Pilon Kırığı (Tibial Plafond Kırıklar) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Pilon Kırığı (Tibial Plafond Kırıklar) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Pilon kırığı (tibial plafond kırıkları), tibia kemiğini (ve bazen fibulayı) etkileyen nadir ancak ciddi bir kemik kırığıdır. Araba kazaları gibi yüksek etkili olaylar, bu tür kırıkların en yaygın nedenidir. Bu tip kırıklarda kişi, aniden şiddetli bir ağrı hissedebilir. Yaralanmanın ciddiyetine bağlı olarak, tedavi genellikle ameliyat gerektirir.

Pilon Kırığı Nedir?

Pilon kırığı veya tibial plafond kırığı, kaval kemiğinin (tibia) alt ucunu etkileyen nispeten nadir bir kemik kırığıdır. Çoğu durumda, diğer ayak bileği kemiği (fibula) de kırılır. Pilon kırıkları, ayak bileği eklemini içerdiği ve genellikle cilt, kaslar ve bağlar gibi çevredeki yumuşak dokulara zarar verdiği için tedavi edilmesi zordur.

“Pilon”, Fransızcada maddeleri ezmek ve öğütmek için kullanılan yuvarlak uçlu bir alet olan havan tokmağı anlamına gelir. Bu tür kemik kırığına pilon kırığı denir çünkü bu kırık genellikle ezici bir kuvvetten kaynaklanır. Tibia ve fibula, ayak bileğinin diğer ağırlık taşıyan kemiği olan talusa bağlıdır. Tibial plafond kırıkları, talusun tibia ve genellikle fibulaya öyle bir kuvvetle çarpması sonucu oluşur ki, bu kemikler ayak bileği ekleminde kırılır.

Pilon Kırıklarının Türleri Nelerdir?

Doktorlar pilon kırıklarını (tibial plafond kırıkları), aşağıdakiler gibi birkaç farklı şekilde sınıflandırabilir.

Ruedi-Allgower

Ruedi-Allgower sınıflandırma sistemine göre, doktorlar pilon kırıklarını aşağıdaki türler olarak kategorize eder:

• Tip I: Tip I pilon kırığı, eklem kırığıdır (eklemde veya çevresinde kemik kırılması) ve ya minimal yer değiştirme vardır ya da hiç kemik yer değiştirmesi yoktur (kırık kemikler hala hizalıdır).
• Tip II: Tip II pilon kırığı, kaval kemiğinin alt kısmının yerinden oynaması (hizalanmaması) ve çok az kemik parçası olması veya hiç olmaması (parçalanma) durumunda meydana gelir. Parçalı kırık ise kemiğin ikiden fazla parçaya ayrılmasıdır.
• Tip III: Tip III pilon kırığı, kemik yer değiştirdiğinde, ikiden fazla parçaya ayrıldığında ve eklem yüzeyi birden fazla parçaya bölündüğünde oluşur.

AO/OTA

AO/OTA sınıflandırma sistemine göre, doktorlar pilon kırıklarını şu şekilde kategorize eder:

• Ekstraartiküler (43A)
• Kısmi artiküler (43B)
• Tam artiküler (43C)

Daha sonra kırılmanın derecesine göre kırığı alt sınıflara ayırırlar.

Pilon Kırıklarının Belirtileri Nelerdir?

Tibial plafond kırıkları, genellikle alt bacak ve ayak bileğinde yoğun ağrıya neden olan ciddi yaralanmalardır. Yaralanma son derece rahatsız edici olabilir ve yürüme yeteneğini etkileyebilir.

Diğer pilon kırığı belirtileri şunlar olabilir:

• Alt bacak ve ayak bileği çevresinde morarma, şişlik ve/veya hassasiyet.
• Eğri veya deforme görünen ayak bileği.
• Yaralı bacağa ağırlık verememe.
• Alt bacak ve ayak bileği çevresindeki ciltte kabarcıklar.

Pilon Kırıklarının Nedenleri Nelerdir?

Pilon kırıklarının çoğu, talusun tibia ve fibulaya öyle bir kuvvetle çarpması sonucu oluşur ki, bu çarpma sonucunda bacak kemiği (ya da kemikleri) ayak bileği ekleminde kırılır. Tibial plafond kırıklarına neden olabilecek birkaç durum veya olay şunlardır:

• Araba kazaları, önemli yüksekliklerden düşmeler ve kayak kazaları gibi yüksek etkili olaylar
• Osteoporoz gibi kemikleri zayıflatan hastalıklar, küçük sayılabilecek düşmeler gibi düşük etkili olaylarda bile bu kırıklara katkıda bulunabilir

Pilon Kırıklarının Risk Faktörleri Nelerdir?

