Poliarterit Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Poliarterit Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Poliarterit, belirli bir artrit türü değildir. Beş veya daha fazla eklemde aynı anda artrit olması anlamına gelen bir tanıdır. Otoimmün hastalıklar ve enfeksiyonlar dahil olmak üzere birçok durum tarafından tetiklenebilir. Eklem ağrısı, sertlik veya şişlik gibi belirtiler yaşanıyorsa bir doktora başvurmalıdır.

Poliarterit Nedir?

Poliarterit, aynı anda beş veya daha fazla eklemi etkileyen artrit için kullanılan tıbbi terimdir. Bu durum bazen poliartiküler artrit olarak da adlandırılır.

Poliarterit, belirli bir artrit türü değildir, kişinin birçok ekleminde aynı anda artrit yaşadığını belirten bir tanıdır.

Artrit, eklemleri (kemiklerin birleşip hareket ettiği alanları) etkiler. Genellikle eklemlerde inflamasyon (iltihap) ya da dejenerasyon (bozulma) meydana getirir. Bu durum eklemlerin ağrılı, sert ya da hareket ettirmesi zor olmasına neden olur.

Artritin en sık etkilediği eklemler şunlardır:

• Ayaklar ve ayak bilekleri.
• Eller, bilekler ve parmaklar.
• Kalçalar.
• Dizler.
• Bel bölgesi.
• Boyun.

Kişide poliarterit varsa, belirtiler daha şiddetli olabilir çünkü birçok eklemde aynı anda yaşanır.

Doktor, poliarteriti simetrik ya da asimetrik olarak sınıflandırabilir. Simetrik poliarterit, vücudun her iki tarafındaki eklemleri eşit şekilde etkiler (örneğin her iki dizi birden). Asimetrik poliarterit ise yalnızca bir tarafı ya da eşleşmeyen eklemleri etkiler (örneğin yalnızca tek bir diz ya da farklı bölgelerde birkaç eklem).

Oligoartiküler Artrit ile Poliarterit Arasındaki Fark Nedir?

Birden fazla eklemde artrit varsa, doktor bu durumu etkilenen eklem sayısına göre sınıflandırır.

Oligoartiküler artrit, iki ila dört eklemi etkileyen artrittir. Poliarterit ise beş ya da daha fazla eklemi etkileyen artrit için kullanılan tıbbi tanımdır.

Poliarterit, eklemleri etkileyen herhangi bir durum tarafından tetiklenebilir. Belirtiler (ve şiddeti) poliarterite neyin sebep olduğuna ve hangi eklemlerin etkilendiğine bağlı olarak değişir.

Kişi, yeni başlayan eklem ağrısı, sertlik ya da başka belirtiler fark ederse bir doktora başvurmalıdır. Doktor, poliarteritin kişinin hangi bölgelerini etkilediğine göre özel bir tedavi planı oluşturacaktır.

Poliarterit Kimleri Etkiler?

Kişide genel olarak artrit geliştirme riski daha yüksekse, poliarterit gelişme olasılığı da daha fazladır. Artrit herkesin başına gelebilir. Ancak bazı kişiler artrit geliştirme açısından daha yatkındır. Bu kişiler şunlardır:

• 50 yaş üstündeki bireyler.
• Kadınlar.
• Otoimmün hastalığı olan bireyler.
• Obeziteye sahip bireyler.
• Sporcular.

Poliarterit Ne Kadar Yaygındır?

Artrit oldukça yaygındır. Uzmanlara göre, 64 yaş altı yetişkinlerin üçte biri bir tür artrite sahiptir. 65 yaş üstü erkeklerin yarısı artritlidir. 65 yaş üstü kadınların üçte ikisi bu duruma sahiptir.

Poliarteritin ne kadar yaygın olduğunu tahmin etmek zordur çünkü birçok kişi poliarteriti olduğunu bilmemekte ve tanı almamaktadır. Bu özellikle doğrudur çünkü bir eklem için uygulanan tedavi, o kadar belirgin olmayan diğer eklemlerdeki belirtileri de azaltabilir.

Poliarterit Belirtileri Nelerdir?

Poliarteritin en yaygın belirtileri şunlardır:

• Eklem ağrısı.
• Sertlik.
• Sıcaklık hissi.
• Renk değişikliği.
• Şişlik.
• Eklem ya da yakınında hassasiyet hissi.

