Ayak Bileği Kırıkları Neden Olur? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Ayak Bileği Kırıkları Neden Olur? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Ayak bileği kırıkları, ayak bileği ağrısının en yaygın nedenlerinden biridir. Aynı zamanda en yaygın kemik kırıklarından biridir. Ayak bileği kırıklarının tedavisi, kırığın türüne bağlıdır. Daha ciddi kırıklar ayak bileği cerrahisi gerektirir. Ayak bileği kırığından tamamen iyileşmek haftalar veya aylar sürebilir.

Ayak Bileği Kırığı Nedir?

Ayak bileği kırığı, ayak bileği ağrısının en yaygın nedenlerinden biridir. Ayak bileği kırığı, ayak bileği ekleminde bir veya daha fazla kemiğin kırılmasıyla oluşur.

Ayak bileği eklemi, tibia, fibula ve talus kemiklerinden oluşur. Tibia, alt bacağın büyük kemiğidir ve bazen kaval kemiği olarak adlandırılır. Fibula, alt bacağın daha küçük ve ince kemiğidir (baldır kemiği). Fibula ve tibianın alt uçları birleşir ve talusa dayanır. Talus, bacak ile ayak arasındaki ana bağlantıdır.

Bir veya daha fazla ayak bileği eklemi kemiği aynı anda kırılabilir. Ciddi kırıklar ayak bileği cerrahisi gerektirir. Ayak bileği kırığından tamamen iyileşmek birkaç haftadan bir yıla kadar sürebilir.

Ayak Bileği Kırığı Türleri Nelerdir?

Farklı ayak bileği kırıkları, ayak bileğinin çeşitli kısımlarını etkileyebilir. Ayak bilekleri karmaşıktır. Üç kemik ile dört bağdan oluşur ve bunların her biri ayak bileğini iyi çalışır durumda tutmak için farklı bir görev yapar. Farklı ayak bileği kırığı türleri şunlardır:

• Lateral malleolus kırığı: Bu yaralanma, ayak bileğinin dış tarafındaki kemiksi çıkıntının (lateral malleolus) kırılmasıyla meydana gelir. Bu, en yaygın ayak bileği kırığı türüdür.
• Medial malleolus kırığı: Bu kırık, ayak bileğinin iç tarafındaki kemiksi çıkıntının (medial malleolus) kırılmasıyla oluşur.
• Bimalleolar kırık: Bu kırık, ayak bileğinin her iki kemiksi çıkıntısının da kırılmasıyla meydana gelir. Bu, ikinci en yaygın ayak bileği kırığı türüdür.
• Bimalleolar eşdeğer kırık: Bu kırık, ayak bileği kemiklerinden birinin kırılması ve ayak bileği içindeki bağların hasar görmesiyle oluşur.
• Posterior malleolus kırığı: Bu yaralanma, tibianın arka tarafındaki kemik bölümünün (posterior malleolus) kırılmasıyla meydana gelir.
• Trimalleolar kırık: Bu kırık türü, ayak bileğinin üç kemiğinin de kırılmasıyla oluşur.
• Pilon kırığı: Tibia, ayak bileğinin çatısı adı verilen bir bölümde sona erer. Bu bölüm kırıldığında, buna pilon kırığı denir.
• Maisonneuve kırığı: Bu kırık, ayak bileği burkulmasıyla birlikte fibulanın üst kısmının, diz yakınında kırılmasıyla meydana gelir.
• Sindezmotik yaralanma: Sindezmotik yaralanma, tibia veya fibulada bir kırık olduğunda ve fibula ile tibia arasındaki sindezmotik eklemde bağların burkulmasıyla oluşur.

Ayak Bileği Kırığının Belirtileri Nelerdir?

Ayak bileğindeki ağrının burkulma mı kırık mı yoksa başka bir şey mi olduğunu bilmek her zaman kolay değildir. Ayak bileği kırılmışsa, birden fazla kemiğin kırılıp kırılmadığı bir doktor tarafından incelenene kadar genellikle bilinmez.

Ayak bileği kırığı belirtileri şunlar olabilir:

• Ayak bileğinde ani, şiddetli ağrı.
• Ayak bileğine ağırlık verememe.
• Ayak bileğine dokunulduğunda ağrı.
• Morarma.
• Şişlik.

Ayak Bileği Kırıklarının Nedenleri Nelerdir?

Çoğu kişi, ayak bileklerinden birine doğrudan darbe aldıktan sonra ayak bileğini kırar. Sert bir düşme veya bir şeyin çarpması ayak bileğinin kırılmasına neden olabilir. Ayak bileği kırığı nedenleri şunlardır:

• Motorlu araç kazası geçirmek.
• Spor yapmak, özellikle ayak bileğine darbe alınması muhtemel sporlar veya ani hareketlerle ayak bileğinin bükülmesi.
• Önemli bir yükseklikten düşme.
• Tökezleyip düşme.
• Yanlış bir adım atıp ayak bileğini burkma.

Ayak Bileği Kırıkları Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor, ayak bileği kırıklarını teşhis etmek ve yaralanmanın kapsamını belirlemek için birkaç test kullanacaktır. Doktorun kırığı incelemek için kullanabileceği testler şunlardır:

• Fiziki muayene.
• Röntgen.
• Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması.
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR).
• Kemik taraması.

Ayak Bileği Kırıkları Nasıl Tedavi Edilir?

