Osteosarkom (Osteojenik Sarkom) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Osteosarkom (Osteojenik Sarkom) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Osteosarkom, genellikle kol veya bacaklardaki kemiklerde başlayan bir kanserdir. Hareket kısıtlılığı, kemik ağrısı, bir yumru ve açıklanamayan kemik kırığı en yaygın belirtilerdir. Birçok tedavi seçeneği mevcuttur. Osteosarkom vücudun diğer bölgelerine yayılmamışsa, 10 kişiden yaklaşık 7’si hayatta kalır.

Osteosarkom Nedir?

Osteosarkom, bir kemik kanseri türüdür. Başlangıçta, kanser hücreleri normal kemik hücreleri gibi görünür. Daha sonra, malign (kotü huylu/kanserli) tümörler oluştururlar ve bu tümörler düzensiz, hastalıklı kemikler üretir.

Doktorlar bazen buna osteojenik sarkom der. “Sarkom”, kemik, kıkırdak veya kas gibi bağ dokusunda gelişen bir kanser türüdür. “Osteo” kelimesi ise kemiklere işaret eder. “Osteojenik”, kemik hücreleri ürettiği anlamına gelir.

Osteosarkom en çok çocukları ve gençleri etkiler. Uzmanlar, ABD’de her yıl 1.000’den az kişinin osteosarkom geliştirdiğini tahmin etmektedir.

Osteosarkom Hangi Kemikleri Etkiler?

Osteosarkom en sık, örneğin kol ve bacaklardaki kemikler gibi uzun kemikleri etkiler, Genellikle eklemlerin yakınında, kemiklerin uçlarında, özellikle dizler, kalçalar veya omuzların civarında gelişir.

En sık etkilenen kemikler şunlardır:

• Kaval kemiği (tibia).
• Uyluk kemiği (femur).
• Üst kol kemiği (humerus).

Osteosarkomun daha az yaygın olduğu diğer bölgeler şunlardır:

• Çene.
• Pelvis.
• Kafatası.
• Karın (göbek) ve göğüsteki yumuşak dokular veya organlar.

Osteosarkomun Dereceleri Nelerdir?

Doktorlar, osteojenik sarkomları ne kadar hızlı yayılacaklarına (metastaz yapacaklarına) bağlı olarak üç dereceye ayırır:

• Düşük derece.
• Orta derece.
• Yüksek derece.

Düşük dereceli tümörler yavaş büyür ve genellikle oluştukları yerde kalır. Yüksek dereceli bir tümör hızla büyür ve yayılma olasılığı daha yüksektir.

Osteosarkomun Belirtileri Nelerdir?

Osteosarkomun en yaygın belirtileri şunlardır:

• Kemikte veya kemik çevresinde ağrı veya hassasiyet.
• Bir eklemde hareket kısıtlılığı.
• Hissedilebilen bir kitle veya yumru (tümör). Tümör çevresindeki alan sıcak hissedilebilir.
• Kemikte veya kemik yakınındaki bir noktada şişlik.
• Ciltte renk değişikliği.
• Açıklanamayan ateş.
• Aniden veya normalde yaralanmaya neden olmayacak yaralanmalardan kaynaklanan kemik kırıkları (patolojik kırıklar).

Osteosarkom Ne Kadar Ağrılıdır?

Osteosarkomlar yoğun ağrıya neden olabilir ancak bazıları ağrısızdır. Bu, tümörlerin nerede geliştiğine ve ne kadar hızlı büyüdüğüne bağlıdır.

Örneğin tümör kol kemiklerinde ise bir şey kaldırmak ağrılı olabilir ya da bacak kemiklerinde ise topallama görülebilir.

Osteojenik Sarkomun Nedenleri Nelerdir?

Uzmanlar, osteojenik sarkomun nedenini tam olarak bilmemektedir. Bazı nedenler şunlar olabilir:

• Hızlı kemik büyümesi: Osteosarkom riski, büyüme atakları sırasında artar. Bu nedenle osteojenik sarkom, hızla gelişen çocuklarda ve gençlerde en yaygındır.
• Radyasyona maruz kalma: İşte, çevrede veya diğer kanser türlerini tedavi etmek için radyasyon terapisi sırasında radyasyona maruz kalma, osteojenik sarkoma neden olabilir.
• Genetik faktörler: p53 genini etkileyen bir genetik değişiklik (mutasyon), osteosarkom da dahil olmak üzere bazı kanser türlerine neden olabilir. p53, bazen tümör baskılayıcı gen olarak bilinir çünkü vücudun tümör oluşumunu durdurmasına yardımcı olur. Uzmanlar, osteosarkomun retinoblastom (Rb) geni ile de ilişkili olabileceğini düşünmektedir. Bu gen, küçük çocuklarda göz kanserleriyle ilişkilendirilebilir.
• Kemik enfarktüsü: Bu, kemik dokusuna kan akışının kesilmesiyle olur. Kan eksikliği, sağlıklı kemik hücrelerini yok edebilir ve kanserli osteojenik sarkom hücrelerinin oluşmasına neden olabilir.

