Osteitis Fibroza Sistika (OFC) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Osteitis Fibroza Sistika (OFC) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Osteitis fibroza sistika (OFC), paratiroid bezlerinin çok fazla paratiroid hormonu (PTH) üretmesi durumunda ortaya çıkan hiperparatiroidizmin nadir bir komplikasyonudur. Bu durum, kemiklerin zayıf, kırılgan veya deforme olmasına neden olabilir. Hiperparatiroidizmi olan kişilerin %5’inden azı osteitis fibroza sistika geliştirir. Erken teşhis ve tedavi, bu durumu önlemeye yardımcı olabilir.

Osteitis Fibroza Sistika (OFC) Nedir?

Osteitis fibroza sistika (OFC), hiperparatiroidizmin (paratiroid bezlerinin çok fazla paratiroid hormonu veya PTH üretmesi) nadir bir komplikasyonu olan bir kemik bozukluğudur.

Kemiklerin güçlü ve sağlıklı olması için PTH’ye ihtiyaç vardır. Ancak fazla hormon, tam tersi bir etkiye sahip olabilir. Kemikler zayıflayabilir, bu da zamanla deformitelere ve kemiklerde kist benzeri deliklere neden olabilir. Fazla PTH, yüksek kalsiyuma (bu, böbrek taşlarına neden olabilir) ve hipertansiyona (bu, kalp yetmezliğine yol açabilir) sebep olabilir.

Osteitis fibroza sistika için diğer isimler şunlardır:

• Von Recklinghausen kemik hastalığı.
• Osteitis fibroza.
•  Sistika generalisata.
• Osteodystrophia fibroza.
• Kemik kahverengi tümörü. (Bu isim, osteitis fibroza sistikalı kişilerde kemiklerde oluşan lekelere atıfta bulunur. Ancak ismine rağmen, bu lekeler teknik olarak tümör değildir ve kanserli değildir.)

“Osteitis fibroza sistika”, “kistik kemik yıkımı” anlamına gelir ve PTH seviyeleri yükseldiğinde kemik hasarı meydana gelebilir. Ancak hiperparatiroidizmin erken teşhisi ve tedavisi, osteitis fibroza sistikayı tedavi etmeye veya önlemeye yardımcı olabilir.

Osteitis Fibroza Sistika Ne Kadar Yaygındır?

Osteitis fibroza sistika, sağlık hizmetlerine erişimi olan ülkelerde nadirdir. Amerika Birleşik Devletleri’nde, bu durum hiperparatiroidizmi olan kişilerin %5’inden azını etkiler. En çok, uzun süre tedavi edilmemiş ciddi hiperparatiroidizmi olan kişilerde yaygındır.

Osteitis fibroza sistika eskiden daha yaygındı. Elli yıl önce, hiperparatiroidizmi olan kişilerin yaklaşık %69’u bu kemik bozukluğunu geliştiriyordu. Ancak rutin kan testleri gibi tıbbi ilerlemeler, daha erken teşhis ve tedavi imkanı sağlamaya başladı.

Osteitis Fibroza Sistikanın Belirtileri Nelerdir?

Osteitis fibroza sistikanın ana belirtileri şunlardır:

• Kemik ağrısı.
• Kırıklar (en yaygın olarak kollar, bacaklar veya omurgada).

Osteitis fibroza sistikanın erken belirtileri şunlar olabilir:

• Yorgunluk.
• Zayıflık.
• Bulantı ve kusma.
• Kabızlık.
• Normalden fazla idrara çıkma (poliüri).

Osteitis Fibroza Sistikanın Sebepleri Nelerdir?

Tedavi edilmeyen hiperparatiroidizm, osteitis fibroza sistika’ya neden olur. İki türü vardır:

• Birincil (primer) hiperparatiroidizm: Bu, paratiroid bezlerinde doğrudan bir sorun olduğunda, örneğin kanserli veya kanserli olmayan bir büyüme olduğunda meydana gelir.
• İkincil (sekonder) hiperparatiroidizm: Bu, başka bir sağlık durumu (örneğin D vitamini eksikliği) kalsiyum seviyelerini düşürdüğünde oluşur. Paratiroid bezleri, kalsiyumu artırmak için fazla çalışır ve bu da osteitis fibroza sistikaya yol açar.

Osteitis Fibroza Sistikanın Komplikasyonları Nelerdir?

Ağrı, deformiteler ve kırıklar, tedavi edilmeyen hiperparatiroidizm ve osteitis fibroza sistikanın kemikle ilgili komplikasyonlarıdır.

