Kistoid Makula Ödemi Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Kistoid makula ödemi bulunan kişide, retinanın makula adı verilen bölgesinde şişlik ve kist benzeri yapılar görülür. Özellikle merkezi görme alanında, nesneler bulanık ya da dalgalı görünebilir. Tedavi, kistoid makula ödemine neyin sebep olduğuna göre değişir.
Kistoid Makula Ödemi Nedir?
Kistoid makula ödemi, makulada oluşan bir tür şişliktir (ödem). Makula, retinanın merkezi kısmıdır. Görme üzerinde önemli bir rol oynar çünkü merkezi görmeden sorumludur. Binalardaki tek tek tuğlalar ya da ağaçlardaki yapraklar gibi ince ayrıntıları renkleri görmeye yardımcı olur. Makula sıvı ile şiştiğinde, bazen bunu kist benzeri yapılar halinde (kistoid) yapar.
Kistoid Makula Ödeminin Belirtileri Nelerdir?
Kistoid makula ödemi olan bazı kişiler hiçbir belirti fark etmeyebilir. Bazı kişilerde ise görmede şu tür değişiklikler ortaya çıkabilir:
- Görüş alanının genellikle orta kısmında bulanık ya da bozulmuş (distorsiyonlu) görme.
- Renklerin normalden farklı algılanması. Örneğin bazı şeylerin gerçekte öyle olmadığı hâlde pembe görünmesi.
- Nesnelerin soluk, karanlık ya da şekli bozulmuş görünmesi.
Kistoid Makula Ödeminin Sebepleri Nelerdir?
Kistoid makula ödeminin bilinen pek çok nedeni vardır. Bunlar arasında aşağıdakiler bulunur:
- Göz ameliyatı sonrası gelişen inflamasyon. Buna katarakt ameliyatı ve dekolman (ayrılmış) retinanın onarımı dahildir.
- Diyabet.
- Retinanın toplardamarlarında tıkanma (retinal ven tıkanıklığı).
- Gözde inflamasyon.
- Göze travma/yaralanma.
- İlaçlara bağlı yan etkiler.
Kistoid Makula Ödemi İçin Risk Faktörleri Nelerdir?
Kistoid makula ödemi sıklıkla katarakt ameliyatı sonrasında gelişir. Ameliyat sonrası kistoid makula ödemi gelişme riski, aşağıdaki bazı tıbbi durumlar varsa daha yüksek olabilir:
- Retinal ven tıkanıklığı.
- Üveit.
- Epiretinal membran (makula büzüşmesi).
- Makula deliği.
- Diyabet.
- Retinitis pigmentosa (tavuk karası).
Bazı ilaçlar, özellikle B3 vitamini (niasin) ve diyabet ilaçları kistoid makula ödemi riskini artırabilir. Ayrıca bir gözde kistoid makula ödemi olan kişide, zamanla diğer gözde de bu durum gelişebilir.
Kistoid Makula Ödeminin Komplikasyonları Nelerdir?
Tedavi edilmeyen kistoid makula ödemi, görme kaybına ve az görmeye yol açabilir.
Kistoid Makula Ödemi Nasıl Teşhis Edilir?
Doktor, kistoid makula ödemini teşhis etmek için aşağıdaki testlerden birini ya da birkaçını kullanabilir:
- Genişletilmiş (damlalı) retina muayenesi: Doktor, özel bir mercek kullanarak makulayı görüp kist benzeri şişlikleri tespit edebilir.
- Floresan anjiyografi: Bu yöntem, sızıntı yapan kan damarlarını ve buna eşlik edebilen kistoid makula ödemini saptamak için özel bir kamera sistemi kullanır.
- Optik koherens tomografi (OCT): OCT, kistoid makula ödemini teşhis ve tespit etmenin en iyi yollarından biri haline gelmiştir. Bu girişimsel olmayan test, retina dahil dokuların yüksek çözünürlüklü kesitsel görüntülerini oluşturmak için özel bir ışık kullanır.
Kistoid Makula Ödemi Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi, kistoid makula ödemine hangi durumun sebep olduğuna bağlıdır. Uygun tedaviyi yalnızca bir göz doktoru önerebilir. Bazı kişilerde, retina hastalıkları konusunda eğitim almış bir retina uzmanı tarafından değerlendirme gerekebilir. Tedavi ile görmenin düzelmesi çoğu durumda olasıdır.
Kistoid makula ödeminin tedavi seçenekleri şunları içerir:
- Steroid içeren veya steroid içermeyen antiinflamatuvar göz damlaları.
