Avulsiyon Kırığı (Kopma Kırığı) Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir?

Avulsiyon Kırığı (Kopma Kırığı) Nedir? Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Avulsiyon kırıkları (kopma kırıkları) genellikle genç sporcularda görülür. Hızlı koşu, vurma, kayma veya ani yön değişiklikleri içeren diğer spor aktiviteleri sırasında meydana gelebilir. Bir bağ veya tendonun bağlı olduğu bir kemik parçası, kemiğin ana kısmından kopar. Tamamen iyileşmesi 12 haftaya kadar sürebilir.

Avulsiyon Kırığı Nedir?

Avulsiyon kırığı ya da gündelik dildeki adıyla kopma kırığı, bir tendon veya bağa bağlı küçük bir kemik parçasının, kemiğin ana kısmından çekilip kopmasıdır. Bağlar, kemikleri, eklemleri ve organları yerinde tutarken, tendonlar kasları ve kemikleri bağlar. Avulsiyon kırığında, kemik bir yöne hareket ederken, tendon veya bağ ters yönde hareket eder ve beraberinde kırık bir kemik parçası çeker. Bu, genellikle ani yön değişikliği sırasında olur.

Avulsiyon kırığı, bir tendon veya bağa bağlı herhangi bir kemikte meydana gelebilir. Avulsiyon kırığı için en riskli kemikler şunlardır:

• Dirsek kemikleri.
• Ayak bileği ve ayak kemikleri.
• Diz kemikleri.
• Parmak ve bilek kemikleri.
• Pelvis ve kalça kemikleri.
• Omurga kemikleri.

Avulsiyon Kırıkları Ciddi midir?

Kişi, yaralanmasının acil servise gitmeyi gerektirecek kadar ciddi olup olmadığını merak edebilir. Belirtilerin acil tedavi gerektirip gerektirmediğini anlamak doğal olarak zordur. Avulsiyon kırıkları da dahil olmak üzere her türlü kırık ciddidir. Bir kemiğin kırıldığı düşünülüyorsa, acil servise gidilerek dikkatli olunmalıdır. Profesyonel tıbbi tedavi, güvenli bir şekilde iyileşmeyi ve normal rutine dönmeyi sağlar.

Avulsiyon Kırıkları Kimleri Etkiler?

Avulsiyon kırıkları sıklıkla sporcular ve futbol oyuncuları, baletler, jimnastikçiler ve kayakçılarda görülür. Bu kişilerin aktiviteleri, ani yön değişiklikleri, sıçrama ve ayakla yapılan ani hareketleri içerebilir.

Ancak avulsiyon kırıkları, ayak bileği burkulması gibi burkulmalara benzer yaralanmalarla herkeste meydana gelebilir.

Avulsiyon kırıkları ağrılıdır ve kişinin favori sporlarını oynayamama veya sevdiği başka bir aktiviteyi yapamaması gibi durumlar duygusal olarak acı verici olabilir. Zihinsel veya duygusal sağlık sorunları yaşandığı düşünülüyorsa mutlaka bir doktorla konuşulmalıdır. Tedavi, bu zor dönemi geçirmeye yardımcı olabilir.

Avulsiyon Kırıklarının Sebepleri Nelerdir?

Spor yapmak çeşitli riskler taşır. Örneğin boks ve futbol gibi temas sporları, avulsiyon kırıklarının en yaygın nedenleridir. Bunun nedeni, temas sporlarının uzuvları zorlayan hareketleri içermesidir.

Bu hareketler örneğin:

• Ani yön değişikliği.
• Hızlı koşu.
• Tekmeleme.
• Sıçrama.
• Yere doğru uzanmış bir elin üzerine düşme.
• Aniden hızlanma veya yavaşlama.
• Vurma, örneğin bir boksörün veya bir futbol maçında savunma oyuncusunun, oyun kurucuyu korumak için hücum oyuncusuna vurması.
• Kayma, örneğin bir beyzbol veya softbol oyuncusunun kayması.

Avulsiyon Kırıklarının Belirtileri Nelerdir?

