), paratiroid bezlerinin kanda (kemiklerde değil) kalsiyum düzeyini kontrol etmek için salgıladığı bir hormondur. PTH ayrıca kanda ve kemiklerde fosfor (bir mineral) ve D vitamini (bir hormon) düzeylerini kontrol etmeye de yardımcı olur.

Paratiroit bezi, vücut kanda düşük kalsiyum düzeylerini saptadığında PTH salgılar. PTH, kemiklerden kana küçük miktarlarda kalsiyum salınmasını uyarır.

Aşırı aktif paratiroit nedeniyle yapılan paratiroit ameliyatından sonra, PTH düzeyleri (önceden yüksekken) aniden düşer. Tiroit ameliyatı da düşük PTH düzeylerine neden olabilir çünkü cerrah işlem sırasında paratiroit bezlerine yanlışlıkla zarar verebilir. (Paratiroit bezleri tiroidin arkasında bulunur.)

PTH düzeylerindeki ani düşüş, eski kemik kalsiyumunun rezorpsiyonunun (yeniden şekillenmesinin) azalmasına ve kemik oluşumunun artmasına yol açar. Bu durum kemiklerin kalsiyuma “aç” hale gelmesine neden olur. Bu nedenle bu durumun adı “aç kemik sendromu”dur.

Aç kemik sendromu, kemiklere yayılmış metastatik prostat kanserinde de görülebilir. Artmış osteoblastik aktivite (kemik yapımı), kemik kalsiyumu gereksiniminin artmasına yol açtığı için ortaya çıkar.

Aç Kemik Sendromu İçin Risk Faktörleri Nelerdir?

Aç kemik sendromu için risk faktörleri şunları içerir:

• Yüksek paratiroit hormonu düzeyleri.
• Yüksek alkalen fosfataz düzeyleri.
• Daha düşük kan kalsiyum düzeyleri.
• D vitamini eksikliği.
• Eş zamanlı tiroit ve paratiroit ameliyatı.
• Yüksek kan üre azotu düzeyleri.
• Obezite.
• Ortalama üzeri hacimde aşırı aktif paratiroit bezinin çıkarılması.
• Kemiklerin metastatik tümörleri.
• Brown tümörler ve osteitis fibroza sistika gibi kemik hastalıklarının varlığı.

Aç Kemik Sendromu Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor, aç kemik sendromunu kalsiyum kan testi ile teşhis eder. Çoğu doktor, dört günden uzun süre 8,4 mg/dL’nin altında seyreden kan kalsiyum düzeyini aç kemik sendromu için bir risk faktörü olarak kabul eder.

Doktor, aç kemik sendromunun sağlığın diğer yönlerini etkileyip etkilemediğini kontrol etmek için aşağıdaki testleri de yapabilir:

• Diğer kan testleri: Doktor, magnezyum, fosfor, paratiroid hormonu (PTH) ve/veya D vitamini düzeylerini kontrol etmek için ek kan testleri isteyebilir.
• EKG (elektrokardiyogram): EKG, göğse yerleştirilen elektrotlarla kalp ritmini ölçen bir işlemdir. Hipokalsemi ve aç kemik sendromu, anormal kalp ritmine neden olabilir.
• Kemik görüntüleme testleri: Kemik görüntüleme testleri, kırıklar, deformiteler veya tümörler gibi kemik sorunları olup olmadığını kontrol edebilir.

Aç Kemik Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?

Aç kemik sendromu tedavisinin temel amacı, sağlıklı kan kalsiyum düzeylerine geri dönmektir. Tedavi büyük olasılıkla hastanede uygulanır.

Tedavi aşağıdakileri içerir:

• Damar yoluyla kalsiyum alımı (kalsiyum glukonat).
• Ağızdan kalsiyum takviyeleri (kalsiyum sitrat veya kalsiyum karbonat).
• Ağızdan D vitamini takviyeleri.
• Magnezyum replasmanı.

Aç Kemik Sendromunun Seyri Nasıldır?

Aç kemik sendromunun seyri oldukça iyidir. Ancak tedaviyle bile aç kemik sendromunun ne kadar süreceği birkaç günden birkaç aya kadar değişkenlik gösterir. Bazı olgular bir yıla kadar sürebilir.

Tedavi edilmezse, ağır hipokalsemi nöbetler gibi yaşamı tehdit eden komplikasyonlara neden olabilir.

Aç Kemik Sendromu Önlenebilir mi?

Aç kemik sendromu, paratiroidektomi veya tiroidektomi sonrası ortaya çıkabildiği için doktorlar bunu önlemeye çalışmak üzere bazı adımlar atar.

Bunlar arasında aşağıdakiler yer alır:

• Ameliyat öncesi değerlendirme: Ameliyat öncesinde doktor, kemik mineral yoğunluğunu, kan kalsiyum düzeylerini, fosfat düzeylerini, PTH düzeylerini ve D vitamini düzeylerini kontrol eder. Bu testler, kişinin aç kemik sendromu geliştirme riski olup olmadığını anlamaya yardımcı olabilir.
• Koruyucu önlemler: Kişi aç kemik sendromu geliştirme açısından yüksek risk altındaysa, doktor ameliyat öncesinde D vitamini ve kalsiyum düzeylerinin olması gerektiği seviyede olmasını sağlamak için takviye veya ilaç almayı önerebilir. Bu, aç kemik sendromu gelişme olasılığını ve/veya şiddetini azaltmaya yardımcı olabilir.
• Ameliyat sonrası izlem: Sağlık ekibi, ameliyat sonrası kalsiyum, fosfat, magnezyum ve PTH düzeylerini yakından izler. Bu, aç kemik sendromu gelişirse hızlıca saptanmasını ve hemen tedaviye başlanmasını sağlayabilir.

Tüm bu önlemlere rağmen aç kemik sendromu gelişmesi yine de mümkündür. Araştırmacılar bunun neden olduğunu bilmemektedir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Kas krampları veya spazmlar ve zihinsel değişiklikler gibi hipokalsemi belirtileri yaşanırsa, mümkün olan en kısa sürede doktora başvurulmalıdır. Aç kemik sendromu ve hipokalsemi, paratiroit ve/veya tiroit ameliyatından sonra gelip gidebilir.

Aç kemik sendromu, paratiroit veya tiroit bezini çıkarma ameliyatından sonra ortaya çıkabilir. İyi haber, tedavi edilebilir olmasıdır ancak geçmesi zaman alabilir. Ağır hipokalsemi sağlık için tehlikeli olabilir, bu nedenle belirtiler yaşanır yaşanmaz bir doktora başvurmak önemlidir.