Humerus Kırığı Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir?

Humerus Kırığı Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Humerus, üst koldaki tek kemiktir. Güçlü bir kemik olduğu için kırılması genellikle ciddi bir düşüş ya da araba kazası gibi güçlü bir travmanın etkisiyle gerçekleşir. Hangi tür bir kırık olduğuna (ve yaşanan diğer yaralanmalara) bağlı olarak kırık bir humerusun iyileşmesi birkaç ay sürebilir.

Humerus Kırığı Nedir?

Humerus kırığı, üst koldaki kemiğin (humerus) kırılmasına verilen tıbbi isimdir. Humerus kırıkları genellikle araba kazaları ya da düşmeler gibi travmalarla meydana gelir.

Humerus kırılırsa kemiğin onarılması için ameliyat gerekebilir. Bazı kişiler ameliyat olmadan iyileşebilir ve sadece atel, alçı ya da askı kullanmaları yeterlidir. Kol hareketlerinin geri kazanılması için fizik tedavi gerekir.

Humerus Kırığı Türleri Nelerdir?

Doktor, humerusun nasıl kırıldığına bağlı olarak kırığa bir tür veya sınıflandırma atayacaktır. Bazı kırıklar, kırık hattının şekli ya da modeliyle sınıflandırılır:

• Transvers kırık.
• Oblik kırık.
• Spiral kırık.
• Parçalı (segmental) kırık.
• Parçalanmış (komminüt) kırık.
• İmpakte kırık.
• Torus kırığı.
• Kapiller kırık.

Bazı kırık türleri ise nasıl meydana geldiklerine göre sınıflandırılır:

• Stres kırığı.
• Avülsiyon kırığı.

Suprakondiler Humerus Kırıkları

Eğer humerus dirseğin hemen üstünden kırılırsa, buna suprakondiler kırık adı verilir. Bu, neredeyse her zaman çocukları etkileyen bir dirsek kırığı türüdür. Suprakondiler humerus kırıkları genellikle bir çocuğun düşerken kendini öne uzatarak tutmaya çalışması sonucu meydana gelir. Doktor, suprakondiler bir kırığı diğer tüm kırıklarda olduğu gibi teşhis ve tedavi eder.

Açık ve Kapalı Kırıklar

Doktor, kırığı açık ya da kapalı olarak sınıflandırır. Açık bir kırıkta, kemik deriden dışarı çıkar. Açık kırıkların iyileşmesi genellikle daha uzun sürer ve enfeksiyon ve diğer komplikasyonlar riski daha yüksektir. Kapalı kırıklar da ciddi olmakla birlikte, kemik deriyi delip geçmez.

Yer Değiştirmiş Humerus Kırıkları

Yer değiştirmiş ya da yer değiştirmemiş, doktorun kırığı tanımlarken kullanacağı başka ifadelerdir. Yer değiştirmiş bir kırıkta kemiğin parçaları kırık anında öyle bir şekilde hareket eder ki kırığın etrafında bir boşluk oluşur. Yer değiştirmemiş kırıklarda ise kemik hala kırılmıştır fakat parçalar, hizasından çıkacak kadar yer değiştirmemiştir. Yer değiştirmiş kırıklar, onarılmaları için ameliyat gerektirme olasılığı çok daha yüksek olan kırıklardır.

Humerus Kırığı Yerleşimi ve Anatomisi

Doktor, humerus üzerinde kırığın nerede oluştuğunu belirtebilir. Doktorların belirli kemikleri tanımlamak için kullandığı birçok terim vardır ancak en yaygın duyulacak olanlar şunlardır:

• Yerleşim (Proksimal ve Distal): Proksimal ve distal, kırığın kemiğin uzunluğu boyunca nerede yer aldığına dair terimlerdir. Humerusun proksimal ucu üst kısmıdır. Distal ucu alt kısmıdır. Yani proksimal humerus kırığı varsa, üst kol kemiği üst kısmına yakın bir yerden, omuzla birleşen uçtan kırılmış demektir. Benzer şekilde distal humerus kırığı varsa, kemik alt kısmından, dirseğe yakın olan yerden kırılmış demektir.
• Anatomi (Kemiğin Bölümleri): Kemikler tek parça olmasına rağmen, kırık sırasında zarar görebilecek birçok bölüme sahiptir. Humerusun bir başı (proksimal kısmında, omuza yakın), bir gövdesi ve distal kısmı (alt uç, dirseğe yakın) vardır. Cerrahi boyun ve büyük tüberkül gibi yaygın terimler, kemiğin belirli bölgelerini tanımlamak için kullanılır. Bu terimler genellikle doktorun kemiğin nerede hasar aldığını tanımlarken kullanması içindir.

