Mineral Eksikliği Nedir? Neden Olur? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Mineral Eksikliği Nedir? Neden Olur? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Mineraller yenilen yiyeceklerin içinde bulunur ve çoğuna büyük miktarlarda ihtiyaç duyulmasa da düzeyleri düştüğünde yine de büyük bir etkileri olabilir. Mineral eksiklikleri çoğu zaman önlenebilir, özellikle de doğru adımlar atıldığında. Tüketilen yiyeceklerin çeşitlendirilmesi ve düzenli olarak bir doktora görünmek, bu eksikliklerden kaçınmaya yardımcı olacak temel adımlardır.

Mineral Eksikliği Nedir?

Mineral eksiklikleri, vücutta belirli temel besin öğelerinin yeterli miktarda bulunmaması durumunda ortaya çıkar. Yeterli miktarda doğru mineral olmadığında, vücuttaki belirli sistemler bozulabilir. Bu da birçok farklı hastalığa yol açabilir. Bu hastalıklar küçük sorunlardan kalıcı ya da tehlikeli olanlara kadar değişebilir.

Minerallerin alınmasının temel yolu yiyeceklerdir ancak mineraller besin takviyelerinden ya da tıbbi tedavilerden de alınabilir. Minerallerin faydalı olduğunu ancak fazlasının da zararlı olabileceğini unutmamak önemlidir. Çoğu mineral, çok fazla alındığında toksiktir.

Mineral Eksikliğinin Türleri Nelerdir?

Hem majör minerallerde hem de eser (iz) minerallerde eksiklik olabilir. Majör mineraller, daha fazla ihtiyaç duyulan minerallerdir.

Bu eksiklikler şunları içerir:

• Kalsiyum.
• Klorür.
• Magnezyum.
• Fosfat.
• Potasyum.
• Sodyum.
• Kükürt.

Eser mineraller, yalnızca çok küçük miktarlarda ihtiyaç duyulmaları nedeniyle bu adı alır.

Bunlar aşağıdakileri içerir:

• Krom.
• Kobalt.
• Bakır.
• Florür.
• İyot.
• Demir.
• Manganez.
• Molibden.
• Selenyum.
• Çinko.

Mineral Eksikliklerinin Belirtileri Nelerdir?

Bir mineral eksikliğinin belirtileri birkaç ana etkene bağlıdır. Bunlar, eksik olan mineralin hangisi olduğu, düzeyin ne kadar düşük olduğu, bunun neden düşük olduğu ve kişinin yaşıdır.

Bir mineral eksikliğine bağlı olarak ortaya çıkabilecek olası belirtilerden bazıları şunlardır:

