Alerji Testi Nedir? Alerji Testi Türleri Nelerdir? Alerji Testleri Nasıl Uygulanır?

Alerji Testi Nedir? Alerji Testi Türleri Nelerdir? Alerji Testleri Nasıl Uygulanır? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Alerji testi; küf, evcil hayvan tüyü, arı sokması ve fıstık gibi alerjiye neden olabilecek alerjenleri belirler. Cilt delme testi, kan testi ve oral gıda testi yaygın alerji testleridir. Sonuçlar alerjileri teşhis etmeye ve alerji semptomlarını yönetmek için adımlar atmaya yardımcı olur.

Alerji Testi Nedir?

Doktorlar alerji belirtilerine hangi maddelerin (alerjenler) neden olduğunu belirlemek için alerji testleri yapar. Doktor bu test sırasında, kontrollü bir ortamda vücudun yaygın alerjenlere nasıl tepki verdiğini test eder.

İnsanlar çevrede bulunan küf, polen ve evcil hayvan tüyü gibi şeylere karşı alerjik olabilirler. Bazı insanlar arı sokmasına veya latekse karşı alerjik reaksiyon gösterir. Gıda alerjisi olan kişiler reaksiyon göstermeden yer fıstığı, süt veya soya yiyemeyebilir.

Alerji testi, doktorun reaksiyona neyin neden olduğunu tam olarak belirlemesine ve alerji semptomlarını yönetmeye yardımcı olacak bir tedavi planı üzerinde çalışmasına olanak tanır. Alerji testleri alerjenleri teşhis etmede güvenli ve etkilidir.

Alerji Testlerinin Türleri Nelerdir?

Alerjileri test etmenin farklı yolları vardır. Alerji uzmanı belirtilere, yaşa ve alerjik reaksiyona neden olduğundan şüphelendikleri şeye göre en iyi yöntemi seçecektir.

Bu testler şunları içerir:

• Deri delme (prick) testi: Doktor, ön kolda veya sırtta potansiyel alerjenlerle cildi hafifçe çizmek için ince bir iğne kullanır ya da potansiyel alerjenleri damlalar halinde cilde damlatabilir ve sıvının cilde nüfuz etmesini sağlamak için bölgeyi hafifçe çizmek ve delmek amacıyla bir alet kullanabilir. Kızarıklık gibi reaksiyonlar genellikle 15 dakika içinde ortaya çıkar. Reaksiyon, döküntü veya yuvarlak, kabarık lekeler şeklinde olabilir. Bu test, hava kaynaklı alerjileri, gıda alerjilerini ve penisilin alerjilerini kontrol eder. Deri delme testi, en yaygın alerji testidir.
• İntradermal deri testi: Deri prick testi sonuçları negatif veya yetersizse intradermal deri testi yaptırılabilir. Doktor cildin dış tabakasına (epidermis) küçük miktarlarda alerjen enjekte eder. Bu test havadaki tahriş edici maddelere, ilaçlara ve böcek sokmalarına karşı bir alerji olup olmadığını kontrol eder.
• Yama testi: Bu test kontakt dermatitin nedenini belirler. Doktor cilde bir alerjen damlası damlatır ve bölgeyi bir bandajla kapatır ya da üzerinde alerjen bulunan bir yama (bandaj) uygulayabilir. Bandaj ciltte bırakılır ve 48 ila 96 saat içinde doktorun yanına geri dönülür. Ardından doktor ciltte kızarıklık veya başka bir reaksiyon olup olmadığını kontrol etmek için bandajı çıkarır.
• Kan (IgE) testi: Doktor kan örneğini bir laboratuvara gönderir. Laboratuvar kan örneğine alerjen ekler ve alerjilerde rol oynayan bir antikor olan immünoglobulin E (IgE) seviyelerini ölçer. İçerisinde IgE antikorları bulunmaktadır. Toplam IgE testi, IgE antikorlarının toplam miktarını ölçer. Spesifik IgE testi, vücudun tek bir alerjene yanıt olarak ne kadar IgE ürettiğini ölçer.
• Oral provokasyon testi: Bu test yalnızca bir doktorun gözetiminde, doktorun ofisinde gerçekleştirilir. Gıda veya ilaç alerjisi olan kişiler şüpheli alerjenden az miktarda yutarlar (veya yerler). Bu testi genellikle bir alerji uzmanı gerçekleştirir. Test sırasında gelişebilecek semptomları tedavi etmek için tıbbi gözetim şarttır.