Ayak bileği kırığı tedavisi, kırılan ayak bileği kemiklerinin sayısına ve yaralanmanın ciddiyetine bağlıdır. Tüm ayak bileği kırıkları, iyileşmek için bir miktar bakım gerektirir ancak hepsi ameliyat gerektirmez.

Kişide stres kırığı veya yer değiştirmemiş ayak bileği kırığı varsa ameliyat gerekmeyebilir. Bu, kemiklerin yerinden çıkmadığı (hala doğru şekilde hizalı olduğu) anlamına gelir. Ayak bileğini iyileşirken desteklemek için atel, alçı veya yürüme botu gerekebilir. Daha ciddi ayak bileği kırıkları, kapalı redüksiyon veya ameliyat gerektirir.

Kapalı redüksiyon, doktorların kırık kemikleri doğru şekilde hizalamak için yeniden konumlandırdığı bir işlemdir. Ayak bileğini uyuşturmak için lokal anestezi uygulanacaktır.

Ayak Bileği Kırıkları Ne Zaman Ameliyat Gerektirir?

Yer değiştirmiş bir ayak bileği kırığı genellikle ameliyat gerektirir. “Yer değiştirmiş” terimi, kemiklerin yerinden çıktığı (hizalı olmadığı) anlamına gelir. Cerrahlar, kırık ayak bileklerini cerrahi olarak onarmak için pimler, teller, vidalar ve bazen plakalar kullanır. Muhtemelen açık redüksiyon ve iç sabitleme yapılır.

Ayak Bileği Kırıklarının İyileşmesi Ne Kadar Sürer?

Ayak bileği kırıklarının iyileşmesi zaman alır. Birden fazla ayak bileği kemiğini onarmak için ameliyat yapıldıysa, ayak bileğinin normale dönmesi iki yıl sürebilir. Cerrahi gerekmiyorsa, ayak bileği 12 ila 16 hafta içinde iyileşir.

Ayak bileği kırıkları, ameliyat yapılıp yapılmadığına bakılmaksızın yaşam kalitesini geçici olarak etkiler. Kişi, birkaç hafta ya da birkaç ay boyunca alçı veya yürüme botunda olabilir, ilaç alabilir veya ayak bileğine ağırlık vermekten kaçınabilir. Ayak bileği kırığının iyileşme süresi, bu faktörlerin tümüne bağlı olarak değişebilir.

Ayak Bileği Kırıkları Nasıl Önlenebilir?

Birçok ayak bileği kırığı, motorlu araç kazaları, düşme veya spor sırasında yaralanma gibi travmatik olaylardan sonra meydana gelir. Ancak yürürken yanlış bir adım atma, kaldırımdan inme veya evde bir şeye takılma gibi basit durumlarda da ayak bileği kırılabilir. Bu tür riskler şu şekilde sınırlandırılabilir:

• Düzensiz yüzeylerde ve kaldırımlarda yürürken ekstra dikkatli olmak.
• Evde takılıp düşmeye neden olabilecek dağınıklığı ortadan kaldırmak.
• Tüm aktiviteler ve sporlar için doğru koruyucu ekipman kullanmak.

Doktorla Ne Zaman İletişime Geçilmelidir?

Aşağıdaki durumlarda bir doktorla iletişime geçilmeli veya acil servise gidilmelidir:

• Kontrol edilemeyen ağrı.
• Uyuşma.
• Karıncalanma.
• Artan şişlik.
• Ayak bileğine ağırlık verilememesi.
• Ateş, titreme, kızarıklık veya kesiden akıntı gibi enfeksiyon belirtileri.

Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?

Doktora sormanın faydalı olabileceği sorular şunlardır:

• Hangi tür ayak bileği kırığım var?
• Ameliyat olmam gerekiyor mu?
• Yaralı ayak bileğime ne kadar süre sonra ağırlık verebilirim?
• Ayak bileğim ne kadar süre sonra tamamen iyileşir?

Ameliyattan Ne Kadar Süre Sonra Takip Randevularına İhtiyaç Duyulur?

Tipik ameliyat sonrası takip randevuları şunlardır:

• Cerrah, ameliyattan bir hafta sonra ayak bileği kemiklerinin uygun şekilde iyileştiğini doğrulamak için röntgen çekmek üzere hastayı görecektir.
• Alçı, ameliyattan yaklaşık altı hafta sonra çıkarılacaktır.
• Cerrah, ayak bileğini iyileşirken destekleyen metal parçaları çıkarmak için ek cerrahi önerebilir.
• Ayak bileği bağlarını güçlendirmek için fizik tedavi önerilebilir.

Kırık Ayak Bileğiyle Yürünebilir mi?

Küçük bir ayak bileği kırığı varsa, kişi muhtemelen yürümeye devam edebilir. Böyle durumlarda kırık olduğunun farkına bile varılmayabilir. Ancak daha ciddi kırıklar, birkaç ay boyunca ayağa ağırlık verilmemesini gerektirir. Tedaviden sonra, ayak bileği iyileşmeye başladıkça yavaş yavaş yürümeye dönülebilir.

Ayak bileği kırıldıysa, iyileşmesini beklerken endişeli hissetmek normaldir ancak acele edilmemesi önemlidir. Aktivitelere çok hızlı dönülürse, ayak bileği tekrar yaralanabilir. Endişeler hakkında bir doktorla konuşulmalıdır. Doktor, yardımcı olabilecek programlar ve tedaviler hakkında önerilerde bulunacaktır.