Diğer komplikasyonlar şunlar olabilir:

• Böbrek taşları.
• Böbrek yetmezliği.
• Düşük enerji.
• Karın ağrısı.
• Depresyon.

Osteitis Fibroza Sistika Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor işe, sağlık geçmişini ayrıntılı bir şekilde inceleyerek başlar. Ne kadar süredir belirtiler olduğu ve PTH seviyelerini etkileyebilecek başka durumlar olup olmadığını soracaktır. Ayrıca, kemik ağrısı veya deformiteleri kontrol etmek için fiziki bir muayene de yapılacaktır.

Teşhisi doğrulamak için doktorlar şu yöntemleri kullanabilir:

• Hormon ve mineral dengesizliklerini kontrol etmek için kan testleri.
• Mikro kırıkları veya kemik incelmesi alanlarını kontrol etmek için röntgen veya BT (bilgisayarlı tomografi) taramaları gibi görüntüleme testleri.

Osteitis Fibroza Sistika Nasıl Tedavi Edilir?

Eğer osteitis fibroza sistikaya anormal bir paratiroid bezi neden olduysa, bunun cerrahi olarak çıkarılması (paratiroidektomi) standart tedavidir. Bu prosedür, kemik incelmesini tersine çevirebilir ve mevcut kemik kaybını yeniden mineralize etmeye yardımcı olabilir. Çoğu kişinin dört paratiroid bezi vardır, bu nedenle etkilenen bez çıkarılırsa, kalanlar genellikle uygun işlev için yeterli hormon üretebilir.

Eğer cerrahi bir seçenek değilse, osteitis fibroza sistika için diğer tedaviler şunlardır:

• Kalsimimetikler: Bu ilaçlar, kanda kalsiyumu taklit eder. Kalsimimetikler, paratiroid bezini daha az paratiroid hormonu üretmesi için “kandırır”.
• Bifosfonatlar: Bu ilaçlar, kemik kaybını yavaşlatarak çalışır. Genellikle osteoporozlu kişiler için reçete edilir ancak osteitis fibroza sistikalı kişiler için kısa vadeli yardım sağlayabilir.

Osteitis Fibroza Sistikanın Seyri Nasıldır?

Hastalığın doğru şekilde yönetimiyle, seyir iyidir. Tedavi, kemik incelmesini durdurabilir ve kemiklerin yeniden mineralize olmasına yardımcı olabilir.

Osteitis Fibroza Sistika Önlenebilir mi?

Rutin kan testleri, ciddi hasara yol açmadan önce yüksek kalsiyumu tespit etmeye yardımcı olabilir.

Rutin kan testlerine ek olarak, kalsiyum ve D vitamini seviyelerinin yaşam tarzı değişiklikleriyle yönetilmesi için doktorla konuşulmalıdır. Örneğin, kışın güneş ışığının az olduğu bir bölgede yaşanıyorsa, takviye almak gerekebilir. Doktor, yenilen yiyeceklerle uygun beslenmenin nasıl sağlanacağı konusunda bilgi verebilir.

Hiperparatiroidizm ne kadar erken teşhis edilip tedavi edilirse, osteitis fibroza sistika geliştirme olasılığı o kadar azalır.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Kişide kemik ağrısı veya hassasiyeti gelişirse, hemen bir doktora başvurulmalıdır. Hiperparatiroidizm varsa, kalsiyum seviyelerini kontrol etmek için rutin kan testleri yaptırmak iyi bir fikirdir.

Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?

Kişide osteitis fibroza sistika varsa, doktora sorulabilecek bazı sorular şunlardır:

• Durumum ne kadar ciddi?
• Tedavi seçeneklerim neler?
• Takviyeler benim için bir seçenek mi?
• Cerrahiye ihtiyacım olacak mı?
• Yardımcı olabilecek beslenme değişiklikleri var mı?

Zayıf veya ağrılı kemikler, günlük yaşamda ciddi bir olumsuz etkiye sahip olabilir. Eğer kırıklara yatkınlık varsa, bazı aktivitelerden tamamen kaçınmak iyi olabilir. Yorgunluk, zayıflık, bulantı ve normalden fazla idrara çıkma, hiperparatiroidizm veya osteitis fibroza sistikaya işaret edebilir. Bu belirtilerden herhangi biri fark edilirse, hemen bir doktora başvurulmalıdır. Erken teşhis ve tedavi, kemik hasarını en aza indirmeye yardımcı olabilir.