Osteosarkomun Risk Faktörleri Nelerdir?

Gençler, osteosarkom geliştirme olasılığı en yüksek gruptur. Aslında osteosarkomu olan her 4 kişiden 3’ü 25 yaşından küçüktür. Ortalama tanı yaşı 15’tir.

Başka bir kanser türü için tedavi görmüş olan kişilerde risk daha yüksek olabilir. Radyasyon terapisi ve alkile edici ajanlar (belirli kanser ilaçları) almak, gelecekte osteosarkom geliştirme ihtimalini artırabilir.

Bazı sağlık durumları riski artırabilir. Bunlar:

• Li-Fraumeni sendromu.
• Kemik Paget hastalığı (osteitis deformans).
• Kalıtsal retinoblastom.
• Bloom sendromu.
• Diamond-Blackfan anemisi.
• Rothmund-Thomson sendromu.
• Werner sendromu.

Osteosarkom Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor, kapsamlı bir öykü ve fiziki muayene ile başlayacaktır. Belirtiler ve tıbbi öykü hakkında sorular soracaktır. Daha önce radyasyon tedavisi alınmışsa veya biyolojik ailede genetik bir durum veya kanser öyküsü varsa, bunlar doktora bildirilmelidir. Doktor, kemiklerden çıkıntı yapan yumruları arayacaktır. Büyük olasılıkla bir onkoloğa, yani kanseri teşhis ve tedavi etme konusunda uzmanlaşmış bir doktora görünmek gerekecektir.

Doktor, teşhis koyarken bazı testler de kullanabilir. Bunlar:

• Biyopsi.
• Kan testleri.
• BT taraması.
• MR.
• Röntgen.

Doktor osteosarkomu teşhis ettikten sonra, bir sonraki adım kanser hücrelerinin yayılıp yayılmadığını öğrenmektir. Buna “evreleme” denir. Kanser; kan, lenf sistemi veya dokular yoluyla yayılabilir. Tüm vücut kemik taraması veya PET taraması gibi ek görüntüleme testleri gerekebilir. Bu testler, doktorun kanserin diğer kemiklere, organlara veya vücudun diğer bölgelerine metastaz yapıp yapmadığını görmesine yardımcı olacaktır.

Osteosarkom Tedavileri Nelerdir?

En yaygın tedaviler kemoterapi ve osteosarkom tümörlerini çıkarmak için cerrahi müdahale ile vücuttaki kanser hücrelerini öldürmek için kullanılan kanser ilaçlarıdır. Muhtemelen önce kemoterapiye, sonra ameliyata, sonra tekrar kemoterapiye ihtiyaç olacaktır.

Doktorlar, özellikle kanser cerrahi yapılamayacak alanlara yayılmışsa, osteosarkomu tedavi etmek için radyasyon terapisi kullanabilir.

Osteosarkom Cerrahisi Nasıldır?

Osteosarkomu çıkarmak için büyük olasılıkla cerrahi gerekecektir. Cerrah, mümkün olduğunca doğal kemik ve dokuyu korumaya çalışacaktır ancak mümkün olduğunca çok kanser hücresini çıkardığından emin olmak için tümör çevresindeki sağlıklı dokuların bir kısmını da çıkaracaktır.

Gerekebilecek bazı cerrahiler şunlardır:

• Uzuv kurtarma cerrahisi.
• Amputasyon.
• Rotasyonplasti (bir tür amputasyon).

Uzuv kurtarma cerrahisi yapılırsa cerrah, çıkarılan kemik bölümünü ya yapay bir implant (protez) ya da kemik grefti ile değiştirecektir.

Amputasyon veya rotasyonplasti sonrası protez bir uzuv gerekebilir.

Osteosarkom Tedavisinin Komplikasyonları ve Yan Etkileri Nelerdir?

