Ulnar Kollateral Ligament (Tommy John) Yaralanması Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Ulnar kollateral ligament (UCL) yaralanması, iç dirsek bölgesinde meydana gelen bir yaralanmadır. Genellikle aşırı kullanım yaralanmasıdır ve en çok beyzbol atıcılarının kol yaralanması olarak bilinir ancak tekrarlayan ve zorlayıcı baş üstü kol hareketleri yapan herkes bu yaralanmayı yaşayabilir. Belirtiler arasında dirsekte ağrı ve hassasiyet bulunur. Bazı kişiler iç dirsekte ani bir patlama/çıtırtı hissi yaşayabilir.
Ulnar Kollateral Ligament (UCL) Yaralanması Nedir?
Ulnar kollateral ligament yaralanması (Tommy John yaralanması), iç dirsek bölgesinde meydana gelen bir yaralanmadır. Ulnar kollateral ligamentin gerilmesi veya yırtılmasıyla oluşur. UCL, dirseğin serçe parmak tarafında bulunan güçlü bir doku bandıdır.
Bu ligament, dirsek eklemini destekler ve kol baş üstüne kaldırılarak bir şey atıldığında kullanılır. Aşırı kullanım, UCL yaralanmalarının en yaygın nedenidir.
Ulnar kollateral ligament yaralanmaları, tekrar tekrar top veya başka bir nesneyi baş üstünden atan sporlarla uğraşan kişilerde en sık görülür. Beyzbol bunun en iyi örneğidir. Yaralanmanın takma adı olan Tommy John yaralanması, ciddi bir UCL yırtığından sonra ameliyatla iyileşen ünlü bir beyzbol oyuncusuna atıfta bulunur. Tekrarlayan ve zorlayıcı baş üstü kol hareketleri yapan herkes UCL yaralanması yaşayabilir.
Ulnar Kollateral Ligament (UCL) Yaralanmalarının Dereceleri Nelerdir?
Doktorlar, UCL yaralanmalarını ligamente verilen hasarın miktarına göre sınıflandırır. UCL yaralanmalarının sınıflandırmaları veya dereceleri şunlardır:
- Grade 1: Ligament gerilmiştir ancak yırtılmamıştır.
- Grade 2: Ligament gerilmiştir ve küçük bir yırtık olabilir.
- Grade 3: Ligament tamamen yırtılmıştır.
Çok nadiren UCL yaralanması, ligament kemikten ayrıldığında küçük bir kemik parçasını da çekebilir (avulsiyon kırığı).
Ulnar Kollateral Ligament (UCL) Yaralanmasının Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler UCL’nin gerilip gerilmediğine veya yırtılıp yırtılmadığına bağlıdır. Yırtık hafif veya orta derecede (grade 1 ve 2) veya ciddi (grade 3) olabilir.
Hafif ila orta derecede bir yaralanma varsa şu belirtiler yaşanabilir:
- Normalde olduğu gibi hızlı veya sert bir şekilde top veya nesne atılamaması.
- Dirseğin iç tarafında ağrı ve hassasiyet, özellikle baş üstünden top atma gibi aktiviteler sırasında veya sonrasında fark edilen ağrı.
- Kol hızla öne doğru hareket ettirilerek bir şeye uzanırken ağrı.
- Dirseğin dengesiz veya zayıf hissedilmesi.
- El kavrama gücünün zayıf olduğunun fark edilmesi.
Ciddi bir yaralanma varsa şu belirtiler yaşanabilir:
- Dirseğin iç tarafında ani bir çıtırtı/patlama hissi.
- Şiddetli ağrı.
- Atma yeteneğinin kaybolması.
- Serçe ve yüzük parmaklarında karıncalanma ve uyuşma.
Ulnar Kollateral Ligament (UCL) Yaralanmasının Nedenleri Nelerdir?
Tekrarlayan stres, uzanmış kol üzerine düşme ve travmatik yaralanma Tommy John yaralanmasına yol açabilir:
- Tekrarlayan stres veya aşırı kullanım, kolun tekrar tekrar baş üstüne kaldırılarak bir şey atılmasıyla oluşabilir.
- Uzanmış kol üzerine düşmeden kaynaklanan travmatik yaralanma UCL yırtılmasına neden olabilir.
- Dirseğin çıkması veya kırılması UCL’ye zarar verebilir.
Doktorlar Ulnar Kollateral Ligament Yaralanmalarını Nasıl Teşhis Eder?
