Anemi Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Anemi Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Anemi, vücutta oksijen taşımak için yeterli düzeyde sağlıklı kırmızı kan hücresi bulunmaması durumudur. Belirtiler arasında yorgunluk, güçsüzlük ve nefes darlığı hissi yer alır. Belirtiler hafif ya da şiddetli olabilir. Anemi yaşamı tehdit edebilir. Pek çok durum anemiye neden olabilir ve aneminin farklı türleri vardır. Tedavi, aneminin nedenine göre değişir.

Anemi Nedir?

Anemi, yeterli sayıda kırmızı kan hücresi olmaması ya da kırmızı kan hücrelerinin olması gerektiği gibi çalışmaması durumunda ortaya çıkan bir kan hastalığıdır. Bazı anemi türleri kalıtsaldır ancak kişiler yaşamları boyunca bu durumu edinebilir ya da geliştirebilir.

Anemi yaşamı farklı şekillerde etkileyebilir. Bu durumun bazı türlerinde hafif belirtiler görülür ve tedaviyle hafifler. Bazı türler ise daha ciddidir. Örneğin kalıtsal olan bazı türler yaşam boyu tıbbi sorunlara yol açabilir. Şiddetli anemi yaşamı tehdit edebilir. Bu durum, kanser gibi ciddi durumların da bir belirtisi olabilir.

Anemi Yaygın Görülen Bir Hastalık mıdır?

Anemi yaygındır. Uzmanlar ABD’de 3 milyon kişinin anemisi olduğunu tahmin etmektedir. Ayrıca durumun dünya nüfusunun 3’te 1’ini etkilediği de tahmin edilmektedir.

Aneminin Belirtileri Nelerdir?

Yorgunluk (günlük etkinlikleri yönetemeyecek kadar yorgun hissetme) en belirgin anemi belirtisidir.

Diğer belirtiler aşağıdakileri içerebilir:

• Göğüs ağrısı.
• Baş dönmesi.
• Sık enfeksiyon geçirme.
• Kalp çarpıntısı.
• Baş ağrısı.
• Solukluk (cilt renginin alışıldığından daha soluk olması).
• Nabızla uyumlu kulak çınlaması.
• Nefes darlığı (dispne).

Aneminin Sebepleri Nelerdir?

Pek çok durum anemiye neden olabilir. Örneğin, demir eksikliği anemisi en yaygın anemi türüdür. Bu tür, besinlerle yeterli demir alınmaması durumunda ya da bir yaralanma veya hastalık nedeniyle kan kaybı olduğunda gelişebilir. Doktorlar anemiyi edinilmiş ya da kalıtsal olarak sınıflandırır.

Edinilmiş Anemiler Nelerdir?

Kişi yaşamı boyunca ortaya çıkan bir durum nedeniyle anemi geliştirir ya da edinir.

Edinilmiş anemiler şunları içerir:

• Kronik hastalık anemisi: Kronik inflamasyona yol açan bir hastalık varsa bu durum gelişebilir ve vücudun kırmızı kan hücresi yapmak için ihtiyaç duyduğu demiri kullanmasını zorlaştırabilir.
• Otoimmün hemolitik anemi: Bu durumda bağışıklık sistemi kırmızı kan hücrelerine saldırır.
• Makrositik anemi ve megaloblastik anemi: Bu türler, kemik iliğinin olağandışı derecede büyük kırmızı kan hücreleri üretmesiyle gelişir. Bazı tıbbi durumlar ve vitamin eksiklikleri bu tür anemilere neden olabilir. Doktorlar bu durumları vitamin eksikliği anemisi olarak adlandırabilir.
• Normositik anemi: Bu türde kırmızı kan hücresi sayısı alışıldığından daha azdır. Normositik aneminin pek çok nedeni vardır.
• Pernisiyöz anemi: Bu durum, B12 vitamini eksikliğinin nedenlerinden biridir ve vücudun B12 vitaminini emmesini engelleyen otoimmün bir durumdur.

Bazı kronik hastalıklar varsa da anemi gelişebilir. Anemi aşağıdakilerin bir belirtisi veya komplikasyonu olabilir:

• Otoimmün hastalıklar.
• Kanser.
• İnflamatuvar bağırsak hastalığı.
• Böbrek hastalığı.
• Karaciğer hastalığı.
• Tiroit hastalığı.

Kalıtsal Anemiler Nelerdir?