Komplikasyonlar veya yan etkiler hemen ortaya çıkabilir. Bazıları aylar veya hatta yıllar sürebilir. Bunlar şunları içerebilir:

• Düşünme, öğrenme veya hafızada değişiklikler.
• Başka bir kanser türünün gelişmesi.
• Kısırlık.
• Ruh hali dalgalanmaları.
• Nörolojik sorunlar (beyni veya sinirleri etkileyen sorunlar).
• Kalp, akciğerler, kulaklar veya böbrekler dahil organlarla ilgili sorunlar.

Osteosarkomun Hayatta Kalma Oranı Nedir?

Hayatta kalma oranı, sahip olunan osteosarkom türüne ve kanserin orijinal yerinden yayılıp yayılmadığına bağlıdır.

Uzmanlar, osteosarkom metastaz yapmamışsa (yayılmamışsa) 10 kişiden 7’sinin hayatta kaldığını tahmin etmektedir. Metastatik (yayılan) osteosarkom için hayatta kalma oranları 10 kişiden yaklaşık 5’tir. Doktor, neler beklenmesi gerektiğini söyleyecektir.

Osteosarkom Agresif midir?

Osteosarkom agresif olabilir. Yüksek dereceli tümörler hızla yayılabilir. Düşük dereceli osteosarkomlar yavaş yayılır (veya hiç yayılmaz).

Kanserler, her bireyin vücudu ve sağlığı benzersiz olduğu için farklı oranlarda metastaz yapar. Uzmanlar, yüksek dereceli osteosarkomların hızla yayılabileceğini bilse de herkes için aynı şekilde geçerli olan belirli bir zaman dilimi yoktur.

Metastatik osteosarkom vakalarının her 10 vakadan 2’sinde, teşhis konulduğunda zaten kanser yayılmıştır. Herhangi bir belirti veya vücutta endişe ya da rahatsızlık yaratan değişiklikler fark edilir edilmez doktora başvurulmalıdır.

Osteosarkom Önlenebilir mi?

Uzmanlar bunun neden geliştiğini tam olarak bilmediği için osteojenik sarkomu önlemenin bir yolu yoktur. Kanser riski için genetik test yaptırmak isteniyorsa doktorla konuşulmalıdır. Doktor, genetik testin kişi veya ailesi için iyi bir fikir olup olmadığını söyleyecektir.

Osteosarkoma Sahip Biri Kendine Nasıl Bakmalıdır?

Osteojenik sarkom tedavisi öncesi, sırası ve sonrasında iyi bir yaşam kalitesini korumak veya geri kazanmak çok önemlidir. Bu yalnızca fiziksel sağlığa dikkat etmekle ilgili değildir. Zihinsel ve duygusal sağlık da aynı derecede önemlidir. Bir ruh sağlığı uzmanı veya terapist bu konuda yardımcı olabilir.

Ne Zaman Bir Doktora Görünmek Gerekir?

Doktor, takip ziyaretlerinin ne sıklıkta yapılması gerektiğini söyleyecektir. Kişinin şunlar için kontrol edilmesi gerekecektir:

• Kanserin geri döndüğüne veya yayıldığına dair işaretler.
• Tedavi komplikasyonları.
• Sağlıktaki herhangi bir değişiklik olup olmadığı.

İlk başta daha sık (her üç ila altı ayda bir) ziyaret gerekecektir. Tedavi ilerledikçe, yılda yalnızca bir kontrol gerekebilir. Vücuttaki değişiklikleri izlemek için düzenli fiziksel muayeneler ve laboratuvar ve görüntüleme testleri gerekecektir.

Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?

Doktora sormanın faydalı olabileceği sorular şunlardır:

• Hangi derecede osteosarkomum var?
• Hangi tür osteosarkoma sahibim?
• Osteosarkomum yayılmış mı (metastaz yapmış mı)?
• En iyi tedavi nedir?
• Hangi tür cerrahiye ihtiyacım olacak?
• Tedavinin hangi yan etkilerine hazırlanmalıyım?

Osteosarkomla yaşamak kolay değildir ancak birçok tedavi seçeneği vardır. Doktorlar, en iyi olanları bulmaya yardımcı olacaktır.

Doktorlarla koordineli çalışılmalı ve yakınlardan destek alınmalıdır. Yardım istemekten asla utanılmamalı veya korkulmamalıdır. Kişinin yakınları, doktorları ve ruh sağlığı uzmanı, herhangi bir günde ne hissedilirse hissedilsin destek sağlayacaktır