Herkes, her yaşta pilon kırığı yaşayabilir ancak aşağıdakiler gibi bazı kişiler daha yatkındır:

• 25 ila 50 yaş arasındaki erkeklerin, araba kazası gibi yüksek etkili bir olaydan pilon kırığı geçirme olasılığı daha yüksektir.
• Osteoporozlu kadınların küçük bir düşme gibi düşük etkili bir olaydan tibial plafond kırığı geçirme olasılığı daha yüksektir.
• Merdiven veya çatıda çalışan kişilerin düşme olasılığı nedeniyle pilon kırığı geçirme riski daha yüksektir.
• Özellikle 65 yaş üstü kişiler arasında önceden düşme geçmişi olanların düşme sonucu pilon kırığı geçirme olasılığı daha yüksektir.

Pilon Kırıklarının Komplikasyonları Nelerdir?

Tibial plafond kırığından kaynaklanan komplikasyon riski, kırığın ciddiyetine ve başka yaralanmaların olup olmamasına bağlıdır. Komplikasyonlar şunlar olabilir:

• Kronik ağrı.
• Azalmış hareket kabiliyeti.
• Enfeksiyon.
• Eklem sertliği.
• Etkilenen kemiklerde ve eklemde post-travmatik artrit.
• Kas, cilt, bağlar, tendonlar, kan damarları ve sinirler gibi yumuşak doku hasarı.

Pilon Kırığı Tanısı Nasıl Konulur?

Bir ortopedi cerrahı, bacak ve ayak bileğini fiziksel olarak muayene edecek ve belirtiler hakkında sorular soracaktır. Pilon kırığını (tibial plafond kırığı) teşhis etmek için röntgen görmeleri gerekecektir. Yaralanma hakkında daha fazla bilgi edinmek için ek görüntüleme testleri de istenebilir.

Tibial plafond kırığını teşhis etmek için doktorun kullanabileceği görüntüleme testleri şunlardır:

• Röntgen.
• Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması.

Pilon Kırıkları Nasıl Tedavi Edilir?

Tibial plafond kırığı tedavisi birkaç faktöre bağlıdır. Bunlar:

• Kırıkların sayısı.
• Kırığın şekli ve türü.
• Kemiklerin yer değiştirip değiştirmediği (hizalı olup olmaması) ve ne kadar yer değiştirdiği.
• Cilt, kaslar ve tendonlar gibi çevredeki yumuşak dokuların hasar görüp görmediği.
• Genel sağlık durumu ve başka yaralanmaların olup olmaması.

Cerrahi Olmayan Tedaviler Nelerdir?

Tibial plafond kırığı yer değiştirmemişse ve kemikler hala uygun şekilde hizalıysa, ameliyat gerekmeyebilir. Pilon kırıkları için cerrahi olmayan tedaviler şunları içerebilir:

• Dinlenme: Doktor, etkilenen bacağın mümkün olduğunca dinlendirilmesini ve yukarı kaldırılmasını önerecektir.
• Alçı, atel veya bot: Doktor, kırık iyileşirken ayak bileğini sabitlemek için alçı, atel veya bot kullanılmasını isteyebilir.
• Yürüme yardımcıları: Sağlık ekibi, etkilenen bacağa ağırlık verilmemesi için koltuk değneği gibi yürüme yardımcıları kullanılmasını önerebilir.
• İlaçlar: Doktor, bacak damarlarında kan pıhtısı oluşma riskini azaltmak için kan sulandırıcı (antikoagülan) reçete edebilir.
• Fizik tedavi: Doktor, kırık iyileştikten sonra bacak ve ayak bileğindeki gücü geri kazanmak için fizik tedavi önerebilir.

Cerrahi Tedaviler Nelerdir?

Pilon kırığı yer değiştirmişse ve kemikler uygun şekilde hizalı değilse, muhtemelen ameliyat gerekecektir. Kırığın ciddiyetine ve başka yaralanmaların olup olmamasına bağlı olarak ortopedi cerrahı, ayak bileği çevresindeki şişlik yatışana kadar ameliyatı erteleyebilir. Enfeksiyon gibi riskleri en aza indirmek için kişinin ameliyat sırasında yeterince sağlıklı olduğundan emin olunması gerekir. Pilon kırığı ameliyat türleri şunlardır:

• Açık redüksiyon ve iç sabitleme: Ortopedi cerrahı, yer değiştirmiş kemik parçalarını normal hizalarına getirir. Parçalar, kemiğin dış yüzeyine tutturulan vidalar veya metal plakalarla bir arada tutulur.
• Dış sabitleme: Cerrah, kemiklere metal pimler yerleştirir. Pimler cildi deler ve vücudun dışında çubuklara bağlanır. Dış sabitleyici, cerrah ikinci bir ameliyat yapana kadar ayak bileğini sabit ve güvenli bir pozisyonda tutmak için bir çerçeve gibi çalışır.

