Vitamin Eksikliği Anemisi Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Vitamin Eksikliği Anemisi Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Vitamin eksikliği anemisi, B12 vitamini veya B9 vitamini (folat) düzeyleri düşük olduğunda gelişen bir durumdur. Bu tür anemide vücut yeterli sayıda sağlıklı kırmızı kan hücresi üretemez. Vücutta besin ögelerinin emilimini zorlaştıran bir hastalık veya bozukluk varsa bu durumu geliştirme olasılığı daha yüksektir.

Vitamin Eksikliği Anemisi Nedir?

Vitamin eksikliği anemisi, vücudun yeterli sayıda sağlıklı kırmızı kan hücresi üretmemesi durumudur. Bu durum esas olarak B12 vitamini veya B9 vitamini (folat ya da folik asit) düzeylerinin düşük olması halinde ortaya çıkar.

Vücut sağlıklı kırmızı kan hücreleri üretmek yerine, düzensiz biçimde normalden büyük kırmızı kan hücreleri üretebilir. Bu hücreler, oksijeni vücut boyunca gerektiği gibi taşıyamaz. Kırmızı kan hücreleri anormal derecede büyük olduğu için, vitamin eksikliği anemisinin bir diğer adı makrositik veya megaloblastik anemidir.

B12 Vitamini veya Folik Asit Eksikliği Anemiye Nasıl Neden Olur?

Her iki vitamin de kırmızı kan hücrelerinin yapımı dahil, vücutta pek çok süreç için hayati öneme sahiptir. Yeterli B12 vitamini veya folik asit olmadığında vücut normal kırmızı kan hücreleri üretemez ve bu hücreler normal hücrelere göre daha hızlı ölür. Dolayısıyla vücuttaki tüm dokulara oksijen taşıyamazlar. Bu normal kırmızı kan hücrelerinin eksikliği, anemi olarak adlandırılır.

Vitamin Eksikliği Anemisi Geliştirmeye Kimler Daha Yatkındır?

Yeterince B12 vitamini veya folat içeren besinleri tüketmeyen kişilerde vitamin eksikliği anemisi gelişebilir. Ya da vücudun bu besin ögelerini işlemesini zorlaştıran aşağıdakiler gibi bir duruma sahip olunabilir:

• Biliyer atrezi.
• Çölyak hastalığı.
• Crohn hastalığı.
• Kistik fibroz.
• Pernisiyöz anemi (bu durumda vücutta, besinlerden B12 vitamini emilimi için gerekli olan intrinsik faktör eksiktir).

Vitamin Eksikliği Anemisinin Belirtileri Nelerdir?

Vitamin eksikliği anemisi belirtileri hafif olabilir ya da fazla belirgin olmayabilir. Bu belirtilerin birkaç ay veya yıl içinde giderek kötüleştiği fark edilebilir. Böyle bir durumda aşağıdakiler deneyimlenebilir:

• Baş dönmesi.
• Yorgunluk.
• Kalp çarpıntıları.
• Kas güçsüzlüğü.
• Ellerde veya ayaklarda uyuşma ya da karıncalanma.
• Soluk veya sarımtırak cilt.
• Nefes darlığı (dispne).
• Açıklanamayan kilo kaybı.

Vitamin eksikliği ayrıca depresyona da neden olabilir ve ciddi durumlarda B12 vitamini eksikliği, kafa karışıklığı, unutkanlık veya hatta kişilik değişikliklerine yol açabilir. Daha yaşlı kişilerde bu durum bazen demans ile karıştırılabilir.

Vitamin Eksikliği Anemisinin Sebepleri Nelerdir?

Vitamin eksikliği anemisi, B12 vitamini veya folat düzeyleri düşük olduğunda ortaya çıkar.

Vitamin eksikliği anemisinin nedenleri şunları içerebilir:

• Bazı antiepileptik ilaçlar gibi belirli ilaçlar.
• Aşırı alkol kullanımı.
• Besin ögesi emilimini etkileyen sağlık durumları.
• Mide ameliyatı (gastrik cerrahi) öyküsü.
• Bağırsakta tenyalar gibi bağırsak problemleri.
• Yeterli miktarda et, balık, süt ürünleri, yumurta veya belirli vegan seçenekler (B12 vitamini için) ya da koyu yeşil sebzeler, baklagiller, kuruyemişler (folat için) içermeyen beslenme.

Folat eksikliği açısından risk, aşağıdaki durumlarda da daha yüksektir:

• Emziren kişilerde.
• Hamile kişilerde.
• Böbrek hastalığı nedeniyle diyalize giren kişilerde.

Vitamin Eksikliği Anemisi Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor, vitamin eksikliği anemisini teşhis etmek için kan testleri kullanabilir. Bu kan testi şunları değerlendirebilir:

• Folat ve B12 vitamini düzeyleri.
• Kırmızı kan hücresi sayısı ve görünümü.

