Jones Kırığı Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir?

Jones Kırığı Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Jones kırığı, kemik kırığı türlerinden biridir. Bu kırıklar, küçük parmağı ayağın tabanına bağlayan beşinci metatarsal kemiğin kırılması durumunda ortaya çıkar. Kemiği onarmak için muhtemelen ameliyat gerekir. İyileşme üç ila dört ay sürer.

Jones Kırığı Nedir?

Jones kırığı bir kemik kırığı türüdür. Küçük parmağı ayağın tabanına bağlayan beşinci metatarsal kemiğin kırılması sonucunda meydana gelir.

Jones kırığı, ayağın dış tarafına ani bir kuvvet uygulanması ve ayağın vücuttan uzaklaşacak şekilde bükülmesiyle oluşur. Tekrarlayan aşırı kullanım, spor yaralanmaları ve düşmeler, Jones kırığının en yaygın nedenleridir. Kemiği onarmak için ameliyat gerekebilir. Jones kırığı olan çoğu kişi iyileşmek için birkaç aya ihtiyaç duyar.

Jones Kırığı ve Avülsiyon Kırığı Arasındaki Fark Nedir?

Jones kırığı ve avülsiyon kırığı, ayaktaki farklı kemik kırığı türleridir. Aslında her ikisi de aynı kemiğin, yani küçük parmağı ayağın geri kalanına bağlayan beşinci metatarsal kemiğin kırılmasını ifade eder. Jones ve avülsiyon kırıkları arasındaki farklar küçük ama önemlidir.

Beşinci metatarsal kemik, ayağın ortasından parmaklara doğru uzanan üç bölgeye sahiptir. Bu bölgeler, doktorun beşinci metatarsal kemiğin tam olarak nerede kırıldığını anlaması için özel detaylar sağlar.

• Bölge 1: Metatarsal kemiğin, ayağın geri kalanıyla birleştiği taban kısmı. Bu bölgedeki kırıklar avülsiyon kırığı, dansçı kırığı, psödo-Jones kırığı veya tenis kırığı olarak adlandırılır. Bu kırıklar genellikle ameliyatsız tedavi edilir ve bot veya alçı kullanılarak yaklaşık iki ayda iyileşir.
• Bölge 2: Beşinci metatarsal kemiğin orta kısmı, Bölge 1’in tabanıyla birleşir. Eğer Bölge 1 metatarsal kemiğin “başı” ise, Bölge 2 ayağın ortasından daha uzaklara uzanan “gövde”dir. Bölge 2’deki kırıklar Jones kırığıdır. Jones kırığı genellikle ameliyat gerektirir ve diğer ayak kırıklarına göre daha yüksek komplikasyon riski taşır.
• Bölge 3: Beşinci metatarsal kemiğin, ayak parmak kemiklerine bağlanan kısmı. Bölge 3’teki kırıklar genellikle stres kırıklarıdır, iyileşmesi daha uzun sürer ve bazen ameliyat gerektirir.

Tüm bu isimler ve terimler kafa karıştırıcı olabilir. Kırık nerede olursa olsun, en önemli ilk adım, yaralanmanın mümkün olan en kısa sürede bir doktor tarafından incelenmesidir. Doktor, hangi kırık türünün olduğunu ve bunu düzeltmek için neler yapılması gerektiğini kişiye açıklayacaktır.

Jones Kırıkları Ne Kadar Yaygındır?

Jones kırığı, en yaygın ayak kırıklarından biridir. Özellikle sporcularda, dansçılarda ve sürekli ayakta durmayı gerektiren işlerde çalışanlarda yaygındır.

Jones Kırıkları Kimlerde Görülür?

Jones kırıkları, tüm kemik kırıkları gibi herkesi etkileyebilir. Ayaklara düzenli olarak çoğu insanın yapmadığı şekillerde çok fazla stres uygulayan kişiler Jones kırığı için daha fazla risk altındadır. Buna örnek olarak şunlar verilebilir:

• Sporcular.
• Dansçılar.
• Sürekli yürüyen veya ayakta duran işçiler.

30 yaş civarındaki erkekler ve 70 yaş üzeri kadınların diğer yaş gruplarına göre Jones kırığı yaşama olasılığı daha yüksektir.