Ani ve şiddetli ağrıdan sonra avulsiyon kırıklarının en yaygın belirtileri şunlardır:

• Morarma.
• Şişlik.
• Kas ağrısı.
• Çıtırtı veya patlama sesi.
• Vücudun yakın bölgelerine yayılan ağrı.
• Bacakta veya yakınında kırık kemik varsa, topallama veya yürüme zorluğu.
• Uzvun hareket ettirilmesinde zorluk.

Tüm belirtiler hakkında doktorla konuşulmalıdır. Her detayın bilinmesi onlar için faydalıdır. Kişi, mümkün olduğunca fazla bilgi sağlayarak en iyi tedavi planının belirlenmesine yardımcı olabilir.

Avulsiyon Kırıklarına Nasıl Tanı Konulur?

Acil servisteki doktorlar, yaralanma hakkında kişi ile konuşacaklardır. Sorular soracak ve avulsiyon kırığını teşhis etmek için testler yapacaklardır. Etkilenen bölgeyi inceleyecek ve kemiklerin hareket ettirilip ettirilemediğine bakacaklardır. Ardından, yaralanan bölgeye daha yakından bakmak için görüntüleme testleri yapılabilir. Testler şunlar olabilir:

• Kemik ve eklemleri görmek için röntgen.
• Yumuşak dokuları ve organları görmek ve kemik ile eklemlerin daha net bir görüntüsünü elde etmek için bilgisayarlı tomografi (BT taraması). Bu tarama, röntgen net değilse yapılır.

Avulsiyon Kırıklarını Teşhis Etmek İçin Doktorlar Hangi Soruları Sorabilir?

Acil servisteki doktorlar, hasta geldiğinde ona çeşitli sorular soracaktır. Doktor durumun ne olduğunu tam olarak anlamak ister ki en doğru ve en iyi tedaviyi uygulayabilsin. Sorular şunlar olabilir:

• Ne zaman yaralandınız?
• Nasıl yaralandınız?
• Belirtileriniz neler?
• Bir şeyin kırıldığını duydunuz mu?
• Hangi ilaçları kullanıyorsunuz?

Doktorlara her detay anlatılmalıdır. Bu, tanı ve tedaviye yardımcı olabilir.

Avulsiyon Kırıkları Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, hangi kemiğin kırıldığına ve avulsiyon kırığının türüne bağlıdır. Genel olarak, avulsiyon kırığı tedavisi şunları içerir:

• Alçı veya atel ile immobilizasyon (hareketsizleştirme).
• Anti-inflamatuar ilaçlar.
• Aktivite kısıtlaması.
• Bölgeye buz uygulama.
• Egzersizlerle fizik tedavi.

Ağrı azaldıktan sonra doktor, bir fizyoterapist tarafından izlenen hareket aralığı egzersizleri önerebilir.

Eklem instabilitesi olan ciddi yaralanmalar için bazen ameliyat gerekir.

Kemikler Nasıl İyileşir?

Kemikleri oluşturan sert dokular, kırıldıkları anda iyileşmeye başlar. Bu nedenle, hemen hizalanmaları ve korunmaları (alçının yaptığı da tam olarak budur) çok önemlidir. Avulsiyon kırığı, sadece birkaç adımda iyileşir. Adımlar şunlardır:

• Vücut, kırık çevresinde bir kan pıhtısı ve kallus oluşturur. Kan pıhtısı, sıvıdan çok jel gibi bir kan yığınıdır. Sert kollajen, kallusu oluşturur. Önce pıhtı oluşur, sonra kallus onun yerini alır. Bu, kırık kemikleri korur.
• Kemik hücreleri, kopan kemikten ve ana kemikten büyür. Hücreler, birbirine uzanan eller gibi dışarı doğru ve birbirine doğru “iplikler” oluşturur. İplikler, kallusu emer. Ana kemikten ayrılan kemik parçası, yerine yeniden bağlanır.

Avulsiyon Kırığı İçin Kimler Ameliyata İhtiyaç Duyar?

Çoğu avulsiyon kırığı ameliyat gerektirmez. Ancak örneğin tendon veya bağa bağlı kemik, ana kemikten 2 santimetreden fazla uzaktaysa, cerrah iki prosedürden birini yapmalıdır:

• Açık redüksiyon: Cerrah, vücutta bir kesi yapar ve kemikleri yeniden hizalar.
• İç sabitleme: Cerrah, kemikleri kalıcı olarak hizalamak için metal donanımlar kullanır. Donanım örnekleri arasında pimler, plakalar, vidalar ve çubuklar bulunur.

