Dirsek Çıkığı Nedir? Neden Olur? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Dirsek Çıkığı Nedir? Neden Olur? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Dirsek çıkıkları, en yaygın çıkık türlerinden biridir. Bu duruma genellikle düşmeler ve spor yaralanmaları neden olur. Dirsek asla kendi kendine yerine oturtmaya çalışılmamalı ve yalnızca profesyonel bir doktorun dirseği yerine oturtmasına izin verilmelidir. Dirsekte bir çıkık olduğu düşünülüyorsa, derhal acil servise gidilmelidir.

Dirsek Çıkığı Nedir?

Dirsek çıkığı, dirsek eklemini oluşturan üç kemikten herhangi birinin çeşitli sebeplerle yerinden zorla çıkmasıyla meydana gelir. Dirsek çıkığı çok ağrılı olabilir ve dirseği hareket ettirmeyi zorlaştırabilir veya imkansız hale getirebilir.

Eklem, vücutta iki kemiğin birleştiği herhangi yerdir. Bunlar iskelet sisteminin bir parçasıdır. Vücutta yüzlerce eklem bulunur. Bunlar vücudu baştan ayağa destekler.

Dirsek eklemi, koldaki üç kemiğin bir araya geldiği yerdir. Bunlar:

• Humerus (üst kol kemiği).
• Ulna (ön koldaki daha uzun kemik).
• Radius (ön koldaki daha kısa kemik).

Dirsek çıkığı, eklem çevresindeki dokuları da zorlayabilir veya yırtabilir. Bunlar:

• Kaslar.
• Sinirler.
• Tendonlar.
• Bağlar.
• Kan damarları.

Çıkık oluşmuşsa veya dirsek hareket ettirilemiyorsa, acil servise gidilmelidir. Dirsek kendi kendine yerine oturtmaya çalışılmamalıdır.

Dirsek Çıkığı Türleri Nelerdir?

Doktorlar, çıkıkları eklemdeki kemiklerin ne kadar hareket ettiğine göre sınıflandırır:

• Tam çıkıklar (luksasyon): Tam çıkık, eklemdeki kemiklerin tamamen ayrılması ve yerinden çıkması durumunda olur.
• Subluksasyon: Bu, kısmi çıkık için kullanılan tıbbi terimdir. Eklem ayrıldığında kemikler hala birbirine değiyor ancak normalden daha az temas ediyorsa, subluksasyon yaşanır.

Doktorlar ayrıca dirsek çıkıklarını, eklem ve çevresindeki dokulardaki hasara göre sınıflandırır:

• Basit dirsek çıkığı: Dirseği destekleyen bağlarda yaralanma ancak dirsek eklemini oluşturan kemiklerde yaralanma yoktur.
• Kompleks dirsek çıkığı: Bağlar ve tendonlarda ciddi yaralanmalar ve kırık kemikler vardır.
• Şiddetli dirsek çıkığı: Dirsek çevresindeki sinirlerde ve kan damarlarında hasar vardır.

Dirsek Çıkıkları Ne Kadar Yaygındır?

Dirsekler, en sık çıkan eklemlerden biridir. Yalnızca omuzlar ve parmaklarda dirseklerden daha sık çıkık yaşanır.

Dirsek Çıkığının Belirtileri Nelerdir?

Dirsek çıkığının en yaygın belirtileri şunlardır:

• Morarma.
• Dirseğin belirgin şekilde farklı veya yerinden çıkmış görünmesi.
• Ağrı.
• Şişlik.
• Dirseği hareket ettirememe veya kullanamama.
• Dirseğin normalden daha zayıf hissedilmesi veya instabilite (dengesizlik/kararsızlık) hissi.

Dirsek Çıkıklarının Sebepleri Nelerdir?

Dirsek eklemini yerinden çıkaracak kadar güçlü herhangi bir kuvvet, çıkığa neden olabilir. En yaygın nedenler şunlardır:

• Düşmeler (özellikle kollar öne uzatılmış şekilde kişi kendini korumaya veya bir darbeye karşı koymaya çalışırken olanlar).
• Araba kazaları.
• Spor yaralanmaları.
• Bir çocuğu kolundan tutup kaldırmak veya çekmek, dirsek çıkığına neden olabilir. Bu tür kısmi çıkık, bazen dadı dirseği olarak da adlandırılır.

Dirsek Çıkığı Risk Faktörleri Nelerdir?