Osteoporozlu kişiler, Jones kırığı da dahil olmak üzere tüm kemik kırıkları için artan bir riske sahiptir.

Jones Kırığının Belirtileri Nelerdir?

Jones kırığının belirtileri şunlardır:

• Ağrı.
• Şişlik.
• Hassasiyet.
• Normalde olduğu gibi yürüme zorluğu.
• Morarma veya renk değişikliği.
• Ayakta normalde olmayan bir deformite veya yumru.

Yer Değiştirmiş Jones Kırığı

Yer değiştirmiş veya yer değiştirmemiş, doktorun kırığı tarif etmek için kullanacağı diğer kelimelerdir. Yer değiştirmiş kırık, kemik parçalarının kırık sırasında çok fazla hareket etmesi sebebiyle kırık etrafında bir boşluk oluştuğu anlamına gelir. Yer değiştirmemiş kırıklarda parçalar kırık sırasında hizadan çok fazla sapmamıştır. Yer değiştirmiş kırıkların onarımı için ameliyat gerektirme olasılığı çok daha yüksektir, yer değiştirmemiş kırıklar ise daha az olasılıkla ameliyat gerektirir.

Jones Kırığına Ne Sebep Olur?

Jones kırığı, ayak bükülmüş durumdayken, genellikle topuk kaldırılmışken, ayağa ani bir darbe gelmesiyle oluşur. En yaygın nedenler şunlardır:

• Tekrarlayan aşırı kullanım: Sert yüzeylerde çok uzun süre yürüme, koşma veya ayakta durma.
• Spor yaralanmaları: Basketbol veya dansta zıplama ya da futbol gibi hızlı bükülme hareketleri.
• Düşmeler ve kaymalar: Merdivenlerde takılma veya örneğin ıslak zeminde kayma.

Jones Kırığı Tanısı Nasıl Konulur?

Doktorlar Jones kırığı tanısını fiziki muayene ve görüntüleme testleriyle koyar.

Jones Kırığı Tanısı Koymak İçin Hangi Testler Yapılır?

Fiziki muayeneden sonra en az bir görüntüleme testi gerekir:

• Röntgen: Röntgen, herhangi bir Jones veya diğer kırıkları doğrular ve kemiklerin ne kadar hasar gördüğünü gösterir.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR): Doktor, kemiklerdeki ve çevresindeki bölgedeki hasarın tam bir resmini elde etmek için MR kullanabilir. Bu, kemiklerin etrafındaki dokuları da gösterir. MR, özellikle kasların veya bağ dokusunun yaralanıp yaralanmadığını belirlemek için önemlidir.
• BT taraması: Ameliyat gerekirse, doktor veya cerrah kemiklerin ne kadar hasar gördüğünü tam olarak bilmek ister. BT taraması, röntgenden daha ayrıntılı bir görüntü sağlar ve kemikleri ve çevresindeki dokuları gösterir.

Jones Kırığı Nasıl Tedavi Edilir?

Jones kırığının tedavisi, orijinal kırığın ciddiyetine bağlıdır. Kırık kemiklerin yeniden birleşmesi gerekir. Kemiklerin ne kadar hasar gördüğüne ve kırıkların neyin neden olduğuna bağlı olarak, doktor birkaç tedavi yöntemi kullanabilir.

Hareketsizleştirme (Sabitleme)

Kırık hafifse ve kemikler çok fazla yer değiştirmemişse sadece alçı veya bot gerekebilir. Bunlar genellikle altı ila sekiz hafta takılır. Her iki durumda da kemiklerin doğru iyileştiğinden emin olmak için takip röntgenleri gerekebilir.

Kapalı Redüksiyon

Daha ciddi kırıklar, kemikleri hizalamak (yerine yerleştirmek) için kapalı redüksiyon gerektirir. Bu cerrahi olmayan prosedürde doktor, vücudu dışarıdan fiziksel olarak iterek ve çekerek içerideki kırık kemikleri hizalar. İşlem sırasında ağrı hissedilmesini önlemek için aşağıdakilerden biri uygulanır:

• Kırık bölgesini uyuşturmak için lokal anestezik.
• Tüm vücudu rahatlatmak için sedatifler.
• İşlem boyunca uyumak için genel anestezi.

Kapalı redüksiyondan sonra doktor alçı veya bot uygular.