Ameliyat Sırasında Uyanık mı Olunur?

Cerrahi sırasında kişi uyuyor olabilir. Anestezi uzmanı, genel anestezi veya epidural gibi bir bölgesel anestezi yöntemi uygulayacaktır. Her iki durumda da ameliyat sırasında hiçbir şey hissedilmeyecektir.

Avulsiyon Kırıkları Ne Kadar Sürede İyileşir?

Birkaç hafta boyunca alçı veya atel takılması gerekebilir. Kırıkların tamamen iyileşmesi genellikle yaklaşık 3 ila 12 hafta sürer.

Pelvis veya başka bir yerde alçı uygulanamayan bir avulsiyon kırığı için, kısa bir dinlenme süresi ve ardından koltuk değneği kullanımı faydalıdır. Doktor, birkaç hafta sonra ağırlık vermeye izin verebilir ve tolere edilebildiği sürece spor aktivitelerine devam edilebilir.

Sporlara ne zaman dönülebileceği doktorla doğrulanmalıdır. Çok erken dönülürse, tekrar yaralanma riski vardır.

Takip Randevularına İhtiyaç Duyulur mu?

Acil servisteki tedaviden sonra bir ortopediste gidilebilir. Ortopedistler, iskelet ve kas sistemi konusunda uzmanlaşmıştır. Yaralanmaya bağlı olarak, haftada iki kez randevuya gidilmesi gerekebilir. Ortopedist, iyileşmeyi izleyecek ve gerektiğinde daha fazla röntgen isteyecektir.

Avulsiyon Kırıkları Zamanla Kötüleşebilir mi?

Doktorun tavsiyelerine uyulmazsa, avulsiyon kırığı kötüleşebilir. Doktor izin verene kadar kırığa ağırlık verilmemesine çok dikkat edilmelidir. Aksi takdirde tekrar yaralanma riski vardır.

Avulsiyon Kırıkları Tedaviden Sonra Geri Dönebilir mi?

Aynı yerde başka bir avulsiyon kırığı geçirilebilir. Riski azaltmak için önleyici adımlar atılmalıdır.

Avulsiyon Kırığı Riski Nasıl Azaltılır?

Avulsiyon kırığını önlemek zordur ancak risk azaltılabilir. Sporcular, aşağıdaki faydalı adımları atarak avulsiyon kırığı riskini azaltabilir:

• Antrenman veya maç öncesi beş ila 10 dakika esneme ve ısınma yapılmalıdır.
• Kişi, kendisi için çok zor olabilecek bir şeyi yapmaya zorlamamalıdır. Dikkatli olmak, her türlü yaralanmayı önlemeye yardımcı olacaktır.

Doktorla Ne Zaman Görüşülmelidir?

Kırık olduğundan şüpheleniliyorsa hemen acil servise gidilmelidir. Avulsiyon kırığı, tedavi gerektiren ciddi bir tıbbi acil durumdur.

Avulsiyon Kırıkları Hakkında Doktorlara Hangi Sorular Sorulmalıdır?

Kişi, avulsiyon kırıkları ve özel durumu hakkında sorular sorabilir. Sorular sormak, neler olduğunu ve sonrasında neler olacağını anlamaya yardımcı olabilir. Doktorlara aşağıdaki sorular sorulabilir:

• Fizyoterapiste gitmem gerekiyor mu?
• Başka bir uzman görmem gerekiyor mu?
• Ne kadar süre dinlenmeliyim?
• Alçıyı ne kadar süre takmalıyım?
• Koltuk değneklerini ne zaman kullanmaya başlayabilirim?
• Tekrar spor yapabilir miyim?
• Sevdiğim fiziksel aktivitelere geri dönebilir miyim?

Avulsiyon kırığı (kopma kırığı), kişinin favori sporlarını yapmasını engelleyebilecek ciddi bir yaralanmadır. Alçı ve dinlenme gerekebilir ve muhtemelen cerrahi müdahaleye ihtiyaç duyulur. Normal aktivitelere dönmek için kişisel bir bakım planı tasarlamaya yardımcı olması için doktorla takip muayeneleri için görüşmeye devam edilmelidir.