E-Spor ve Oyun Yaralanmaları Hakkında Bilinmesi Gerekenler başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. E-spor olarak da bilinen oyunlar son yıllarda son derece popüler ve oldukça kazançlı bir hale gelmiş durumda. En iyi oyuncular yılda 6 milyon dolara kadar kazanabiliyor. ABD'de 50'den fazla üniversite, öğrencileri kendi e-spor takımlarına katılmaya ikna etmek için burslar sunuyor. Tıpkı herhangi bir profesyonel sporcuda olduğu gibi, e-spor oyuncularında da sakatlanmalar meydana gelebiliyor. Peki ne tür oyun sakatlanmaları yaygındır ve endişelenme zamanının geldiği nasıl anlaşılır?
E-Spor Oynarken Ne Tür Sakatlıklar Yaşanabilir?
Öncelikle oyun platformlarını belirlemek gerekiyor. Yaralanmalar hangi platformun kullanıldığına bağlı olarak değişir. Oyun oynamak için kullanılan platformlar şöyledir:
- Konsol: Oyuncular oyunda gezinmek için elde tutulan bir kumanda (kol) kullanırlar ve genellikle bir kanepede veya rahat bir sandalyede otururlar.
- Kişisel bilgisayar (PC): Oyuncular klavye ve fare kullanarak masa başında bir sandalyede otururlar.
- Sanal gerçeklik (VR): Oyuncular bir kulaklık ve gözlük takar, elde tutulan bir kumanda (kol) kullanır ve konsola bağlı değillerdir.
VR Oyuncuları Nasıl Yaralanır?
VR en fiziksel oyun ortamıdır. Oyuncular etrafta dolaşır (bir tür gözlük takarak) ve oyunu oynamak için kollarını sallarlar. VR tüm vücutla oynanan bir oyun deneyimidir. Yaygın yaralanmalar şunları içerebilir:
- Tökezleme ve düşme (yere veya duvara).
- Eller her yöne hızla savrulduğunda bir şeylere çarpmak.
Konsol Oyuncuları İçin Yaralanma Riski Daha mı Düşüktür?
Daha düşük değildir ancak travmatik yaralanma riski daha azdır. Konsol oyuncuları tipik olarak şunları yaşarlar:
- Kötü duruş (kambur pozisyonda oturmaktan kaynaklanan) nedeniyle omuz, boyun ve sırt gerginliği.
- Göz yorgunluğu.
Aynı Yaralanmalar Bilgisayar Oyuncuları İçin de Geçerli midir?
Göz yorgunluğu kesinlikle geçerlidir. Bir masa sandalyesinde veya oyun sandalyesinde oturdukları için omuz, boyun ve sırt gerginliği daha azdır. Ancak klavyeye dokundukları ve farelerini hızlı bir şekilde hareket ettirdikleri için, aşağıdaki gibi el ve bilek aşırı kullanım yaralanmalarının görülme sıklığı daha yüksektir:
- Tendinit: Başparmak, el veya bilekte iltihaplanma ve tahriş.
- Karpal tünel sendromu: El veya bilekte ağrı, uyuşma, karıncalanma veya güçsüzlüğe neden olan bilekte sıkışmış bir sinir.
Bilgisayar oyuncuları dirseklerini sandalyelerine veya masalarına dayayabildikleri için dirseğin içindeki sinir olan ulnar siniri sıkıştırmaya eğilimlidirler. Bu da kübital tünel sendromu olarak da adlandırılan ulnar nevrite yol açabilir. Kubital tünel sendromu karpal tünel sendromu ile aynı semptomları gösterir ancak semptomlar kola da yayılır.
Gündelik Oyuncularda da Yaralanma Konusunda Endişelenmek Gerekir Mi?
Gündelik oyun ile rekabetçi oyun arasında bir fark vardır ancak sıradan oyuncular kesinlikle bahsedilen tüm yaralanmaları yaşayabilir. Profesyonel oyuncularda sakatlanmalara daha sık rastlanır (profesyonel VR oyunculuğu henüz başlamamış olsa da). Oyun oynarken yaşanan sakatlanmalar nadirdir ancak meydana geldiklerinde zayıflatıcı olabilirler. E-spordan emeklilik genellikle karpal veya kübital tünel sendromları veya bilek ve başparmağın kronik aşırı kullanım tendinitinden kaynaklanmaktadır.
Nelere Dikkat Edilmeli ve Ne Zaman Bir Doktora Görünülmelidir?
Oyun oynarken ağrı hissediliyorsa bir doktorla konuşulmalıdır. Ayrıca oyun oynadıktan sonra aşağıdaki şekillerde ağrı hissediliyorsa da bir doktora görünmenin zamanı gelmiş demektir.
- Ağrı 4 veya 5 günden fazla devam ediyorsa.
- Ağrı günlük yaşamı engelliyorsa.
Oyun Oynarken Ağrı veya Yaralanmayı Önlemek İçin İpuçları
- Oyunculara her saat dinlenmeleri önerilmektedir. Her 2 saatte bir ayağa kalkıp esneme ve fiziksel aktivite yapma molası verilmelidir.
- E-spor sporcuları için ergonomik değerlendirmeler sunulmaktadır. Sporcuların sandalye, monitör ve klavye için en uygun noktayı belirlemelerine yardımcı olan uzmanlar vardır.
- Üniversite ve profesyonel e-spor sporcuları için kılavuzlar geliştirilmektedir. Fiziksel uygunluk strateji oluşturma, planlama ve problem çözmeye yardımcı olunmaktadır. Kardiyovasküler antrenman da zihinsel zindeliği keskinleştirmeye yardımcı olur. Fiziksel olarak ne kadar formda olunursa o kadar fazla dayanıklılığa sahip olunur ve oyuncular o kadar iyi rekabet edebilir.