Jones Kırığı Ameliyatı

İç Sabitleme

En ciddi kırıklar ameliyat gerektirir. Cerrah, kemikleri doğru konumlarına getirir (hizalar) ve iyileşip yeniden birleşebilmeleri için yerinde sabitler. Genellikle iç sabitleme adı verilen bir işlem yapılır. Bu, cerrahın kemiğe metal parçalar yerleştirerek kemiği iyileşirken yerinde tutması anlamına gelir. İç sabitleme teknikleri şunları içerir:

• Çubuklar: Kemiğin merkezinden geçen ve baştan sona uzanan bir çubuk.
• Plakalar ve/veya vidalar: Kemik parçalarını yerinde tutmak için kemiğe vidalanan metal plakalar.
• Pimler ve teller: Diğer bağlantı elemanları için çok küçük olan kemik parçalarını yerinde tutmak için pimler ve teller. Bunlar genellikle çubuklar veya plakalarla birlikte kullanılır.

Bazı kişiler bu parçalarla ömür boyu yaşar. Bunları çıkarmak için takip ameliyatları gerekebilir.

Kemik Grefti

Jones kırığı ciddi şekilde yer değiştirmişse veya kemik gerektiği gibi birleşmiyorsa, kemik grefti gerekebilir. Cerrah, kırık kemiği yeniden birleştirmek için ek kemik dokusu yerleştirir. Ardından, kemik yeniden büyürken parçaları bir arada tutmak için genellikle iç sabitleme yapılır. Kemik greftleri birkaç kaynaktan gelebilir:

• Vücudun başka bir yerinden, genellikle kalça kemiğinin üst kısmından.
• Dış bir donörden.
• Yapay bir parçadan.

Jones kırığı ameliyatları genellikle ayakta tedavi prosedürleridir ve aynı gün eve dönülebilir.

Ameliyat sonrası ayak hareketsiz hale getirilir. Tekrar ağırlık koymaya veya kırık öncesindeki gibi kullanmaya başlamadan önce bot veya alçı takılması gerekir.

Jones Kırığını Tedavi Etmek İçin Hangi İlaçlar Kullanılır?

Aspirin veya ibuprofen gibi reçetesiz satılan nonsteroid antienflamatuar ilaçlar, ameliyat sonrası kanamaya ve diğer komplikasyonlara yol açabilir. Cerrah, ameliyat sonrası ağrıyı azaltmak için alınabilecek ilaçlar hakkında bilgi verecektir.

Jones Kırığı Tedavisinin Komplikasyonları Nelerdir?

Jones kırığı ameliyatı komplikasyonları şunları içerir:

• Akut kompartman sendromu: Kaslarda basınç birikmesi, dokulara kan ulaşmasını engelleyebilir ve bu, kalıcı kas ve sinir hasarına neden olabilir.
• Yanlış kaynama (malunion): Kırık kemikler iyileşirken doğru şekilde hizalanmazsa bu durum meydana gelir.
• Kaynamama (nonunion): Kemikler tamamen veya hiç birleşmeyebilir. Jones kırığı, tüm kırık kemikler arasında en yüksek kaynamama risklerinden birine sahiptir. Üç kişiden biri kaynamama yaşayabilir.
• Diğer iç hasarlar: Kırıklar, yaralanma bölgesindeki kaslara, sinirlere, kan damarlarına, tendonlara ve bağlara zarar verebilir.
• Tekrar kırılma: Jones kırığı, diğer kırık kemiklere göre daha yüksek tekrar kırılma riskine sahiptir.

Nonsteroid antienflamatuar ilaçların yan etkileri şunları içerir:

• Kanama.
• Ülserler.
• Mide ağrısı.
• Bağırsak komplikasyonları.

Tedaviden Ne Kadar Süre Sonra Daha İyi Hissedilir?

Belirtilerin iyileşmesi ve tekrar yürümeye başlanabilmesi birkaç hafta sürebilir. Yapılan ameliyat türüne bağlı olarak ayağa ağırlık vermek sekiz haftaya kadar mümkün olmayabilir. Yavaş yavaş daha fazla aktivite eklenebilir. Normal aktivitelerin tümüne, spor yapmak da dahil olmak üzere 3 ila 4 ayda geri dönülebilir.