• Kırılgan kemikler: Kalsiyum, bakır ve fosfat eksiklikleri kemikleri zayıflatabilir ve osteoporoza katkıda bulunabilir.
• Pıhtılaşma ve iyileşme bozuklukları: Bakır, demir, manganez, fosfat ve çinko kanın pıhtılaşmasına ve yara iyileşmesine katkıda bulunur. Demir gebelik sırasında da önemlidir.
• Yorgunluk: Düşük kobalt, bakır, iyot, demir ve selenyum düzeyleri kişinin sürekli yorgun hissetmesine neden olabilir.
• Saç değişiklikleri: Düşük bakır ya da çinko saç renginde ya da dokusunda değişikliklere neden olabilir. Çok düşük çinko düzeyi saç dökülmesine neden olabilir.
• Gizli açlık: Bu, vücudun eksik olan minerallerden daha fazlasını almaya çalışması nedeniyle kişinin daha aç hissedebileceği anlamına gelir.
• Duygudurum değişiklikleri: Bakır, iyot ve molibden eksikliklerinin hepsi ruhsal durumu etkileyebilir. Yaygın örnekler arasında anksiyete, depresyon ve sinirlilik bulunur.
• Kas üzerindeki etkiler: Bakır, fosfor ve selenyum eksiklikleri kaslara zarar verebilir ya da onların düzgün çalışmasını engelleyebilir. Düşük kalsiyum, demir, magnezyum ve potasyumun tümü kas kramplarına neden olabilir.
• Tırnak değişiklikleri: Beau çizgileri (el veya ayak tırnaklarındaki yatay oluklar veya çukurlar) ve tırnaklarda oluşan dikey veya yatay oluklar düşük çinko düzeylerinde ortaya çıkabilir. Kaşık biçimli tırnaklar düşük demir seviyelerinde görülür. Selenyum eksikliği kalınlaşmış ya da renk değiştirmiş tırnaklara neden olabilir. Yumuşak ya da kolay parçalanan tırnaklar düşük magnezyumda görülebilir.
• Sinir sistemi üzerindeki etkiler: Düşük krom, bakır, magnezyum, manganez, molibden ve fosfat sinir sistemini bozabilir. Etkiler arasında ataksi, nöbetler, karıncalanma ve uyuşma bulunabilir.
• Deri değişiklikleri: Düşük manganez ve çinko döküntülere ya da deri değişikliklerine neden olabilir.
• Konsantre olmada ya da hatırlamada güçlük: Düşük krom, bakır, iyot, demir ya da fosfor düşünme, odaklanma ve hatırlama yetisini etkileyebilir.
• Tat ve koku duyularında zayıflama: Bu, düşük çinko düzeylerinde ortaya çıkabilir.

Mineral Eksikliklerinin Nedenleri Nelerdir?

Mineral eksikliklerinin çoğu birkaç temel nedenle ortaya çıkar. Bunlar:

• Yiyeceklerde yeterince mineral bulunmaması (yaşanılan yer, kültür, karşılanabilen maliyet vb. nedenlerle).
• Vejetaryen ya da vegan olmak gibi belirli beslenme biçimleri.
• Genetik hastalıklar ve yaşamın ilerleyen dönemlerinde gelişenler dahil olmak üzere minerallerin emilimini etkileyen durumlar.
• Bariatrik cerrahi gibi besin emilimini etkileyen tıbbi işlemler.
• Kullanılan ilaçlar ve takviyeler (bazı durumlarda bunlar başka minerallerin emilimini engeller).
• Başka eksiklikler (örneğin düşük D vitamininin kalsiyum emilimini engellemesi gibi).
• Minerallerin yerine konulabileceğinden daha hızlı kaybedilmesi (kanama ya da dehidratasyonda olduğu gibi).

Mineral eksikliklerinin görülmesi, yoksulluğun daha yüksek olduğu yerlerde daha olasıdır. Savaşlar, kıtlıklar ve doğal afetler gibi yıkıcı olaylar da eksiklik yaşama olasılığına katkıda bulunabilir.

Mineral Eksikliklerinin Komplikasyonları Nelerdir?

Mineral eksiklikleri birçok komplikasyona neden olabilir. Bunların bazıları yaşamın belirli bir döneminde ortaya çıktığında daha önemli hale gelir.

Her yaşta ortaya çıkabilecek komplikasyonlardan bazıları şunlardır:

• Anemi.
• Beyin ödemi.
• Katarakt.
• Diş çürükleri.
• Koma.
• Bağ dokusu yıkımı.
• Diyabet.
• Yüksek kolesterol.
• Hipotiroidizm ve guatr.
• Kısırlık.
• Düzensiz kalp ritimleri, kalp hasarı ve kalp yetmezliği.
• Kas yıkımı.
• Sinir ve beyin hasarı.
• Böbrek yetmezliği.
• Yavaş yara iyileşmesi.
• Zayıflamış bağışıklık sistemi.

Bu komplikasyonların birkaç tanesi, mineral eksikliği ağırsa ve/veya uzun süre devam ederse ölümcül olabilir.

Çocukluk Çağı Komplikasyonları Nelerdir?