Doktorlar Neden Alerji Testleri Yapar?

Kişiyi rahatsız eden alerji semptomları varsa doktor bir alerji testi yapabilir. Doktorlar astımı olan kişilere de alerji testi uygularlar. Test, astım semptomlarını kötüleştirebilecek alerji tetikleyicilerini (alerjik astım) belirleyebilir.

Anafilaksi adı verilen ciddi bir alerjik reaksiyon geçirenlerin de alerji testine ihtiyacı olabilir. Potansiyel olarak hayatı tehdit eden bu sorun, kurdeşen veya şişmeye, solunum güçlüğüne ve/veya anafilaktik şoka neden olan kan basıncında keskin bir düşüşe yol açabilir.

Doktor, alerji testleri ile birlikte şiddetli bir reaksiyonun nedenini belirler. Anafilaktik reaksiyon geçirildiyse veya geçirme riski varsa, semptomlar geliştiğinde kullanmak üzere bir epinefrin (adrenalin) oto-enjektörü (EpiPen) taşınması gerekebilir.

Alerji Testine İhtiyaç Olup Olmadığı Nasıl Anlaşılır?

Alerjiler herkesi farklı şekilde etkiler. Bu da aynı alerjiye sahip olunsa bile kişide görülen alerji semptomlarının başkalarında görülenlerden farklı olabileceği anlamına gelir.

Kişinin havadaki toz, polen veya evcil hayvan tüyü gibi alerjenlere karşı alerjisi varsa, alerjik rinit geliştirebilir.

Saman nezlesi olarak da bilinen bu alerjik reaksiyon şunlara neden olur:

• Baş ağrısı.
• Kaşıntılı, sulu gözler.
• Burun tıkanıklığı, hapşırma veya burun akıntısı.
• Nefes darlığı, hırıltılı solunum veya kronik öksürük.
• Boğaz ağrısı.

Gıda alerjisi belirtileri genellikle bir şey yedikten sonraki 30 dakika içinde ortaya çıkar ancak iki saat sonrasına kadar da görülebilir.

Gıda alerjisi olan kişiler şunları yaşayabilir:

• Kurdeşen, yüzde, dudaklarda veya dilde şişme veya kaşıntı gibi cilt semptomları.
• Öksürük, hırıltılı solunum, nefes darlığı, göğüste veya boğazda sıkışma gibi solunum semptomları.
• Bulantı ve kusma, karın ağrısı ve kramplar, kusma ve ishal.
• Soluk cilt, zayıf nabız, baş dönmesi veya sersemlik gibi kardiyovasküler semptomlar.

Latekse, kokulara veya nikel gibi metallere alerjisi olan kişilerin ciltlerinde kaşıntılı, şişmiş bir döküntü oluşabilir. Bu kişiler şunlara sahip olabilir:

• Ciltte yanma hissi veya kabarcıklar.
• Kurdeşen ve şişme.
• Deri döküntüsü veya kaşıntılı cilt.

Herhangi bir alerji belirtisi olanların bir doktora başvurması gerekir. Doktor, alerjik reaksiyona neyin neden olduğunu teşhis etmeye ve bir alerji testine ihtiyaç olup olmadığını belirlemeye yardımcı olabilir. Alerjik reaksiyonları sadece bir sıkıntı olarak görmemek önemlidir. Alerjik reaksiyonlar öngörülemez olabilir ve ilk reaksiyon hafif olsa bile sonraki tepkiler şiddetlenebilir.

Alerji Testleri Ne İşe Yarar?

Alerji testleri vücudun belirli alerji tetikleyicilerine veya alerjenlere karşı tepkisini ölçer. Kişide alerji varsa, bağışıklık sistemi alerjeni yanlışlıkla bir tehdit veya istilacı olarak tanımlar. Vücut, tehditle savaşmak için immünoglobulin E (IgE) adı verilen antikorlar üretir. Bu antikorlar alerjik reaksiyona neden olan kimyasalların salınımını tetikler.