Kalıtsal anemi, doğumdan itibaren var olan anemidir. Kalıtsal anemiler şunları içerir:

• Diamond-Blackfan anemisi: Bu kalıtsal bozukluk, kemik iliğinin yeterli kırmızı kan hücresi üretmesini engeller.
• Fanconi anemisi: Nadir görülen bir kan hastalığıdır. Fanconi anemisi olan kişilerde, anemi dahil kan hastalıkları riski artar.
• Orak hücreli anemi: Bu durum, kırmızı kan hücrelerinin şeklini değiştirerek yuvarlak, esnek diskleri sert ve yapışkan orak hücrelerine dönüştürür ve bu hücreler kan akışını engeller.
• Talasemi: Bu durumda vücut daha az hemoglobin üretir, bunun sonucunda küçük kırmızı kan hücreleri ve anemi gelişir.

Diğer Anemi Türleri Nelerdir?

Bazı anemi türleri kalıtsal olabilir ama edinilmiş olarak da gelişebilir:

• Aplastik anemi: Bu anemi, kemik iliğindeki kök hücrelerin yeterli kan hücresi üretmemesi durumunda ortaya çıkar.
• Hemolitik anemi: Bu anemide kırmızı kan hücreleri olağandan daha hızlı parçalanır veya ölür.
• Mikrositik anemi: Bu anemi, kırmızı kan hücrelerinde yeterli hemoglobin olmadığı için hücrelerin olağandan daha küçük olması durumunda ortaya çıkar. Mikrositik anemi; demir eksikliği, talasemi ve sideroblastik anemi ile görülebilir. Ayrıca kronik hastalık anemisi olan bazı kişilerde de görülür.
• Sideroblastik anemi: Sideroblastik anemi, kırmızı kan hücresi gelişimi sırasında demirin anormal kullanımı sonucu ortaya çıkar.

Anemi Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor belirtiler hakkında sorular sorar. Anemi, yeterli sayıda sağlıklı kırmızı kan hücresi olmaması durumunda ortaya çıktığı için doktor kan testleri yapar.

Bunlar arasında aşağıdakiler bulunur:

• Tam kan sayımı: Doktorlar bu testi, tüm kan hücrelerini (özellikle kırmızı kan hücrelerini) değerlendirmek için kullanır. Tıbbi patologlar kan örneklerini inceleyerek kırmızı kan hücrelerini sayar. Ayrıca kırmızı kan hücrelerinin boyutunu ve şeklini de inceler. Doktorlar bu testi B12 vitamini veya B9 vitamini düzeylerini kontrol etmek için de kullanabilir.
• Hemoglobin testi: Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerinin ana bileşenidir. Bu test sıklıkla anemiyi saptamak için kullanılır.
• Hematokrit testi: Bu test, kanda kırmızı kan hücrelerinin yüzdesini ölçer.
• Periferik yayma: Doktorlar, kan hücrelerinin boyutunu ve şeklini değerlendirmek için kırmızı kan hücrelerini mikroskop altında inceler.
• Retikülosit sayımı: Retikülositler olgunlaşmamış kırmızı kan hücreleridir. Bu test, kemik iliğinin yeterli sağlıklı kırmızı kan hücresi üretip üretmediğini kontrol eder.

Aneminin Komplikasyonları Nelerdir?

Kronik anemi, kalp krizi, kalp yetmezliği ve organ hasarı gibi ciddi tıbbi sorunlara yol açabilir. Kronik anemi, doktorların teşhis edip tedavi etmediği ya da tedaviye rağmen devam eden anemidir.

Anemi Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, nedene göre değişir. Anemi altta yatan bir durum nedeniyle geliştiyse doktor o durumu tedavi eder. Ancak doktor anemiye özel olarak aşağıdaki tedavileri de uygulayabilir. Tedaviler, besin takviyeleri veya ilaçları içerebilir.

Besin Takviyeleri

Doktor anemi için aşağıdaki takviyeleri önerebilir:

• Demir takviyeleri: Bu takviye, bir bardak suyla ağızdan alınabilen kapsül veya tabletler halinde bulunur.
• Folik asit takviyeleri: B9 vitamini (folat), vücudun kırmızı kan hücreleri ve vücudun yapı taşları olan DNA’yı oluşturmasına yardımcı olan temel bir vitamindir.
• B12 vitamini takviyeleri: B12 vitamini takviyeleri, sağlıklı kırmızı kan hücresi üretimini destekler.

İlaçlar

Doktorlar anemi için şu ilaçları yazabilir:

• Eritropoietin: Bu ilaç, kemik iliğinin daha fazla kan kök hücresi üretmesine yardımcı olur.
• Bağışıklık baskılayıcılar: Anemi otoimmün bir bozukluktan kaynaklanıyorsa, doktor bağışıklık sisteminin kırmızı kan hücrelerine saldırmasını engelleyen ilaç yazabilir.

İşlemler

Bazı durumlarda doktor şunları önerebilir:

• Kırmızı kan hücrelerini yerine koymak için kan nakli.
• Sağlıksız kan kök hücrelerini sağlıklı olanlarla değiştirmek için kök hücre (kemik iliği) nakli.
• Anemiye neden olan iç kanamayı tedavi etmek için cerrahi.