Humerus Kırığı Kimlerde Görülür?

Humerus kırıkları, aynı tüm kemik kırıkları gibi herkesi etkileyebilir. Bu, özellikle ciddi travmaların neden olması nedeniyle geçerlidir. Bir kişinin ne zaman ve nasıl bir kazaya uğrayacağı öngörülemez, bu yüzden herkes bir gün bunu yaşayabilir.

Humerus Kırıkları Ne Kadar Yaygındır?

Humerus kırıkları nadirdir. Tüm kemik kırıklarının %10’undan daha azını oluşturur.

Humerusun omuzla birleştiği üst kısmının (proksimal humerus kırığı) dirsekle birleştiği alt kısmından (distal humerus kırığı) daha sık kırıldığı görülür.

Humerus Kırığı Belirtileri Nelerdir?

Humerus kırığı belirtileri şunlardır:

• Ağrı.
• Şişlik.
• Hassasiyet.
• Kolu normal şekilde hareket ettirememe.
• Morarma ya da renk değişikliği.
• Vücutta normalde olmayan bir şekil bozukluğu ya da çıkıntı.

Eğer humerus kırılırsa, kemiğin çevresindeki diğer dokular da zarar görebilir. Bu dokular şunlardır:

• Kaslar: Biseps ve triseps.
• Sinirler: Median sinir, ulnar sinir ve radial sinir.
• Kan dolaşımı: Brakiyal arter ve toplardamar.

Humerus Kırığına Ne Sebep Olur?

Humerus kırıkları neredeyse her zaman travmalar sonucu oluşur. Humerus, vücuttaki en güçlü kemiklerden biridir ve kırılması için üst kola büyük bir kuvvetle darbe gelmesi gerekir. En yaygın nedenler şunlardır:

• Araba kazaları.
• Düşmeler.
• Spor yaralanmaları.

Eğer kemikler osteoporoz nedeniyle zayıflamışsa, kırık yaşama olasılığı artar.

Osteoporoz

Osteoporoz kemikleri zayıflatır, ani ve beklenmedik kırıklara karşı daha savunmasız hale getirir. Birçok kişi osteoporozu olduğunu, bu hastalık bir kemiği kırana kadar fark etmez. Genellikle belirgin belirtiler yoktur.

50 yaşından sonra kadınların osteoporoz geliştirme riski artar. Doktor ile görüşülerek kırık oluşmadan önce osteoporozu tespit edebilecek bir kemik yoğunluğu testi yapılabilir.

Humerus Kırığı Nasıl Teşhis Edilir?

Humerus kırığı, fiziksel muayene ve görüntüleme testleriyle doktor tarafından teşhis edilir. Bazı durumlarda, travma sonrası acil servise kabul edilme durumunda bu işlemler burada yapılabilir.

Acil servise gidildiğinde doktor kişiyi stabilize eder ve yaralanmaları ciddiyet sırasına göre tedavi eder, özellikle de bu yaralanmalardan bazıları hayati tehlike oluşturuyorsa. Stabilize edildikten sonra kırığı doğrulamak için görüntüleme testlerine ihtiyaç duyulur.

Humerus Kırığını Teşhis Etmek İçin Hangi Testler Yapılır?

Kırığın görüntüsünü almak için aşağıdaki görüntüleme testlerinden en az biri gerekebilir:

• Röntgen (X-ray): Röntgen kırıkları doğrular ve kemiklerin ne kadar hasar gördüğünü gösterir.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR): Doktor, kemiklerdeki ve çevresindeki dokulardaki hasarı tam olarak görmek için MR kullanabilir. Bu test, kemik çevresindeki dokuları da gösterir.
• BT taraması (bilgisayarlı tomografi): BT taraması, doktor ya da cerrahın kemikleri ve çevresindeki dokuyu röntgene göre daha ayrıntılı görmesini sağlar.

Humerus Kırıkları Nasıl Tedavi Edilir?

Kırığın tedavi yöntemi, türüne, nedenine ve kemiklerin ne kadar hasar gördüğüne bağlıdır.

İmmobilizasyon (Hareketsizleştirme)

Kırık hafifse ve kemikler fazla yer değiştirmemişse (yer değiştirmemiş kırık), sadece atel ya da alçı yeterli olabilir. Atel uygulaması genellikle üç ila beş hafta sürer. Eğer alçı gerekliyse bu süre daha uzun olabilir (genellikle altı ila sekiz haftadır). Her iki durumda da kemiklerin doğru şekilde iyileştiğinden emin olmak için takip röntgenleri gerekir.