Pilon Kırıklarının Tamamen İyileşmesi Ne Kadar Sürer?

Tibial plafond kırığının iyileşme süresi, kırığın ciddiyetine ve başka yaralanmaların olup olmamasına bağlıdır. Çoğu pilon kırığı ameliyat gerektirir. Ameliyattan sonra kırığın tamamen iyileşmesi genellikle üç ila altı ay sürer. Ancak bu yaralanmadan tamamen kurtulmak genellikle bir yıl veya daha fazla zaman alabilir.

Doktorla Ne Zaman İletişime Geçilmelidir?

Pilon kırığı belirtileri yaşanıyorsa, hemen bir doktora başvurulmalıdır. Acil servise başvurulmalı ya da 112 Acil Çağrı Merkezi ile iletişime geçilmelidir.

Pilon kırığını düzeltmek için ameliyat yapıldıysa ve cerrahi bölgede kızarıklık, irin veya sıcaklık gibi enfeksiyon belirtileri yaşanıyorsa, en yakın hastaneye mümkün olan en kısa sürede gidilmelidir.

Pilon Kırıklarının Seyri Nasıldır?

Görüntüleme teknolojisindeki ve cerrahi yaklaşımlardaki ilerlemelere rağmen, pilon kırıkları tedavi edilmesi zor kırıklardır. Bunun nedeni, pilon kırıklarının genellikle ayak bileği eklem yüzeyine ve çevresindeki kaslar ve bağlar gibi yumuşak dokulara zarar vermesidir. Yaralanmadan tamamen kurtulmak bir yıl veya daha fazla sürebilir ve pilon kırığı sonrası uzun süreli ayak bileği artriti, sertliği ve şişliği yaygın görülür.

Pilon Kırıkları İçin Risk Faktörleri Nelerdir?

Pilon kırıkları için risk faktörleri şunlardır:

• Merdiven kullanımı: Merdivenden veya çatıdan düşmeler (ve otomobil çarpışmaları) pilon kırıklarının yaygın nedenleridir.
• Osteoporoz: Basit düşmeler gibi düşük etkili olaylardan kaynaklanan pilon kırıkları çok yaygın olmasa da osteoporozlu kişilerin böyle bir olaydan dolayı pilon kırığı geçirme riski daha yüksektir.
• Düşme geçmişi: Özellikle yaşlı kişiler arasında düşme geçmişi olanların düşme sonucu pilon kırığı geçirme olasılığı daha yüksektir.

Pilon Kırıkları Nasıl Önlenir?

Yaş ve yaşam tarzına bağlı olarak, pilon kırığı riskini azaltmak için yapılabilecek birkaç şey vardır. Bunlar:

• Güvenli sürüş: Yüksek etkili araç kazaları, pilon kırıklarının yaygın bir nedenidir. Her zaman güvenli sürüş yapılmalı ve trafik kurallarına uyulmalıdır. Sürüş sırasında dikkat dağıtıcı unsurlardan kaçınılmalıdır.
• Merdiven güvenliği talimatlarına uyma: Seyyar merdiven kullanılırken, bunun doğru ve güvenli bir şekilde yapıldığından emin olunmalıdır. Merdivenin güvenli bir konumda olduğundan her zaman emin olunmalıdır.
• Düşme riski yüksekse yürüme yardımcısı kullanma: Baston veya yürüteç gibi bir yürüme yardımcısı kullanmak düşmeyi engelleyebilir. Bu da pilon kırığını önleyebilir.

Pilon kırıkları (tibial plafond kırıklar) ağrılı bir yaralanmadır. Ciddi bir yaralanma ya da hafif bir kırık veya yaşansa bile iyileşmesi uzun sürebilir. Durumun ciddiyetine ve başka yaralanmaların olup olmamasına bağlı olarak bazı komplikasyonlar da gelişebilir. Yaralanmanın detayları ve uygulanacak tedavi planı hakkında bir uzman doktorla görüşülmelidir.