Anemi Kendi Başına Düzeltilebilir mi?

Çoğu zaman anemi hafif belirtilere yol açar ve kısa süreli bir sorundur. Doktor, belirli belirtilerin nedeni olarak anemiyi saptadıktan sonra, kişi beslenmesini değiştirerek veya takviye alarak durumu yönetebilir.

Ancak anemi başka hastalıkların belirtilerine benzeyen belirtilere neden olabilir. Örneğin ne kadar dinlenilirse dinlenilsin tükenmiş hissetmenin nedeni anemi dışında bir durum olabilir.

Yorgunluk veya iki hafta içinde geçmeyen diğer bedensel değişiklikler varsa doktora başvurulmalıdır. Doktor belirtilerin nedenini saptar ve durumu tedavi eder.

Anemi ile Normal Bir Yaşam Sürdürülebilir mi?

Bu, kişiye göre değişir. Tedavi, anemi belirtilerini yönetebilir ancak aneminin pek çok nedeni vardır. Tedavi edilemeyen kalıtsal bozukluklar ve kronik hastalıklar bunlara dahildir. Tedavi edilmeden kalan kronik anemi, organ hasarı dahil ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Anemi varsa, neler beklenebileceği doktora sorulmalıdır.

Anemi Önlenebilir mi?

En yaygın anemi türü olan demir eksikliği anemisi, günlük öğün ve atıştırmalıklara demirden zengin besinler ekleyerek önlenebilir. Ancak kalıtsal bozukluklar dahil bazı anemi türleri önlenemez.

Anemisi Olan Kişi Kendine Nasıl Bakmalıdır?

Bazı anemi türleri kısa süreli ve hafifken, bazıları ömür boyu sürebilir. Her durumda, belirtileri yönetmeye yardımcı olabilecek bazı adımlar vardır.

Öneriler şunları içerir:

• Sağlıklı bir beslenme planını sürdürmek: Kötü beslenme alışkanlıkları, kişilerin anemi geliştirmesinin başlıca nedenidir. Demirden zengin besinler ve vücudun besin gereksinimlerini karşılamak için yenmesi gereken diğer besinler hakkında doktora danışılmalıdır.
• Takviyeler önerildiği şekilde alınmalıdır.
• Bol sıvı almak: Susuz kalmamak için bol su içilmelidir.
• Hareket etmek: Düzenli egzersiz sağlıklı bir yaşam tarzının parçasıdır ancak güvenli egzersiz yöntemleri için doktora danışılmalıdır.
• Enfeksiyona karşı korunmak: Eller sık yıkanmalı, viral ve bakteriyel enfeksiyonları önlemeye yardımcı aşılar hakkında doktora danışılmalıdır.

Ne Zaman Tıbbi Yardım Alınmalıdır?

Anemi varsa, tedaviye rağmen belirtiler kötüleşirse veya yeni olabilecek bedensel değişiklikler fark edilirse doktora danışılmalıdır.

Ne Zaman Acil Servise Gidilmelidir?

Anemi, kalp krizi riskini artırabilir. Aşağıdaki belirtiler varsa 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır:

• Göğüs ağrısı.
• Nefes darlığı veya nefes alma güçlüğü.
• Yorgunluk.
• Uykuya dalma veya uykuyu sürdürmede güçlük (uykusuzluk).
• Bulantı veya mide rahatsızlığı. Kalp krizleri sıklıkla hazımsızlık veya mide ekşimesi ile karıştırılabilir.
• Kalp çarpıntısı.
• Kaygı veya “kötü bir şeyler olacağı” hissi.
• Terleme.
• Sersemlik hissi, baş dönmesi veya bayılma.

Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?

Anemi vücudu pek çok açıdan etkileyebilir ve pek çok farklı nedenle ortaya çıkabilir. Anemi varsa, doktora şu sorular sorulabilir:

• Hangi tür anemim var?
• Bu duruma neden olan şey nedir?
• Hangi tedavileri önerirsiniz?
• Ne zaman daha iyi hissetmeye başlarım?
• Ne kadar süre tedavi olmam gerekecek?
• Bu durum iyileştirilebilir mi?

Anemi, yeterli kırmızı kan hücresi olmaması veya kırmızı kan hücrelerinin olabileceği kadar iyi çalışmaması durumunda ortaya çıkar. Bazı kişiler anemi türleriyle doğar ancak anemisi olan çoğu kişi bu durumu zaman içinde geliştirir. Bu nedenle vücuttaki değişiklikleri takip etmek önemlidir. Örneğin herkesin kendini bitkin hissettiği günler olabilir ancak dinlenmeye rağmen birkaç gün boyunca çok yorgun hissediliyorsa, doktora başvurmak gerekiyor olabilir.