Bazı mineral eksiklikleri ağır ve kalıcı komplikasyonlara neden olur. Bu durum, bu eksiklikler özellikle gebelikte ya da çocuklukta ortaya çıktıklarında daha olasıdır.

Örneklerden bazıları şunlardır:

• Gelişimsel gecikmeler ya da yetersizlikler gibi beyin gelişimi sorunları.
• Çocukluk çağı artriti.
• Büyüme geriliği.
• Raşitizm ve kemik/diş zayıflığı.

Mineral Eksiklikleri Nasıl Teşhis Edilir?

Doktorlar çoğu mineral eksikliğini şu yollarla teşhis edebilir:

• Fizik muayene ve nörolojik muayene.
• Kan ve idrar testleri.
• Nelerin yenildiği, hangi takviyelerin alındığı vb. hakkında sorular sormak.

Mineral Eksiklikleri Nasıl Tedavi Edilir?

Mineral eksikliklerini tedavi etmenin temel yolu, kişiye ihtiyaç duyduğu minerallerden daha fazlasını vermektir. Bunu yapmanın birkaç yolu vardır:

• Yenilen yiyecekleri değiştirmek.
• Takviye almak.
• İlişkili sorunları ya da katkıda bulunan etkenleri tedavi etmek.

Kişi için en iyi tedavi, sağlık geçmişine, yaşa ve hangi eksikliğin bulunduğuna bağlı olarak değişebilir. Doktor bu konuda daha fazla bilgi verebilir ve öneriler sunabilir.

Mineral Eksikliği Varsa Neler Beklenmelidir?

Mineral eksikliğinde ne beklenebileceği birkaç etkene bağlı olarak değişir.

Bunlar aşağıdakileri içerir:

• Hangi mineral eksikliğinin olduğu.
• Eksikliğin ne kadar ağır olduğu.
• Eksikliğin ne kadar zamandır sürdüğü.
• Hangi tedavilerin alındığı.
• Sağlık geçmişi.

Birçok etken söz konusu olduğu için, ne beklenebileceğini en iyi söyleyecek kişi doktordur.

Mineral Eksiklikleri Önlenebilir mi?

Mineral eksiklikleri çoğu zaman oldukça önlenebilir durumlardır. Bunları önlemenin (ya da en azından başlamalarını daha az olası hale getirmenin) bazı yolları şunlardır:

• Yenilen yiyecekleri çeşitlendirmek: Besin çeşitliliği, mineral eksikliklerini önlemenin en iyi yollarından biridir.
• Zenginleştirilmiş ya da desteklenmiş yiyecekleri seçmek: İyotlu tuz, iyot eksikliğinden kaçınmanın temel bir yoludur. Bazı başka yiyeceklere de mineral eklenir. Demirle zenginleştirilmiş ekmekler ya da kalsiyumla zenginleştirilmiş meyve suları bunun örnekleridir.
• Aile hekimine düzenli olarak görünmek: Yıllık bir kontrol ve rutin kan tetkikleri, belirtiler ortaya çıkmadan önce bir mineral eksikliğini saptayabilir. Bir eksikliğin erken saptanması genellikle tedavisini daha kolay hale getirir.

Belki de sürekli baş ağrısı ve kas krampları çekiyorsunuz ya da yaşlandıkça osteoporozdan kaçınmak istiyorsunuz. Mineral eksiklikleri birçok farklı şekilde ortaya çıkabilir. Belirtiler hafif olabileceği için kişi mineral eksikliğine sahip olduğunu bile bilmeyebilir. Mineral eksikliği olabileceği düşünülüyorsa ya da böyle bir eksiklikten kaçınmak isteniyorsa, bir doktorla konuşulmalıdır. Doktor, var olan bir eksikliğin belirtilerini araştırabilir veya gelecekte ortaya çıkabilecek bir eksikliğin önlenmesine yardımcı olabilir.