Herkes dirsek çıkığı yaşayabilir ancak bazı kişiler daha fazla risk altındadır. Bunlar:

• Temas sporu yapan sporcular.
• 65 yaşından büyük kişiler.
• 16 yaşından küçük çocuklar.
• Ehlers-Danlos sendromu ve eklem hipermobilite sendromu gibi eklem bağlarını zayıflatan sağlık sorunları olan kişiler.
• Dirseklerini aşırı kullanan kişiler, özellikle işte veya sporda tekrarlayan hareketler veya fırlatma hareketleri yapanlar.

Dirsek Çıkığının Komplikasyonları Nelerdir?

Çıkıkların en yaygın komplikasyonları, dirsek çevresindeki kemiklere ve dokulara verilen hasarlardır. Bunlar:

• Kemik kırıkları.
• Bağ ve tendon burkulmaları.
• Sinir hasarı.
• Hasar görmüş kan damarları.
• Kas zorlanmaları.

Dirsek Çıkıkları Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor, dirsek çıkığını fiziki bir muayene ile teşhis edecek, dirseği ve kolun geri kalanını inceleyecektir. Yaşanan belirtiler ve dirseği yaralamadan hemen önce ne yapıldığı doktorla paylaşılmalıdır.

Dirsek Çıkığını Teşhis Etmek İçin Hangi Testler Yapılır?

Doktor, çıkıktan sonra vücudun içindeki hasarı teşhis etmek için aşağıdaki görüntüleme testlerinden bazılarını isteyebilir. Bunlar:

• Röntgen.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR).
• Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması.
• Ultrason.

Dirsek Çıkıkları Nasıl Tedavi Edilir?

Dirsek çıkığının en önemli tedavisi, eklemi doğru yerine geri koymaktır. Doktor, buna manipülasyon veya kapalı redüksiyon adını verebilir. Dirseğin çıktığı düşünülüyorsa derhal acil servise gidilmelidir.

Eklem kendi kendine yerine itilmeye çalışılmamalıdır. Bir doktor dışından hiç kimsenin yaralı dirseğe dokunmasına veya hareket ettirmesine izin verilmemelidir. Dirsek mümkün olduğunca hareketsiz tutulmalı ve zorla kullanılmamalıdır.

Kendi kendine çıkık bir dirseği yerine oturtmaya çalışmak, yaralanmayı kötüleştirebilir ve çevresindeki dokulara zarar verebilir.

Doktor eklemi yerine oturttuktan sonra başka tedavilere de ihtiyaç duyulabilir. Bunlar:

• Sabitleme: İyileşirken dirseği yerinde tutmak için atel veya askı takılması gerekebilir.
• İlaç: Doktor, ağrı ve iltihabı azaltmak için hangi ilaçların alınabileceğini söyleyecektir. Reçetesiz ağrı kesiciler 10 günden uzun süre boyunca doktora danışılmadan alınmamalıdır.
• Dinlenme: Dirseği kullanan veya strese sokan herhangi bir fiziksel aktiviteden kaçınılmalıdır. İyileşme sırasında hangi aktivitelerden kaçınılması gerektiği doktora sorulmalıdır.

Dirsek Çıkığı Cerrahisi Hangi Durumlarda Yapılır?

Çoğu kişi dirsek çıkığından sonra cerrahiye ihtiyaç duymaz ancak şu durumlarda cerrahi gerekebilir:

• Dirseği çıkaran yaralanma vücudun içinde başka hasarlara neden olmuşsa.
• Kapalı redüksiyon işe yaramazsa veya mümkün değilse. Bu durumda, dirsek eklemini yerine oturtmak için cerrahi gerekir.
• Şiddetli veya kompleks bir çıkık yaşanıyorsa.

Dirsek Çıkıklarının İyileşme Süresi Ne Kadardır?

Basit bir dirsek çıkığından iyileşme genellikle birkaç hafta sürer. Dirseğin iyileşmesi için bir veya iki hafta boyunca hareketsiz tutulması gerekir. Dirsek yeterince iyileştikten sonra, birkaç hafta fizik tedavi gerekecektir. Fizik tedavi uzmanı, dirseğin hareket açıklığını (dirseğin ne kadar hareket edebileceğini) geri kazanmaya yardımcı olacaktır.

Kompleks ve şiddetli dirsek çıkıklarının iyileşmesi daha uzun sürer. Doktor, neler beklenmesi gerektiğini açıklayacaktır.

Fiziksel aktivitelere devam etmeden önce ne kadar beklenmesi gerektiği doktora sorulmalıdır. Dirsek tamamen iyileşmeden spora veya egzersize dönülürse, benzer şekilde tekrar yaralanma riski artar.  

