Spondilolistezis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Spondilolistezis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Spondilolistezis, omurgadaki kemiklerden birinin (omur) hizasından kayması ve altındaki omurun üzerine baskı yapması durumunda ortaya çıkar. Birçok kişi, ağrı ve sertlik gibi belirtileri ameliyatsız yönetebilir. Ancak kayma yüksek dereceliyse veya ameliyatsız tedaviler fayda sağlamazsa, doktor ameliyat önerebilir.

Spondilolistezis Nedir?

Spondilolistezis, omurgadaki omurlardan birinin yerinden kayması ve altındaki omurun üzerine baskı yapması durumunda meydana gelir.

Omurga, 33 istiflenmiş kemikten, yani omurlardan oluşur. Omurlar birbirine bağlıdır ancak kişi hareket ettiğinde veya duruşunu değiştirdiğinde biraz hareket edebilirler. Spondilolisteziste, omurlardan biri normalden fazla hareket eder ve her zamanki yerinden kayarak altındaki omurun üzerine gelir. Bu, omurganın etrafındaki sinirlere baskı yaparak sırt ağrısına ve diğer belirtilere neden olabilir.

Spondilolistezis omurganın herhangi bir yerinde olabilir ancak en sık bel bölgesinde (lomber omurga) görülür. Ayrıca boyunda (servikal omurga) veya boynun altından kaburgaların hemen altına kadar olan orta sırt bölgesinde (torasik omurga) de ortaya çıkabilir.

Omurgadaki omurlar, kişiyi sürekli destekleyen bir zincirin halkaları gibidir. Bir halkanın hizasından çıkması korkutucu gelebilir ancak bu, tüm zincirin sorunlu olduğu anlamına gelmez. Spondilolistezis genellikle tedaviye çok iyi yanıt verir. Sırtta, bacaklarda veya günlük hareketleri zorlaştıran başka bir yerde yeni bir ağrı fark edilirse, bir doktora başvurulmalıdır.

Spondilolistezis Tipleri Nelerdir?

Spondilolistezisin çeşitli tipleri vardır. Bunlar:

• Dejeneratif spondilolistezis: En yaygın tip budur. Vücut doğal olarak yaşlandıkça, omurlar arasındaki yastık görevi gören diskler aşınır (dejenerasyon). Diskler inceldiğinde, omurlar arasında daha fazla boşluk oluşur ve bu da bir omurun kayma riskini artırır. Dejeneratif spondilolistezis, dejeneratif disk hastalığının bir türüdür.
• Konjenital spondilolistezis (displastik spondilolistezis): Konjenital spondilolistezis, bebeğin omurgasının doğum öncesinde normal şekilde oluşmaması durumunda ortaya çıkar. Hizasız omurlar, doğumda veya çok daha sonra sorunlara neden olabilir.
• İstmik spondilolistezis: İki omuru birbirine bağlayan kemiğin (pars interarticularis) kırılması ve normal hizasını koruyamaması durumunda olur. Kırılan omur, yerinden kayar.

Daha az yaygın spondilolistezis tipleri şunlardır:

• Travmatik spondilolistezis: Omurgaya yeterince güç uygulayan herhangi bir yaralanma veya kaza, bir omurun yerinden kaymasına neden olabilir.
• Patolojik spondilolistezis: Kemikleri zayıflatan durumlar (osteoporoz veya tümör gibi) spondilolistezise yol açabilir.
• Ameliyat sonrası spondilolistezis: Nadir olmakla birlikte, omurga ameliyatı sonrası yan etki olarak spondilolistezis ortaya çıkabilir.

Spondilolistezis Belirtileri Nelerdir?

