Travma Sonrası Artrit Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Travma sonrası artrit, bir eklemde meydana gelen travmatik bir yaralanma sonrasında gelişir. İltihaplanmaya, şişmeye ve ağrıya neden olur. Genellikle geçicidir ve evde tedavisi kolaydır. Birçok tedavi yöntemi, kişinin yaralanmasını tedavi etmek için zaten kullandığı yöntemlerle aynıdır.
Travma Sonrası Artrit Nedir?
Travma sonrası artrit, bir eklemdeki travmatik yaralanmadan sonra gelişen iltihaplanmadır. Bu, dejeneratif bir artrit türüdür yani eklemdeki yıpranma ve aşınmadan kaynaklanır. Genellikle dejeneratif artrit (osteoartrit) gelişmesi uzun zaman alır. Ancak bir yaralanma söz konusu olduğunda, eklemdeki yıpranma ve aşınma daha hızlı birikim gösterir. Travma sonrası artrit haftalar veya aylar içinde gelişir, yıllar almaz.
Neyse ki bu tür hasar genellikle kalıcı değildir ve travma sonrası artrit genellikle geçici bir durumdur. Çoğu kişi evde bakım ile birkaç ay içinde iyileşir. Ancak bazı yaralanmalar diğerlerinden daha fazla hasar verebilir ve bazen travma sonrası artrit uzun vadeli (kronik) bir duruma dönüşebilir. Nadir olsa da belirtiler şiddetliyse ve yaşam kalitesini kısıtlıyorsa cerrahi müdahale gerekebilir.
Travma sonrası artrit için kullanılan diğer terimler şunlardır:
- Travma sonrası osteoartrit.
- Travma sonrası artropati.
Travma Sonrası Artritin Belirtileri Nelerdir?
Travma sonrası artrit, yaralanmış eklemde iltihaplanmaya neden olur. Belirtiler şunları içerebilir:
- Eklem ağrısı.
- Eklemde şişlik.
- Eklemin hareket açıklığında kısıtlılık.
- Eklem üzerine ağırlık vermekte zorluk.
Travma sonrası artritten en sık etkilenen eklemler şunlardır:
- Ayak bileği eklemi.
- Diz eklemi.
- Kalça eklemi.
- Dirsek eklemi.
Şiddetli vakalarda, kıkırdak parçaları kopabilir ve eklem içine sıkışabilir. Bu durum şu belirtilere yol açabilir:
- Eklem hareket ettirildiğinde çatırdama veya çıtırtı sesi.
- Eklem hareket ederken içinde bir şey takılıyormuş hissi.
Travma Sonrası Artritin Komplikasyonları Nelerdir?
Bazen şiddetli travma sonrası artrit beklenildiği gibi iyileşmez. Altı aydan uzun sürdüğünde, kronik bir durum olarak kabul edilir. Bu noktada artık başka bir duruma dönüşür. Bazı bilim insanları bunun kronik osteoartritin başlangıcı olduğunu düşünür. Bu, ilerleyici bir durumdur yani eklem zamanla daha da bozulur. Bazıları ayrıca bunun inflamatuar artritin başlangıcını tetikleyebileceğini de düşünmektedir.
Travma Sonrası Artritin Nedenleri Nelerdir?
Eklemleri etkileyen travmatik yaralanmalar travma sonrası artrite neden olabilir. Yaygın nedenler şunlardır:
- Araba kazaları.
- Spor yaralanmaları.
- Düşmeler.
Eklemlerdeki kemikleri yerinden oynatan veya zarar veren yaralanmalar, bu kemikleri çevreleyen kıkırdağa da zarar verebilir ve artrite yol açabilir.
Kemik ve kıkırdağı etkileyebilecek yaygın yaralanma türleri şunlardır:
- Kırıklar.
- Çıkıklar.
- Burkulmalar.
Travma Sonrası Artrit İçin Risk Faktörleri Nelerdir?
Çoğu artrit türünden farklı olarak travma sonrası artrit gençlerde (çocuklar dahil) daha yaygındır. Ayrıca, sporcular ve daha aktif yetişkinlerde de daha yaygındır çünkü bu gruplar daha sık yaralanır.
Travma Sonrası Artrit Nasıl Teşhis Edilir?
