Ortostatik Tremor Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Ortostatik tremor, ayakta dururken dengesizlik hissine neden olur ve bu his yürürken ya da otururken kaybolur. Araştırmacıların hala hakkında bilgi edinmeye devam ettiği nadir bir durumdur. Bazı ilaçlar belirtileri iyileştirebilir ve mobiliteye yardımcı cihazlar günlük işleri daha yönetilebilir hale getirmeye yardımcı olabilir.
Ortostatik Tremor Nedir?
Ortostatik tremor, ayakta dururken bacaklarda hızlı kas kasılmalarına (tremora) neden olan nadir bir hareket bozukluğudur. Tremor (titreme), kişi yürüdüğünde, oturduğunda ya da bir yere yaslandığında düzelir ya da kaybolur ve ayakta dururken dengesiz ya da sallanıyor gibi hissetmeye neden olabilir.
Ortostatik tremoru olan çoğu kişide durum yaklaşık 60 yaş civarında gelişir. Ancak çalışmalar, başlangıç yaşının 13 ile 85 yaş arasında değişebildiğini göstermektedir.
Bir araştırmacı ortostatik tremoru ilk kez 1984 yılında tanımlamıştır; bu nedenle görece yeni bir durumdur. Doktorlar bu durum hakkında bilgi edinmeye devam etmektedir.
Ortostatik Tremorun Belirtileri Nelerdir?
Ortostatik tremoru olan kişilerin bildirdiği başlıca belirti, ayakta dururken dengesizlik hissidir, otururken ya da yürürken bu his olmaz. Ayakta durmaktan oturmaya geçmek, yürümek, bir duvara yaslanmak ya da uzanmak genellikle tremorları durdurur ya da büyük ölçüde azaltır.
Kişi, dengesizlik hissini azaltmak için duruşunu genişletebilir ve ayak parmaklarıyla zemini “kavramaya” çalışabilir.
Ayakta dururken bacaklarda hızlı kas kasılmaları (tremorlar) olduğu görülemeyebilir ya da hissedilmeyebilir, bu durum yalnızca dengesizlik ya da denge kaybı gibi hissedilebilir. Ancak eller uyluklara ya da baldırlara bastırılırsa kas kasılmaları dalgalanma hissi şeklinde fark edilebilir. Tremorlar ortaya çıktıkları sırada genellikle ağrılı değildir ancak zamanla bacak kaslarında ağrı gelişebilir.
Primer ortostatik tremoru olan bazı kişilerde ellerde ya da gövdede de tremor vardır ancak başka nörolojik belirti yoktur.
Ortostatik tremorun şiddeti değişkenlik gösterebilir. Tremorlar, pozisyon ayakta durmaya geçildiğinde aniden başlayabilir ya da tremorların başlaması için birkaç dakika ayakta durmak gerekebilir. Birçok kişide tremorlar zamanla daha şiddetli hale gelir.
Ortostatik Tremora Ne Sebep Olur?
Araştırmacılar ortostatik tremor üzerinde çalışmayı sürdürmektedir ve nedenini bilmemektedir. Bazı uzmanlar bunun esansiyel tremorun bir varyasyonu olduğunu düşünürken, diğerleri ortostatik tremorun ayrı bir durum olduğunu düşünmektedir.
Olguların çoğu kişileri rastlantısal olarak etkiliyor görünmektedir. Ancak az sayıda olgu, ikizler, kardeşler ve ebeveyn-çocuk da dahil olmak üzere biyolojik aile üyelerini de etkilemiştir. Araştırmacılar, ortostatik tremora neden olabilecek genetik değişiklikler (mutasyonlar) gibi olası genetik etkenleri araştırmaktadır.
Ortostatik Tremor Türleri
Araştırmacılar ve doktorlar ortostatik tremoru iki türe ayırır: primer (birincil) ve sekonder (ikincil).
Primer ortostatik tremor idiyopatiktir, yani bilinen bir nedeni yoktur. Primer ortostatik tremoru olan kişilerde başka nörolojik durum belirtileri bulunmaz.
Sekonder ortostatik tremor başka bir duruma bağlı olarak ortaya çıkar. Çalışmalar, sekonder ortostatik tremorun şu durumlar dahil çeşitli tablolardan geliştiğini göstermektedir:
- Graves hastalığı.