Alerji Testi İçin Nasıl Hazırlanılmalıdır?

Doktor alerji testinden üç ila yedi gün önce antihistaminikler gibi alerji ilaçlarını bırakılmasını isteyebilir. Bu ilaçlar bağışıklık sisteminin alerjenlere karşı tepkisini durdurarak test sonuçlarını etkileyebilir. İhtiyaç varsa astım ilacı almaya devam edilmelidir. Teste nasıl hazırlanılacağı konusunda sorular varsa bunlar doktorla konuşulmalıdır.

Alerji Testi Sırasında Neler Olur?

Deri testlerinin amacı vücudun alerjenlere nasıl tepki verdiğini görmektir. Kişide alerjik bir reaksiyon varsa, çizik veya iğnenin battığı yerde bir reaksiyon geliştirilir. Kaşıntılı cilt, gözlerde sulanma ve tıkanıklık gibi hafif alerji belirtileri yaygındır. Belirtilerin çoğu testten bir ila iki saat sonra geçer ancak kızarıklık veya şişlikler birkaç saat kalabilir. Nadir durumlarda ciddi bir reaksiyon meydana gelir. Kan alerjisi testi sadece kan örneği vermeyi içerir. Doktor koldaki bir damardan kan alır ve daha sonra bunu bir laboratuvara gönderir.

Alerji Testi Yaptırmak Ne Kadar Sürer?

Bu, doktorun kişiyi hangi alerjen için test ettiğine ve testin türüne bağlıdır. İşte beklenebilecekler:

• Alerji kan testi 10 dakika sürebilir çünkü sadece kan örneği vermeyi gerektir.
• Deri delme (prick) testi alerjen başına üç ila beş dakika sürebilir, ayrıca bir reaksiyon oluşup oluşmadığını görmek için 15 ila 20 dakika beklenecektir.
• Yama testi de alerjen başına yaklaşık üç ila beş dakika sürebilir. Bu testle eve gidilir ve birkaç gün sonra doktorun reaksiyonu kontrol etmesi için geri gelinir.
• Oral provokasyon testi üç veya dört saat sürebilir.

Alerji Testinin Riskleri Nelerdir?

Anafilaktik reaksiyon potansiyeli, alerji testinin en ciddi riskidir. Bu tür reaksiyonlar nadirdir. Doktor alerji testi sırasında yakınlarda acil epinefrin bulundurarak bu riske karşı hazırlık yapar.

Alerji deri testleri sırasında kaşıntılı veya ağrılı hissedilebilir veya alerji semptomları geliştirmeye başlanabilir. Bu normaldir ve doktor kişinin alerjisi olup olmadığını bu şekilde belirleyebilir. Bu duruma yardımcı olmak için reçete edilebilecek bazı ilaçlar vardır.

Eve dönüldüğünde yama testine tepki verilirse cilde hiçbir şey uygulanmamalıdır. Cilt yamanın altında kaşınmaya başlayabilir. Alerji bandı takarken yoğun kaşıntı veya yanma yaşamaya başlanırsa ne yapılması gerektiği konusu doktora sorulmalıdır.

Alerji Testi Sonuçları Ne Zaman Alınabilir?

Çoğu alerji testinin sonuçları, test yaptıktan hemen sonra alınır. Yama testi birkaç gün sürebilir. Laboratuvara gönderilen kan testlerinin sonuçlarını almak bir hafta veya daha uzun sürebilir.

Alerji Testi Sonuçları Ne Anlama Gelir?

Alerji testi sonuçları aşağıdaki gibi olabilir:

• Negatif: O maddeye karşı alerji yoktur. Yanlış (hatalı) negatif alerji testi sonucu almak nadirdir (yani gerçekte alerji varken testin alerji olmadığını söylemesi).
• Pozitif: O maddeye karşı alerji vardır. Testler bir alerji olduğunu doğru bir şekilde gösterse bile, bunun mutlaka o alerjene tepki verileceği anlamına gelmediği unutulmamalıdır. Özellikle kan (IgE) testinden yanlış pozitif test sonucu çıkması mümkündür. Yanlış pozitif, gerçekte alerji olmadığı halde sonuçların alerji olduğunu gösterdiği anlamına gelir.