İyileşmeyen yoğun ağrı yaşanırsa, hemen doktorla iletişime geçilmelidir.

Jones Kırığı Olanları Neler Bekler?

Kişide Jones kırığı varsa tam bir iyileşme beklenebilir. Ayaktaki güç ve hareket aralığını geri kazanmak için fizik tedavi gerekir.

Jones Kırığının İyileşmesi Ne Kadar Sürer?

İyileşme süresi, kırığın ciddiyetine ve gereken tedavilere bağlıdır. Çoğu kişi, Jones kırığında iyileşmek için üç ila dört aya ihtiyaç duyar.

Kaynamama veya tekrar kırılma gibi komplikasyonlar iyileşme süresini uzatır. Jones kırığını onarmak için kemik grefti gerekiyorsa vücudun iyileşmesi daha uzun sürer.

İşe veya Okulu Ara Vermek Gerekir mi?

Ayak hareketsizken iş veya okul çalışmaları yapılabiliyorsa, iş veya okul bırakılması gerekmez.

İyileşme sırasında herhangi bir fiziksel aktiviteye devam etmeden önce cerrah veya doktorla konuşulmalıdır.

Jones Kırığının Seyri Nasıldır?

Jones kırığının seyri olumludur. Ameliyat gerekse bile tam bir iyileşme sağlanmalıdır.

Jones Kırığı Riski Nasıl Azaltılabilir?

Yaralanma riskini azaltmak için şu genel güvenlik ipuçları takip edilmelidir:

• Tüm aktiviteler ve sporlar için uygun koruyucu ekipman kullanılmalıdır.
• Ev ve iş yeri, kişiyi veya başkalarını düşürecek dağınıklıktan arındırılmalıdır.
• Evde bir şeylere ulaşmak için her zaman uygun aletler veya ekipmanlar kullanılmalıdır. Sandalyeler, masalar veya tezgahlar üzerinde durulmamalıdır.
• Kemik sağlığını korumak için diyet ve egzersiz planı takip edilmelidir.
• Kişi 50 yaşından büyükse veya ailede osteoporoz geçmişi varsa, doktorla kemik yoğunluğu testi hakkında konuşulmalıdır.

Jones Kırığı Nasıl Önlenebilir?

Mümkünse ayakların aşırı kullanımı önlenmelidir. Yoğun fiziksel aktivitelerden sonra vücuda dinlenme ve iyileşme için zaman verilmelidir. Yürüteç veya baston kullanılıyorsa, bunlarsız yürümeye çalışılmamalıdır. Engebeli yüzeylerde yürürken dikkatli olunmalıdır.

Ne Zaman Acil Servise Gidilmelidir?

Jones kırığı veya başka bir kemik kırığı olduğu düşünülüyorsa, mümkün olan en kısa sürede bir doktora başvurulmalıdır. Aşağıdaki durumlarda acil servise gidilmelidir:

• Yoğun ağrı varsa.
• Normalde hareket ettirilebilen bir vücut kısmı hareket ettirilemiyorsa.
• Vücudun bir kısmı fark edilir şekilde farklı görünüyorsa veya normal yerinde değilse.
• Kemik cilt üzerinden görünüyorsa.
• Şişlik varsa.
• Bu belirtilerle aynı anda ortaya çıkan yeni morarmalar varsa.

Travma yaşandıysa hemen acil servise gidilmelidir.

Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?

Doktora aşağıdaki soruları sormak faydalı olabilir:

• Hangi kemiğim kırıldı?
• Jones kırığım mı yoksa başka bir beşinci metatarsal kırığım mı var?
• Ameliyat gerekecek mi?
• İyileşme ne kadar sürecek?
• Fiziksel aktivitelere ne zaman geri dönebilirim?

Jones kırığı sebebiyle sevilen aktivitelerden aylarca uzak kalınması gerekeceğini öğrenmek üzücü olabilir ancak ameliyat gerekse bile Jones kırıkları tedaviye iyi yanıt verir ve tam bir iyileşme sağlanır. Kemiklerin güçlü ve sağlıklı kalması için doktorla konuşulmalı ve kişi 50 yaşından büyükse veya ailesinde osteoporoz geçmişi varsa düzenli kemik yoğunluğu taramaları yapılmalıdır.