Bazı kişiler spondilolistezise sahip olsa da hiçbir belirti yaşamaz. Çok küçük (düşük dereceli) kaymalar, omurganın geri kalanına veya sinirlere yeterince baskı yapmayabilir ve bu nedenle hiçbir belirtiye neden olmayabilir. Belirtiler varsa, bunlar aşağıdakileri içerebilir:

• Bel ağrısı.
• Siyatik (bacaklarda ağrı).
• Sırtta sertlik.
• Birkaç dakikadan fazla yürümek veya ayakta durmakta zorluk.
• Ayaklarda uyuşma, güçsüzlük veya karıncalanma. Omurun hangi bölgede kaydığına bağlı olarak, sırttaki diğer bölgelerde de ağrı hissedilebilir. Ağrı, kalçalara veya uyluklara yayılabilir.

Spondilolistezisin Sebepleri Nelerdir?

Bir omurun hizasından kaymasına neden olan etken, sahip olunan spondilolistezis tipine bağlıdır. En yaygın nedenler şunlardır:

• Omurga disklerinde doğal yaşlanma ve aşınma.
• Normalden daha ince omurlara sahip olma.
• Spor yaralanmaları.
• Çocuklarda ve gençlerde büyüme atakları.
• Düşme veya araba kazası gibi travmalar.

Spondilolistezisin Risk Faktörleri Nelerdir?

Spondilolistezis herkesi etkileyebilir ancak bazı kişiler daha yüksek risk altındadır. Bunlar:

• 50 yaşından büyük kişiler.
• Kadınlar.
• Sporcular (özellikle temas sporları yapanlar veya çok zıplamak ya da esnemek zorunda olanlar).
• Spondilolistezis veya kemik sağlığını etkileyen durumlarla ilgili aile geçmişi olan kişiler.

Spondilolistezisin Komplikasyonları Nelerdir?

Teşhis edilip tedavi edilmezse, spondilolistezis şu riskleri artırabilir:

• Sırtta kronik ağrı.
• Omurga artriti.
• Sinir hasarı.
• İdrar (üriner inkontinans) veya dışkı (barsak inkontinansı) kontrolünde sorunlar.

Spondilolistezis Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor, fiziki muayene ve görüntüleme testleriyle spondilolistezisi teşhis eder, sırtı ve omurgayı inceler.

Kişi, ağrının veya diğer belirtilerin ne zaman başladığını ve hangi hareketlerin veya aktivitelerin belirtileri kötüleştirdiğini doktora bildirmelidir. Özellikle belirli bir yaralanma yaşandıysa, belirtiler başlamadan önce neler yapıldığı doktora anlatılmalıdır.

Doktor, omurların görüntülerini almak için omurga röntgeni kullanır. Ayrıca disklerde veya sinirlerde hasar aramak için bilgisayarlı tomografi (BT) taraması veya manyetik rezonans görüntüleme (MR) gerekebilir.

Spondilolistezis Dereceleri Nelerdir?

Doktor, omurun ne kadar yerinden kaydığını belirtmek için bir derece kullanır. Dereceyi sayısal olarak veya sadece düşük ya da yüksek olarak tanımlayabilir.

• Düşük dereceli spondilolistezis (derece I ve derece II): Düşük dereceli spondilolistezis en yaygın tiptir. İstmik spondilolistezisli gençlerin ve dejeneratif spondilolistezisli yetişkinlerin çoğu düşük dereceli vakalara sahiptir.
• Yüksek dereceli spondilolistezis (derece III ve derece IV): Yüksek dereceli vakaların, özellikle şiddetli ağrı veya diğer belirtiler yaşanıyorsa, ameliyat gerektirme olasılığı artar.

Spondilolistezis Nasıl Tedavi Edilir?