Humerus omuzla birleşen proksimal uçtan kırılmışsa, omuz ve kolu yerinde tutmak için askı gerekebilir.

Kapalı Redüksiyon (Kapalı Yerine Yerleştirme)

Daha ciddi kırıklarda, kemiklerin yeniden hizalanması (yerine geri getirilmesi) için kapalı redüksiyon gerekebilir. Bu cerrahi olmayan işlemde, doktor dışarıdan kişiyi iterek ve çekerek içerideki kırık kemikleri hizalar. İşlem sırasında ağrı hissedilmemesi için aşağıdaki yöntemlerden biri uygulanır:

• Kırık çevresini uyuşturmak için lokal anestezi.
• Vücudu gevşetmek için sedatif ilaçlar.
• İşlem sırasında uyutmak için genel anestezi.

Kapalı redüksiyon sonrasında doktor, atel ya da alçı uygular.

Humerus Kırığı Ameliyatı

Bazı humerus kırıkları ameliyat gerektirir. Kırığın türüne ve kemiklerin ne kadar hasar gördüğüne bağlı olarak cerrah çeşitli teknikler uygulayabilir.

İnternal Fiksasyon (İçten Sabitleme)

Cerrah, kemikleri doğru pozisyona getirip sabitler, böylece kemiklerin iyileşip tekrar birleşmesi sağlanır. Genellikle “internal fiksasyon” adı verilen bir yöntemle, cerrah kemiğin içine metal parçalar yerleştirir. Bu metal parçalar kemiğin iyileşmesi sırasında onu sabit tutar. Kemiğin tamamen iyileşebilmesi için kolun kullanımı sınırlanmalıdır.

İnternal fiksasyon teknikleri şunlardır:

• Çubuklar (rodlar): Kemik boyunca yukarıdan aşağıya doğru yerleştirilen bir çubuk.
• Plakalar ve vidalar: Kemik parçalarını bir arada tutmak için kemiğe vidalanan metal plakalar.
• İğneler ve teller: Diğer sabitleyiciler için çok küçük olan kemik parçalarını sabitlemek için kullanılan iğne ve teller. Genellikle çubuk ya da plakalarla birlikte kullanılır.

Bazı kişiler bu metal parçalarla yaşamaya devam eder. Bu parçaların çıkarılması için takip ameliyatları gerekebilir.

Artroplasti (Eklem Protezi)

Dirsek ya da omuz eklemi kırılmışsa, artroplasti (eklem protezi) gerekebilir. Cerrah, hasarlı eklemi çıkarır ve yapay bir eklemle değiştirir. Yapay eklem (protez) metal, seramik ya da dayanıklı plastikten olabilir. Yeni eklem, doğal ekleme benzer şekilde görünür ve benzer şekilde hareket eder.

Kemik Grefti (Kemik Nakli)

Eğer humerus kırığı ciddi şekilde yer değiştirmişse ya da kemik düzgün şekilde iyileşmiyorsa, kemik grefti gerekebilir. Cerrah, kırık kemiği yeniden birleştirmek için ek kemik dokusu yerleştirir. Daha sonra parçaları bir arada tutmak için genellikle internal fiksasyon uygulanır. Kemik greftleri şu kaynaklardan elde edilebilir:

• Vücudun başka bir yerinden (genellikle kalça kemiğinin üst kısmından).
• Harici bir donörden.
• Yapay bir parça olarak.

Ameliyattan sonra kol immobilize edilir. Kişi, kolu tekrar eski şekilde kullanabilmeden önce atel, alçı ya da askı kombinasyonlarına ihtiyaç duyar.

Humerus Kırıklarını Tedavi Etmek İçin Hangi İlaçlar Kullanılır?

Reçetesiz satılan steroid olmayan antiinflamatuvar ilaçlar (aspirin veya ibuprofen gibi) ameliyattan sonra kanama ve diğer komplikasyonlara yol açabilir. Cerrah, ameliyattan sonra ağrıyı azaltmak için hangi ilaçların alınabileceği konusunda bilgilendirme yapacaktır.

Steroid Olmayan Antiinflamatuvar İlaçların Yan Etkileri Nelerdir?

Steroid olmayan antiinflamatuvar ilaçların yan etkileri şunlardır:

• Kanama.
• Ülser.
• Mide ağrısı.
• Bağırsak komplikasyonları.

Humerus Kırığı Tedavisinde Olası Komplikasyonlar Nelerdir?