İnflamatuvar ve Noninflamatuvar Poliarterit

Poliarterite neyin neden olduğuna bağlı olarak, doktor durumu inflamatuvar ya da noninflamatuvar olarak sınıflandıracaktır. İnflamatuvar poliarterit, etkilenen eklemlerde inflamasyona neden olur. Şişlik, renk değişikliği ve sıcaklık hissi gibi belirtiler oluşur. Bu genellikle bir otoimmün hastalık ya da enfeksiyon tarafından tetiklenir.

Noninflamatuvar poliarterit, eklemlerde şişmeye neden olmaz. Bu tür poliarterit, osteoartrit ya da zamanla eklem kıkırdağının aşınması sonucu ortaya çıkan diğer “yıpranma ve aşınma” tipleri ile daha ilişkilidir.

Poliarteritin Sebepleri Nelerdir?

Poliarterit birçok farklı durum tarafından tetiklenebilir. Bazı bireylerde vücut genelinde yaygın bir artrit türü mevcuttur. Diğerlerinde, bir durum eklemlerde artrite neden olan bir belirti ya da yan etki olarak ortaya çıkar. Poliarteritin en yaygın nedenleri şunlardır:

Çoklu Ekleme Yayılan Artrit

Kişide zaten artrit varsa, zamanla poliarterit gelişme olasılığı artar. Herhangi bir artrit türü poliarterite dönüşebilir ancak en yaygın olanlar şunlardır:

• Romatoid artrit.
• Psoriatik artrit.
• Osteoartrit.
• Gut.
• Kalsiyum pirofosfat birikimi hastalığı (CPPD ya da yalancı gut).
• Juvenil idiopatik artrit.

Otoimmün Hastalıklar

Otoimmün hastalıklar, bağışıklık sisteminin vücudu korumak yerine yanlışlıkla saldırması sonucu oluşur. Bağışıklık sisteminin neden böyle davrandığı bilinmemektedir. Bu saldırılar, bazı artrit türlerini ya da bu duruma neden olan başka rahatsızlıkları tetikleyebilir. Poliarterite yol açan otoimmün hastalıklar şunlardır:

• Lupus.
• Sarkoidoz.
• Skleroderma.
• Romatoid artrit.
• Psoriatik artrit.

Enfeksiyonlar

Bazı viral ve bakteriyel enfeksiyonlar poliartriti tetikleyebilir. Vücudun virüse veya bakterilere verdiği bağışıklık tepkisi çok güçlü olabilir veya enfeksiyonla savaşırken eklemleri de etkileyerek poliartriti tetikleyebilir. Poliartrite yol açabilen bazı enfeksiyonlar şunlardır:

• Viral hepatit.
• Lyme hastalığı.
• Romatizmal ateş.
• Mononükleoz (mono).
• Parvovirüs.
• Whipple hastalığı.
• İnsan bağışıklık yetmezlik virüsü (HIV).

Poliarterit Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor, poliarterit tanısını fiziksel muayene ve testlerle koyar. Ağrılı eklemler gözlemlenir ve elle muayene edilir. Belirtilerin ne zaman başladığı ve ne kadar şiddetli olduğu sorulur. Doktor ayrıca hareket açıklığını (bir eklemin ne kadar hareket ettirilebildiği) kontrol eder.

Doktor, belirtilere neden olabilecek diğer durumları da değerlendirecektir. Buna ayırıcı tanı adı verilir. Böylece poliarterit tanısı konmadan önce diğer olasılıklar elenir. Doktorun kontrol edeceği bazı başka belirtiler ve durumlar şunlar olabilir:

• Şişmiş lenf düğümleri.
• Boğaz ağrısı (farenjit).
• Fibromiyalji.
• Hemokromatoz.
• İnflamatuvar bağırsak hastalığı.
• Raynaud fenomeni.

Poliarterit Teşhisinde Hangi Testler Yapılır?

Eklemlerin görüntülenmesi için bazı görüntüleme testleri yapılabilir:

• Röntgen.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR).
• Ultrason.

Kişi şişlik yaşıyorsa, doktor eklem aspirasyonu uygulayabilir. İnce bir iğne ile eklemden sıvı çekilir. Bu sıvı bir laboratuvara gönderilir. Testler, sıvı birikiminin nedenini belirler.

Ayrıca enfeksiyonlar ya da diğer durumların belirtilerini tespit etmek için kan testleri ya da başka laboratuvar testleri gerekebilir.

Poliarterit Nasıl Tedavi Edilir?

Poliarterit tedavisi, aşağıdakiler gibi bazı faktörlere bağlı olarak değişir:

• Nedeni.
• Artritin türü.
• Belirtilerin şiddeti.