Spondilolistezisli kişilerin çoğu, aşağıdakiler gibi ameliyatsız tedavilerle belirtilerini yönetebilir:

• Dinlenme: Spor ve diğer yoğun fiziksel aktivitelerden ara vermek, omurgadaki stresi azaltır.
• İlaçlar: Reçetesiz nonsteroid anti-inflamatuar ilaçlar veya asetaminofen, ağrı ve iltihabı azaltabilir. Reçetesiz ağrı kesiciler 10 günden fazla aralıksız alınmamalıdır. Alınması gerekiyorsa doktora danışılmalıdır. Evde herhangi bir ilaca başlamadan önce bir doktorla konuşulmalı, hangi ilaçların güvenli olduğu öğrenilmelidir.
• Kortikosteroidler: Kortikosteroidler, reçeteli anti-inflamatuar ilaçlardır. Doktor, ağızdan alınan bir ilaç yazabilir veya etkilenen bölgeye doğrudan kortizon iğnesi uygulayabilir.
• Fizik tedavi: Fizyoterapist, omurgayı çevreleyen kasları, yani sırt ve karın kaslarını güçlendirmek için egzersizler verir. Bu, omurgadaki stresi azaltabilir ve daha iyi hareket etmeye yardımcı olabilir.
• Korse takmak: Omur kırığı varsa, doktor omurgayı sabitlemek için korse takılmasını önerebilir. Doktor, korsenin ne kadar süre takılması gerektiğini belirtir.

Spondilolistezis İçin Ne Zaman Ameliyat Gerekir?

Herkesin spondilolistezisi düzeltmek için ameliyata ihtiyacı yoktur. Düşük dereceli bir kayma, şiddetli belirtilere neden olmuyorsa veya komplikasyon riskini artırmıyorsa, kişi bununla yaşayabilir. Doktor, ameliyat düşünülmesi gereken zamanı belirtir. Şu durumlarda ameliyat gerekebilir:

• Yüksek dereceli spondilolistezis varsa.
• Şiddetli ağrı veya ayakta durma, yürüme veya hareket etme yeteneğini etkileyen diğer belirtiler varsa.
• Ameliyatsız tedaviler denenmiş ancak belirtiler devam ediyorsa.

Cerrah, omurları yeniden hizalamak ve etraflarındaki bölgeyi güçlendirmek için omurga füzyon ameliyatı yapabilir. Ayrıca siyatik sinirindeki fazla baskıyı gidermek için omurga dekompresyonu gerekebilir.

Doktor, hangi tür ameliyat gerektiği ve neler beklenebileceğini açıklayacaktır.

Spondilolistezis Ameliyatının Yan Etkileri Nelerdir?

Omurga füzyon ameliyatı gereken bazı kişilerde, ameliyattan sonra sırtta hareket aralığı veya esneklik azalabilir. Omurga füzyonu, iki omurun birleşerek tek bir kemik haline gelmesini sağlar. Çoğu kişi için bu, ağrıyı oldukça azaltması nedeniyle tercih edilir.

Ancak, ameliyat kararı vermeden önce bir cerrahla detaylı bir şekilde konuşmaktan çekinilmemelidir. Cerrah, riskleri anlamaya ve gerçekçi hedefler belirlemeye yardımcı olacaktır.

Spondilolistezis Varsa Neler Beklenmelidir?

Kişide spondilolistezis varsa, dinlenme, ilaç ve fizik tedavi gibi ameliyatsız tedaviler belirtileri iyileştirmelidir. Doktor, tedavi başladığında omurun daha fazla kayıp kaymadığını görmek için ek röntgenler çeker. Doktor, yerinden kaymış omuru takip eder. Eğer omur çok fazla hareket ederse, ameliyat gerekebilir.

Ameliyatsız tedaviler, yerinden kaymış omuru yeniden hizalamaz ancak kişinin günlük aktivitelerine ağrısız dönmesine yardımcı olabilir. Omurganın orijinal hizasını sadece ameliyat geri getirebilir. Omurga ameliyatından sonra tamamen iyileşmek birkaç haftadan birkaç aya kadar sürebilir. Cerrah, kişinin ihtiyaçlarına göre özel bir iyileşme takvimi verecektir.

Spor Yapmaya Ne Zaman Geri Dönülebilir?