Kırık ameliyatı sonrası oluşabilecek komplikasyonlar şunlardır:

• Akut kompartman sendromu: Kaslarda basınç birikmesi, dokuya kan akışını durdurabilir ve kalıcı kas ve sinir hasarına yol açabilir.
• Malunion: Kırık kemiklerin iyileşirken doğru hizalanmaması durumu.
• Nonunion: Kemiklerin tamamen ya da hiç kaynamaması.
• Kemik enfeksiyonu (osteomiyelit): Açık kırıklarda (kemik deriden dışarı çıkarsa) bakteriyel enfeksiyon riski artar.
• Diğer iç hasarlar: Kırık, yaralanma bölgesindeki kas, sinir, damar, tendon ve bağ gibi yapıları da hasara uğratabilir.

Tedaviden Ne Kadar Süre Sonra İyileşme Hissedilir?

Belirtilerin düzelmesi birkaç hafta sürebilir. Kırığın onarılması için hangi immobilizasyon ya da cerrahi yöntemin kullanıldığına bağlı olarak, kişi birkaç hafta içinde kolunu yeniden hareket ettirmeye başlayabilir.

Yoğun ve geçmeyen ağrı varsa hemen doktora başvurulmalıdır.

Humerus Kırığı Yaşanırsa Ne Beklenmelidir?

Humerus kırığı yaşayan kişi, tam iyileşme beklemelidir. Kol gücünün ve hareket aralığının geri kazanılması için fizik tedavi gerekir.

Humerus Kırıklarının İyileşmesi Ne Kadar Sürer?

İyileşme süresi, kırığın ciddiyetine ve uygulanan tedavilere bağlıdır. Çoğu kişi humerus kırığından birkaç ay içinde iyileşir.

Vücudun iyileşme süresini etkileyen birçok faktör vardır. Kişiye özel zaman çizelgesi hakkında doktor ya da cerrah ile görüşülmelidir.

İşe ya da Okula Ara Vermek Gerekir mi?

Kırığın hangi kemikleri etkilediği ve yaralanmanın özelliği, iş, okul ya da diğer aktivitelerden ne kadar süre uzak kalınacağını belirler. Fiziksel aktivitelere ya da spora ne zaman dönülebileceği konusunda cerrah ya da doktorla görüşülmelidir.

Humerus Kırığı Riskini Azaltmak İçin Neler Yapılabilir?

Yaralanma riskini azaltmak için aşağıdaki genel güvenlik önerileri takip edilmelidir:

• Her zaman emniyet kemeri takılmalıdır.
• Tüm aktiviteler ve sporlar için uygun koruyucu ekipman kullanılmalıdır.
• Ev ve iş yerleri, kişiyi ya da başkalarını tökezletecek dağınıklıktan arındırılmalıdır.
• Evde bir yere ulaşmak için her zaman uygun ekipman kullanılmalı, sandalye, masa ya da tezgah üzerine çıkılmamalıdır.
• Kemik sağlığını korumak için uygun diyet ve egzersiz planı uygulanmalıdır.
• 50 yaş üstü ya da osteoporoz aile öyküsü olan kişiler kemik yoğunluğu testi yaptırmak için doktorla görüşmelidir.
• Yürümekte zorlanan ya da düşme riski yüksek olan kişiler baston ya da yürüteç kullanmalıdır.

Acil Servise Ne Zaman Gidilmelidir?

Humerus kırığı ya da başka bir kemik kırığı şüphesi varsa, en kısa sürede bir doktora başvurulmalıdır. Aşağıdaki belirtilerden herhangi biri yaşanıyorsa acil servise gidilmelidir:

• Yoğun ağrı.
• Kolun normal şekilde hareket ettirilememesi.
• Kolun normalden farklı görünmesi ya da yerinden çıkmış olması.
• Kemiğin deriden görünmesi.
• Şişlik.
• Bu belirtilerle birlikte görülen yeni morarma.

Travma yaşanmışsa, derhal acil servise başvurulmalıdır.

Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?

Doktora aşağıdaki soruları sormak faydalı olabilir:

• Hangi tür kırığım var?
• Ameliyat gerekli mi?
• İyileşme ne kadar sürecek?
• Fiziksel aktivitelere ya da spora ne zaman dönebilirim?

Humerus, üst koldaki tek kemiktir ve vücuttaki en güçlü kemiklerden biridir. Humerus kırıkları genellikle araba kazası gibi ciddi travmalarla meydana gelir. Kemiği onarmak için ameliyat gerekse bile humerus kırığından sonra tam bir iyileşme beklenir.