Dirsek Çıkıklarının Seyri Nasıldır?

Çoğu dirsek çıkığı tamamen iyileşir. Eklem yerine oturur oturmaz daha iyi hissedilmeye başlanmalıdır. Dirsek çıkmadan önceki kadar uzatamayabilir ancak bu kullanımını etkilemez.

Dirsek Çıkığı Varsa İşe veya Okula Ara Vermek Gerekir mi?

İş veya okul çalışmaları dirseğe ekstra baskı gerektirmiyorsa, işe veya okula ara vermek gerekmez. Ancak dirsek ateli veya askısı takılırken araç kullanılamaz. Spora, ev işlerine veya ağır nesneler kaldırmaya ne zaman dönülebileceği doktora sorulmalıdır.

Dirsek Çıkıkları Önlenebilir mi?

Dirsek çıkığı her zaman önlenemez. Bu durum genellikle bir kaza veya travma nedeniyle olur ancak riski azaltmak için bazı adımlar atılabilir.

Spor veya diğer fiziksel aktiviteler sırasında:

• Doğru koruyucu ekipman giyilmelidir.
• Dirsek fiziksel aktivite sırasında veya sonrasında ağrıyorsa ağrıya rağmen devam edilmemelidir.
• Yoğun aktiviteden sonra vücuda dinlenme ve iyileşme zamanı verilmelidir.
• Spor yapmadan veya egzersiz yapmadan önce esneme ve ısınma yapılmalıdır.
• Fiziksel aktiviteden sonra soğuma ve esneme yapılmalıdır.

Yaralanma riskini azaltmak için genel güvenlik ipuçları şöyledir:

• Ev ve iş yerinde kişiyi veya başkalarını takılıp düşürebilecek dağınıklıktan uzak tutulmalıdır.
• Evde bir şeylere ulaşmak için her zaman uygun aletler veya ekipman kullanılmalıdır. Sandalyeler, masalar veya tezgahların üzerine asla çıkılmamalıdır.
• Yürüme zorluğu çekiliyorsa veya düşme riski yüksekse, baston veya yürüteç kullanılmalıdır.

Ne Zaman Acil Servise Gidilmelidir?

Bir travma yaşanıyorsa veya dirsek çıkığı olduğu düşünülüyorsa, derhal acil servise gidilmelidir.

Çıkık bir dirsek asla kendi kendine yerine oturtulmaya çalışılmamalıdır. Doktor olmayan birinin eklemi yerine oturtmaya çalışmasına izin verilmemelidir.

Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?

Doktora aşağıdaki soruları sormak faydalı olabilir:

• Hangi tür bir çıkık yaşadım?
• Hangi tedavilere ihtiyacım olacak?
• Hangi tür bir sabitleme gerekecek?
• Cerrahiye ihtiyacım olacak mı?
• İyileşmem ne kadar sürecek?
• Spor veya fiziksel aktivitelere ne zaman dönebilirim?

Dirsek Çıkığı Kendi Kendine İyileşir mi?

Dirsek çıkığı hem kendi kendine iyileşmez hem de bir doktor tarafından teşhis edilip tedavi edilmedikçe düzgün bir şekilde iyileşmez.

Düşme, spor yaralanması veya kaza sonrası çıkık belirtileri varsa, acil servise gidilmelidir.

Dirsek Çıkığı Ne Kadar Ciddi Bir Durumdur?

Tüm çıkık türleri ciddi yaralanmalardır ve hemen tedavi gerektirir. Çoğu insan birkaç hafta içinde iyileşse de dirsek çıkığı acil olarak tedavi edilmesi gereken bir durumdur. Dirsek çıkığı olduğu düşünülüyorsa vakit kaybetmeden acil servise gidilmelidir. Doktor değerlendirip tedavi etmeden dirsek kullanılmamalıdır.

Dirsek çıkığı, dirsek ekleminin parçalarının normal yerlerinden itilmesiyle meydana gelir. Çıkıklar korkutucu yaralanmalar olabilir, özellikle de kol kullanılamayacak duruma geldiyse.

Eklemi kendi kendine yerine oturtmaya çalışılmamalıdır. Bir doktor dışında kimsenin bunu denemesine izin verilmemelidir. Bir antrenör veya bir arkadaş iyi niyetli bir şekilde yardımcı olmak isteyebilir ancak eklemi yerine oturtmaya çalışması çıkığı kötüleştirebilir veya başka komplikasyonlara neden olabilir.

Dirsek çıkığı olduğu düşünülüyorsa derhal acil servise gidilmelidir.