- Baş travması.
- Multipl skleroz (MS).
- Parkinson.
- Huzursuz bacak sendromu.
- Pontin ve mezensefalik lezyonlar.
- Omurilik lezyonu.
- Katı kişi sendromu.
- B12 vitamini eksikliği.
Ortostatik Tremor Nasıl Teşhis Edilir?
Ortostatik tremor tanısı koymak için doktor önce belirtiler ve tıbbi öykü hakkında sorular soracaktır. Ardından tremorun nasıl ve ne zaman ortaya çıktığını değerlendirmek için fiziki ve nörolojik muayene yapacaktır.
Uzmanlaşmış merkezler bazen ortostatik tremor tanısını doğrulamak için yüzeyel EMG (elektromiyografi) uygular ancak bazen hareket bozuklukları uzmanları tarafından klinik olarak da tanı konur. EMG, iskelet kaslarının ve bunları kontrol eden sinirlerin sağlığını ve işlevini değerlendirir. Doktor, tremora neden olan diğer durumları dışlamak için kan testleri ve görüntüleme testleri gibi başka testler de önerebilir.
Ne yazık ki ortostatik tremor çok nadir olduğu için doktorlar bunu sıklıkla başka bir durumla, özellikle de fonksiyonel hareket bozukluğunun bir türü olan fonksiyonel (psikojenik) tremorla karıştırır.
Ortostatik Tremorun Tedavisi Nedir?
Ortostatik tremoru tümüyle iyileştiren için bir tedavi yoktur ancak bazı ilaçlar belirtilerin düzelmesine yardımcı olabilir.
Genellikle ilk tercih edilen ilaç klonazepamdır (bir benzodiazepin). Ancak herkes bu ilaca iyi yanıt vermez.
Diğer seçenekler şunlardır:
- Gabapentin.
- Primidon.
- Propranolol.
- Pregabalin.
- Fenobarbital.
Diğer tremor türlerine yardımcı olan tedaviler, ortostatik tremor belirtilerine de yardımcı olabilir ancak bunlar hakkında daha az araştırma vardır.
Bunlar aşağıdakileri içerir:
- Derin beyin stimülasyonu.
- Omurilik stimülasyonu.
Araştırmacılar ortostatik tremor üzerinde aktif olarak çalıştığı için kişi bir klinik araştırmaya uygun olabilir. Bunun bir seçenek olup olmadığı doktora sorulmalıdır.
Ortostatik Tremor Varsa Ne Beklenmelidir?
Ortostatik tremor genellikle yalnızca ayakta dururken sorun yaratsa da yaşam kalitesini etkileyebilir. Kişi zamanla duş almak, sırada beklemek, temizlik yapmak ya da yemek pişirmek gibi uzun süre sabit ayakta durmayı gerektiren durumlardan kaçınabilir.
Duş taburesi kullanmak ya da sırada beklemek gerektiğinde tekerlekli sandalye kullanmak gibi günlük etkinliklerde yapılacak bazı düzenlemeler kişiye yardım edebilir. Ergoterapistler, günlük işler için stratejiler geliştirmek konusunda yardımcı olabilir.
Bu durum çok nadir olduğu için başkalarının ortostatik tremoru anlaması ve doktorların da doğru tanı koyması zor olabilir. Ortostatik tremor depresyona, anksiyeteye ya da sosyal izolasyona neden oluyorsa bir ruh sağlığı uzmanına başvurmak düşünülebilir.
Ortostatik Tremor Önlenebilir mi?
Araştırmacılar ortostatik tremorun nedenini bilmediği için bunu önlemek için yapılabilecek bir şey yoktur.
Dengede durmayı hafife almak kolaydır, ta ki ayakta sabit bir şekilde durmak zorlaşana kadar. Ortostatik tremorun nadir görülmesi nedeniyle, doğru teşhise ulaşmak uzun bir süreç olabilir. Kişinin bu konuda oldukça çaba göstermesi gerekebilir ancak doğru tanıyı almak buna değer. Bazı ilaçların ve mobiliteye yardımcı araçların ortostatik tremorla yaşamayı kolaylaştırabildiği bilinmelidir.