Doktor, kişinin özel belirtilerine göre gerekli tedavileri belirleyecektir. Poliarterit genellikle şu yöntemlerle tedavi edilir:

• İlaçlar: Hastalık modifiye edici antirheumatik ilaçlar, reçetesiz satılan nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar ve asetaminofen gibi ilaçlar, ağrı ve inflamasyon gibi belirtileri azaltabilir.
• Fizik Tedavi: Doktor ya da fizyoterapist, hareket açıklığını artırmak ve etkilenen eklem çevresindeki kasları güçlendirmek için esneme ve egzersiz programı verir.
• Enjeksiyonlar: Bazı bireylerin eklem içine kortikosteroid ya da viskosuplementasyon enjeksiyonu alması gerekebilir.
• Artroplasti: Eklem protezi ameliyatı gerekebilir. Doktor ya da cerrah, beklentiler ve iyileşme süreci hakkında bilgi verecektir.

Poliarteriti Olan Birini Ne Bekler?

Kişide, sadece enfeksiyondan iyileşme sürecinde ya da geçici olarak ortaya çıkan akut poliarterit olabilir. Poliarterit uzun süre devam ediyorsa ya da gelecekte tekrar ortaya çıkıyorsa (tekrarlıyorsa), bu duruma kronik poliarterit adı verilir.

Artritin kesin bir tedavisi olmadığı için, çoğu birey hayatı boyunca bu durumu yönetmek zorundadır. Doktor, belirtileri azaltmak için en uygun tedavi kombinasyonunu bulacaktır.

Poliarterit Gelişme Riski Nasıl Azaltılır?

Poliarterit gelişme riskini azaltmak için şunlar yapılabilir:

• Tütün ürünlerinden kaçınmak.
• Düşük etkili, vücut ağırlığını taşımayan egzersizler yapmak.
• Kişiye uygun sağlıklı bir diyet ve egzersiz planı uygulamak.
• Fiziksel aktivite sırasında uygun koruyucu ekipman kullanmak, böylece eklem yaralanmaları riskini azaltmak.

Ne Zaman Doktoru Ziyaret Etmek Gerekir?

Eklemlerde herhangi bir belirti fark edildiği anda doktora başvurulmalıdır. Poliarterit birçok farklı durumdan kaynaklanabileceği için, yeni ağrı, şişlik ya da renk değişikliği ciddiye alınmalı ve hemen değerlendirilmelidir.

Belirtiler görmezden gelinmemelidir. Eğer enfeksiyon varsa, yayılmadan ya da kötüleşmeden önce tedavi edilmesi son derece önemlidir.

Ne Zaman Acil Servise Gidilmelidir?

Şiddetli ağrı yaşanıyorsa ya da kişi aniden bir eklemi ya da vücut parçasını hareket ettiremiyorsa acil servise başvurulmalıdır.

Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?

Doktora aşağıdaki soruları sormak faydalı olabilir:

• Hangi tür artritim var?
• Nedeni nedir?
• Hangi testler yapılacak?
• Hangi tedavileri alacağım?
• Belirtilerim ne kadar sürecek?

Poliarterit ile Romatoid Artrit Arasındaki Fark Nedir?

Poliarterit, aynı anda beş ya da daha fazla eklemde artrit olması anlamına gelir. Kendi başına spesifik bir hastalık değildir. Aynı anda birçok eklemde artrit yaşandığını ifade eden bir tanıdır.

Romatoid artrit ise belirli bir artrit türüdür. Romatoid artritte bağışıklık sistemi, vücudun her iki tarafındaki eklemleri kaplayan dokulara saldırır. Herhangi sayıda eklemi etkileyebilir ve yeterince fazla eklem etkilenirse poliarterit olarak sınıflandırılabilir.

Seronegatif Poliarterit Nedir?

Seronegatif artrit, romatoid artritin bir formudur. Beş veya daha fazla eklemi etkileyebilir ve poliarterit haline gelebilir. Kişi, romatoid artrit tanısı aldıysa ve yeni ya da değişen belirtiler fark ediyorsa bir romatolog ile görüşmelidir.

Poliarterit, aynı anda birçok eklemi etkileyen bir artrit türüdür. Ağrılı ve yorucu olabilir. Doktor, poliarterite neyin neden olduğunu ve hangi durumlarda belirtilerin artabileceğini açıklayacak, belirtileri hafifleten ve kişinin normal günlük hayatına geri dönmesini sağlayan bir tedavi kombinasyonu bulacaktır.

Kişi belirtilerinde herhangi bir değişiklik fark ederse, özellikle de belirtiler hızla kötüleşiyorsa mutlaka bir doktorla görüşmelidir.