- Gözün içini dolduran jel benzeri maddeye (vitreus) ilaç enjeksiyonları. Bu ilaçlar, yeni damar oluşumunu ve damarlardan sızıntıyı durdurur.
- Göz içi basıncını düzenleyen ilaçlar, şişliğin azalmasına yardımcı olabilir.
- Kan damarlarının sızdırmasını durdurmak için lazer tedavisi (fotokoagulasyon).
- Gözün içini dolduran jelin cerrahi olarak çıkarılması (vitrektomi).
Kistoid Makula Ödemi Tedavilerinin Komplikasyonları ve Yan Etkileri Nelerdir?
Kistoid makula ödeminin tedavisine bağlı komplikasyon ya da yan etki görülme olasılığı düşüktür ancak her zaman belirli riskler vardır. Örneğin:
- Enjeksiyonlarla birlikte kanama veya enfeksiyon riski mevcuttur.
- Enjeksiyonlar, enjeksiyon işleminin kendisine ya da enjeksiyondan önce enfeksiyon riskini azaltmak için kullanılan temizleme solüsyonuna bağlı olarak gözde kızarıklık ve tahrişe neden olabilir.
Tedaviden Ne Kadar Süre Sonra İşe ya da Okula Geri Dönülebilir?
Genellikle tedaviden sonra özel bir kısıtlama yoktur. Vitrektomi yapılmadığı sürece kişi işe ya da okula dönmek için beklemek zorunda değildir.
Vitrektomi sonrası iyileşme süreci, diğer tedavi yöntemlerine göre daha uzun sürebilir. Bu durumda, bir ila üç hafta kadar işten uzak kalmak gerekebilir.
Kistoid Makula Ödemi Varsa Neler Beklenmelidir?
Kistoid makula ödemi olan ve tedavi gören kişilerde, görmenin genellikle stabilize olması ve hasarın bir ölçüde geri dönmesi beklenir. Düzenli aralıklarla göz doktoru muayenesi gerekecektir.
Tedavi edilmediğinde, kistoid makula ödemi ilerleyici görme kaybına neden olabilir.
Kistoid Makula Ödemi Gelişme Riski Nasıl Azaltılabilir?
Kistoid makula ödemi gelişme riskini azaltmak için aşağıdaki adımlar faydalı olabilir:
- Diyabet ve yüksek tansiyon (hipertansiyon) gibi kronik hastalıkların iyi yönetilmesi.
- Düzenli göz muayenesi yaptırmak.
- Sigara bırakmak.
- Besleyici, dengeli bir diyet uygulamak.
- Düzenli fiziksel aktivite yapmak.
- Çalışırken ya da spor yaparken göz yaralanmalarını ve buna bağlı enfeksiyonları önlemek için koruyucu gözlük kullanmak.
Ne Zaman Doktora Başvurmak Gerekir?
Görmeyi etkileyebilen bir tıbbi duruma (kistoid makula ödemi dahil) sahip olan kişilerde, göz doktorunun önerilerine uymak önemlidir. Düzenli randevular, kişinin ve doktorunun, hızla gelişebilecek sorunları erken saptamasına yardımcı olur.
Bulanık görme ya da bozulmuş (distorsiyonlu) görme gibi herhangi bir görme değişikliğinde mutlaka doktora başvurulmalıdır.
Ani gelişen görme kaybı ya da gözü delen bir yaralanma durumunda acil servise gidilmelidir. Bu tür durumlar acil tıbbi müdahale gerektirir.
Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?
Kişi, kistoid makula ödemi hakkında doktoruna şu soruları sormak isteyebilir:
- Kistoid makula ödemi hakkında bilmem gerekenler nelerdir?
- Hangi tedaviyi öneriyorsunuz?
- Bu tedavinin yan etkileri nelerdir?
- Gelecekte beni neler bekliyor?
- Dikkat etmem gereken uyarıcı belirtiler var mı?
- Nasıl bir randevu programı izlemeliyim?
- Herhangi bir yaşam tarzı değişikliği öneriyor musunuz?
- Aile bireylerimin de kistoid makula ödemi açısından değerlendirilmesini önerir misiniz?
Göz hastalıkları ürkütücü olabilir. Düzenli göz muayeneleri yaptırmak ve görmede değişiklik fark edildiğinde bir göz doktoruna başvurmak önemlidir. Erken tanı ve erken tedavi, en iyi sonuçların alınmasını sağlar.