Kişide Bir Alerji Çıkarsa Neler Yapılabilir?

Alerjiye bağlı olarak doktor aşağıdaki adımlardan birini veya daha fazlasını önerebilir:

• Alerjenlere maruz kalmayı en aza indirmek: Mümkünse bilinen alerjenlerden kaçınılmalıdır. Bu, polen alerjisi nedeniyle polen sayısı yüksek olduğunda içeride kalmak anlamına gelebilir. Şiddetli reaksiyonlara neden olabilecek alerjenlerden kaçınmak için aşırı önlemler almak gerekebilir.
• Günlük alerji ilaçları almak: Burun spreyleri ve antihistaminikler gibi ilaçlar alerjik riniti ve diğer semptomları önleyebilir veya azaltabilir. Doktor belirtilere bağlı olarak başka alerji ilaçları da önerebilir.
• Alerji iğneleri yaptırmak: Bu tür immünoterapi, bağışıklık sisteminin evcil hayvan tüyü gibi çevresel alerjenlere verdiği tepkiyi azaltabilir. Maksimum fayda elde etmek için üç ila beş yıl boyunca alerji aşısı yaptırılmalıdır. Alerji aşıları maliyetli olabilir ancak tam aşı serisini aldıktan sonra genellikle uzun süreli rahatlama sağlarlar.
• Tıbbi uyarı kartı edinmek: Bir kart veya tıbbi uyarı takısı, başkalarının ciddi bir alerji hakkında bilgi sahibi olmasını sağlar. Bu kart insanlara, kişinin yer fıstığı, arı sokması veya diğer alerjenlere karşı anafilaktik bir tepki verebileceğini söyler.
• Bir epinefrin enjektörü taşımak: Anafilaktik alerjik reaksiyon riski varsa bu ilaç her zaman kişinin yanında bulunmalıdır.

Evde Yapılan Alerji Testleri İşe Yarar mı?

Eczaneden veya internetten satın alınan reçetesiz alerji test kitleri çok güvenilir değildir. Bazıları doğru antikorları test etmez. Ayrıca yanlış pozitif sonuç alma olasılığı daha yüksektir, bu da belirli maddelerden veya gıdalardan gereksiz yere kaçınmaya neden olabilir. Alerji semptomlarının nedenini belirlemek için doğrudan bir doktorla çalışmak daha iyidir.

Sigortalar Alerji Testlerini Karşılıyor mu?

Alerji testleri için sağlık hizmeti kapsamı sigorta poliçesine bağlı olarak değişir. Her bir alerji testi türünün maliyeti de farklılık gösterir. Ne bekleneceğini bilmek için testten önce sigorta planını kapsamı hakkında yetkililerle görüşmek en iyisidir.

Alerji Testi Hangi Yaşta Yaptırılabilir?

Yetişkinler ve çocuklar alerji testi yaptırabilir. Doktorlar genellikle 6 aylıktan küçük çocuklara deri delme (prick) testi yapmazlar. Bazı araştırmalar, kan alerjisi testlerinin 5 yaşın altındaki çocuklarda biraz daha az doğru olabileceğini göstermektedir. Buna rağmen, çocuklara alerji testi yapılıp yapılmayacağına çocuğun semptomlarına göre karar verilmelidir. Çocuğun doktoru, bir alerji testinin gerekli olup olmadığına ve doğruluğunu etkileyecek herhangi bir faktör olup olmadığına karar vermeye yardımcı olacaktır.

Alerjik reaksiyonlar rahatsız edici tıkanıklıktan hayatı tehdit eden anafilaktik şoka kadar değişebilir. Alerji testleri bu tür alerjik reaksiyonlara neden olan maddeleri belirleyebilir. Farklı alerji testleri vardır. Doktor, semptomlara ve potansiyel alerji tetikleyicilerine göre kişi için en iyi testi seçecektir. Alerji testleri alerjenleri teşhis etmede güvenli ve etkilidir.