Doktor (genellikle bir ortopedi uzmanı veya spor hekimliği uzmanı), kişinin tıbbi ve spor geçmişini inceleyecektir. Fiziki bir muayene yapacaktır. Kol veya dirsek hareket ettirildiğinde ağrı olup olmadığını kontrol edecektir.
Muayene sırasında şu noktalar kontrol edilecektir:
- Kolun ne kadar hareket ettirilebileceği (hareket açıklığı).
- Dirseğin gücü ve stabilitesi.
- Kol kas kütlesi ve görünümü.
Valgus stres testi yaparak dirsek ekleminin gevşek olup olmadığı da kontrol edilebilir. Ayrıca şu görüntüleme testleri yapılabilir:
- Kemik stres kırıklarını ve dirsek ağrısına veya hareket kısıtlamasına neden olabilecek diğer kemik sorunlarını kontrol etmek için BT taraması ve röntgen.
- Tendon ve ligament yaralanmalarını veya küçük kırıkları gösterebilecek MR taraması.
- Dirsek ekleminin içinde neler olduğunu ayrıntılı bir şekilde gösteren artrogram.
Yırtık Bir Ulnar Kollateral Ligament (UCL) Nasıl Tedavi Edilir?
Bu, kişinin durumuna bağlıdır. UCL’deki küçük bir yırtık kendi kendine veya cerrahi olmayan tedavilerle iyileşebilir ancak ciddi bir yaralanma varsa cerrahi gerekebilir.
Doktor, iyileşmeyi desteklemek için PRICEMM’yi önerebilir. PRICEMM şu anlama gelir:
- Koruma: Bu, ligament iyileşirken dirseği destekleyen menteşeli bir dirsek ateli olabilir.
- Dinlenme: Bu, baş üstü atış kullanılan aktivitelere ara vermek anlamına gelir.
- Buz: Dirseğe buz uygulamak ağrıyı ve şişliği hafifletir.
- İlaç: Bu, ibuprofen ve naproksen gibi nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar olabilir.
- Modaliteler: Bu, dirsek çevresindeki kasları güçlendirmek için fizik terapidir.
Ortopedi uzmanı, platelet açısından zengin plazma enjeksiyonlarını önerebilir. Bu tedavi, kandan alınan plateletlerin ligamente enjekte edilmesini içerir. Plateletler, UCL’nin iyileşmesine yardımcı olur.
Cerrahi tedaviler şunlardır:
- UCL’nin direkt onarımı, UCL’yi kemiğe yeniden bağlar.
- Tommy John cerrahisi, yırtılmış veya kararsız UCL’leri sağlıklı bir tendon parçasıyla güçlendirerek düzeltir.
Ulnar Kollateral Ligament (UCL) Yaralanması İçin Ne Zaman Bakım Aranmalıdır?
Dirsek ağrısı veya zayıflığı baş üstü atış yapma yeteneğini etkiliyorsa doktora başvurulmalıdır. Doktor, testler ve tedavi için başka bir uzmana da yönlendirebilir. Tedavi alınıyorsa ve belirtiler kötüleşirse doktora bildirilmelidir.
Ulnar Kollateral Ligament (UCL) Yaralanması Varsa Ne Beklenmelidir?
Ligament iyileşirken sabırlı olunmalı ve rahat davranılmalıdır. İyileşme süresi kişinin durumuna bağlıdır. Cerrahi gerekiyorsa, iyileşme bir yıl sürebilir. UCL yırtılması varsa ancak cerrahi gerekmiyorsa iyileşme süresi daha kısa olabilir. Ligamentin iyileşmesi birkaç hafta veya ay sürebilir.
Ulnar Kollateral Ligament (UCL) Yaralanmaları Önlenebilir mi?
Uygun kondisyon, doğru dirsek hareket tekniği ve dirsekte rahatsızlık hissedildiğinde dinlenme, ulnar kollateral ligament yaralanmasını önlemeye yardımcı olabilir. Sporcularda, atış sayısı sınırı ve gerekli dinlenme, yaralanmaya karşı korumaya yardımcı olabilir.
Sporcu değilseniz veya tekrarlayan baş üstü kol hareketleri yapmıyorsanız dirsek; dinlenme, buz, ilaçlar ve fizik tedavi basit tedavilerle iyileşebilir. Tommy John cerrahisi, vücudun başka bir bölgesinden veya bir donörden alınan bir tendonu yedek ligament olarak kullanır. Hasta ve doktor, yaralanmanın ciddiyetine ve ne kadar zorlayıcı baş üstü kol hareketlerine ihtiyaç duyulduğuna bağlı olarak en iyi tedavilerin hangileri olduğuna birlikte karar verecektir.