Doktor, pernisiyöz anemiden şüphelenirse ek testler isteyebilir.

Vitamin Eksikliği Anemisi Nasıl Tedavi Edilir?

Vitamin eksikliği anemisinin tedavisinin amacı, eksik olan vitamin düzeyini artırmaktır. Doktor, en uygun dozajı ve tedavi türünü belirleyecektir.

B12 vitamini veya folat takviyelerinin çeşitli biçimleri vardır. Bunlar aşağıdakiler gibidir:

• Suda çözünebilen (eriyen) tabletler.
• Enjeksiyon.
• Damar yolu (serum şeklinde).
• Burun spreyi.
• Hap.

Tedavi, vitamin düzeyleri yükselene kadar sürdürülür. Beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesi de çoğu zaman önemli ölçüde yardımcı olabilir. Vitamin eksikliği anemisine yol açan altta yatan bir sağlık durumu varsa, eksikliğin tekrar etmesini önlemek için uzun süreli tedaviye devam etmek gerekecektir.

Vitamin Eksikliği Anemisinin Seyri Nasıldır?

Çoğu kişide vitamin eksikliği anemisinden kaynaklanan uzun dönemli komplikasyonlar görülmez. Tedavi ile bu durum genellikle ortadan kalkar.

Ancak vitamin eksikliği anemisi için tedavi almak önemlidir.

Tedavi edilmediği takdirde vitamin eksikliği anemisi aşağıdakilere yol açabilir:

• Gebe kalmada zorluk.
• Kalp yetmezliği dahil kalp problemleri.
• Sinir sistemi sorunları.
• Hamilelik komplikasyonları.

Vitamin Eksikliği Anemisi Riski Nasıl Azaltılabilir?

B12 vitamini ve B9 vitamini açısından zengin besinler tüketerek vitamin eksikliği anemisi riskini azaltmak mümkündür.

B12 vitamini açısından zengin gıdalar şunlardır:

• Tavuk, balık, sığır eti ve karaciğer.
• Yumurta.
• Ekmek veya kahvaltılık gevrek gibi zenginleştirilmiş gıdalar.
• Yoğurt, peynir ve süt.

B9 vitamini (folat) açısından zengin gıdalar ise şunlardır:

• Makarna, kahvaltılık gevrek ve pirinç gibi zenginleştirilmiş tahıl ürünleri.
• Portakal, muz ve çilek gibi meyveler.
• Brokoli, ıspanak ve kuşkonmaz gibi koyu yeşil ve yapraklı sebzeler.

Doktor, ne kadar B12 vitamini ve B9 vitamini alınması gerektiği konusunda yol gösterebilir. Mevcut vitamin düzeylerini ölçerek eksiklik olup olmadığını da kontrol edebilir. Gerekirse bir takviye reçete edebilir.

Doktora Hangi Soruları Sorulmalıdır?

Vitamin eksikliği anemisinden şüpheleniliyorsa doktora şu sorular sorulabilir:

• Belirtilerimin en olası nedeni nedir?
• Vitamin eksikliği anemisini teşhis etmek için hangi testlere ihtiyacım var?

Doktor vitamin eksikliği anemisi tanısını zaten koyduysa şu sorular sorulabilir:

• Vitamin eksikliği anemisi için tedavi seçenekleri nelerdir?
• Beslenmemde hangi değişiklikleri yapabilirim?
• Vitamin eksikliği anemisinin tekrar etmesini nasıl önleyebilirim?

Hangi Vitamin Eksikliği Hemolitik Anemiye Neden Olur?

E vitamini eksikliği, özellikle prematüre doğan bebeklerde hemolitik anemiye yol açabilir. Bu, kırmızı kan hücrelerinin vücudun yenilerini üretebileceğinden daha hızlı parçalandığı ağır bir anemi türüdür. E vitamini eksikliği yetişkinlerde nadir görülür.

D Vitamini Eksikliği Anemiye Neden Olur mu?

D vitamini eksikliği anemi ile birlikte görülebilir ancak genellikle aneminin doğrudan nedeni değildir.

Vitamin eksikliği anemisi, vücudun yeterli sayıda sağlıklı kırmızı kan hücresi üretmediği bir durumdur. Genellikle B12 vitamini veya B9 vitamini eksikliğine bağlı olarak gelişir. Beslenme düzeninin iyi olmaması ya da vücudun belirli besin ögelerini emmesini zorlaştıran bir hastalığa sahip olmak, vitamin eksikliği anemisi geliştirme riskini artırır. Bu tür aneminin tedavisi, B12 vitamini veya B9 vitamini düzeylerinin yeniden yerine konmasına odaklanır. Takviyeler ağız yoluyla, enjeksiyonla veya damardan alınabilir.