Spondilolistezisli kişilerin çoğu, birkaç haftalık tedaviden sonra spor ve diğer fiziksel aktivitelere devam edebilir. Genellikle ağrısız hareket edebilecek duruma gelene kadar beklenmelidir. Herhangi bir fiziksel aktiviteye devam etmeden önce doktorla konuşulmalıdır. Doktor, omurgaya zarar vermeden aktif kalmanın güvenli yollarını önerebilir.

Spondilolistezis Varsa Neler Yapılmamalıdır?

Doktor, hangi aktivitelerin güvenli olduğunu belirtir. Temas sporları veya omurgayı geren ya da çok fazla stres altına sokan yoğun fiziksel aktivitelerden kaçınılması gerekebilir.

Spondilolistezis Önlenebilir mi?

Spondilolistezis her zaman önlenemeyebilir çünkü ani yaralanmalar veya omurganın oluşum şekli bu duruma neden olabilir. Risk, şu şekillerde azaltılabilir:

• Sırt ve karın kaslarını güçlendiren fiziksel aktiviteler yapmak.
• Sağlıklı bir beslenme planı izlemek. Bu, kemikleri ve genel sağlığı korumaya yardımcı olabilir.
• Kemik sağlığı hakkında doktorla konuşmak. Doktor, kemik yoğunluğu testlerinin ne zaman yapılması gerektiğini belirtir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Spondilolistezisi hızlı bir şekilde teşhis ve tedavi etmek için en kısa sürede doktora başvurulmalıdır. Birkaç günden fazla süren sırt ağrısı veya günlük aktiviteleri yapmayı zorlaştıran şiddetli ağrı fark edilirse doktora gidilmelidir.

Ne Zaman Acil Servise Gidilmelidir?

Düşme veya araba kazası gibi bir travma yaşanırsa acil servise gidilmelidir. Bacaklarda his kaybı veya mesane ya da barsak kontrolünde sorunlar varsa acil servise başvurulmalıdır.

Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?

Doktorla konuşurken aşağıdaki soruları sormak faydalı olabilr:

• Bende spondilolistezis mi var, yoksa başka bir sırt sorunu mu?
• Hangi tedavilere ihtiyacım var?
• Ameliyat gerekecek mi?
• Spor gibi fiziksel aktivitelere ne zaman dönebilirim?

Spondilolistezis ile Spondilolizis Arasındaki Fark Nedir?

Spondilolistezis ve spondilolizis, birbirine benzeyen ve kafa karıştırıcı şekilde benzer isimlere sahip durumlardır. Aralarındaki fark, omurgayı nasıl etkiledikleridir.

Spondilolistezis, bir omurun omurgada yerinden kayması ve altındaki omurun üzerine baskı yapması durumunda olur. Spondilolizis, iki omur arasında bir çatlak (küçük bir kemik kırığı) olmasıdır. Özellikle, omurları birbirine bağlayan küçük kemik çıkıntılarında (pars interarticularis) kırık meydana gelir. Spondilolizis, istmik spondilolistezisin en yaygın nedenlerinden biridir. İki omur arasındaki çatlak, bir omurun hizasından kaymasına neden olabilir.

Omurgayı etkileyen bir durum olduğunu öğrenmek her zaman korkutucudur. Omurgadaki bir kemiğin yerinden kaydığı söylendiğinde, bu önemli bölgedeki sorun nedeniyle paniğe kapılmak doğaldır. Bu tamamen normaldir ve kişinin zihninde çok sayıda soru olması olağandır.

Spondilolistezis yazması ve söylemesi zor bir kelime olsa da neyse ki karmaşık isimlere sahip tüm durumlar çok karmaşık tedaviler gerektirmez. Birkaç haftalık dinlenme, reçetesiz ilaçlar ve fizik tedavi bu durumu tedavi etmek için yeterli olabilir. Ameliyat gerekse bile, vücudun iyileşmesi için zaman tanındığında, bir süre sonra normal aktivitelere geri dönülebilir.