Doktor, fiziki muayene ve görüntüleme testleri ile travma sonrası artriti teşhis eder. Doktor eklemi hareket ettirecek, belirtiler hakkında sorular soracak ve mümkünse, eklemin hareket açıklığını (vücudun o kısmının ne kadar hareket ettirilebildiğini) yaralanma öncesi durumu ile karşılaştıracaktır. Fiziki muayeneden sonra doktor, eklem için şu görüntüleme testlerinden en az birine ihtiyaç duyabilir:
- Röntgen.
- MR (manyetik rezonans).
- BT (bilgisayarlı tomografi) taraması.
Travma Sonrası Artrit Nasıl Tedavi Edilir?
Çoğu kişi travma sonrası artriti evde tedavi edebilir. Tedavi şunları içerebilir:
- Ağrı kesiciler: Doktor uygun ilaçları önerebilir.
- Atel veya dizlik takmak: Eklem etrafında destekleyici bir atel kullanmak, iyileşirken eklemin sabit kalmasına yardımcı olabilir.
- Fizik tedavi: Fizik tedavi uzmanı, eklemin eski haline dönmesine yardımcı olacak egzersizleri gösterebilir.
- Kilo kaybı: Bazı durumlarda, eklemdeki fazla yükü azaltmak ağrıyı hafifletebilir ve iyileşmeye yardımcı olabilir.
Nadir durumlarda, belirtiler şiddetliyse ve iyileşme göstermiyorsa, doktor travma sonrası artrit için cerrahi önerebilir. Cerrahi işlemler şunları içerebilir:
- Artroskopi. Küçük bir sorunun, örneğin hasarlı dokuların veya eklem içindeki gevşek kıkırdak parçalarının çıkarılması gibi, çözülmesi için sadece minimal invaziv cerrahi gerekebilir.
- Eklem füzyonu (artrodez). Bu ameliyat, hareket ettikçe ağrıya neden olmaması için eklemdeki kemiklerin birleştirilmesini sağlar.
- Eklem protezi (artroplasti). Cerrah, hasarlı eklemi metal, seramik veya plastikten yapılmış yapay bir eklem (protez) ile değiştirir.
Ne Zaman Acil Servise Başvurulmalıdır?
Aşağıdaki durumlarda acil servise gidilmelidir:
- Yoğun ya da giderek artan ağrı varsa.
- Normalde hareket ettirilebilen bir vücut parçası hareket ettirilemiyorsa.
- Vücut parçası şekilsiz ya da yerinden çıkmış görünüyorsa.
- Bu belirtilerden herhangi biriyle birlikte yeni morarma ortaya çıkarsa.
Travma Sonrası Artrit Riski Nasıl Azaltılır?
Bir yaralanma riskini azaltmak için şu genel güvenlik önlemleri uygulanabilir:
- Her zaman emniyet kemeri takılmalıdır.
- Tüm aktiviteler ve sporlar için koruyucu ekipman giyilmelidir.
- Ev ve iş alanları, kişinin ya da başkalarının takılıp düşmesine neden olabilecek dağınıklıklardan arındırılmalıdır.
- Bir şeylere ulaşılması gerektiğinde uygun bir tabure ya da merdiven kullanılmalıdır. Sandalyelere, masalara ya da tezgahlara çıkılmamalıdır.
Travma Sonrası Artritin Seyri Nasıldır?
Çoğu kişide travma sonrası artrit sadece birkaç ay sürer. Travmaya bağlı olarak vücut iyileştikçe artrit genellikle düzelir. Ancak nadir ve şiddetli vakalarda, belirtiler altı aydan daha uzun süre devam edebilir. Bu duruma kronik travma sonrası artrit denir. Kronik olduğunda, ömür boyu sürebilir. Doktor, durumu uzun vadede yönetmeye yardımcı olur.
Kişi zaten travmatik bir yaralanma geçirmişken, travma sonrası artrit bunun üzerine gelen ek bir sorundur. İyileşme sürecindeyken yeni bir komplikasyon gelişmesi moral bozucu olabilir. Ancak travma sonrası artrit genellikle geçicidir ve kişi yarasını tedavi ederken evde kolayca tedavi edilebilir. Eklemlerde kalıcı hasar bırakmaz. Nadir durumlarda daha şiddetli ve uzun süreliyse, cerrahi tedavi gerekebilir.