Anizositoz Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Anizositoz, farklı boyutlarda olan alyuvarları tanımlar. Normal alyuvarlar genellikle aynı boyuttadır. Boyutları birbirinden farklı olan alyuvarların bulunması, yorgunluk ve nefes darlığı gibi belirtilere neden olabilen bir durum olan aneminin belirtisi olabilir. Tedavi, anizositoza neden olan duruma bağlıdır.
Anizositoz Nedir?
Anizositoz, boyutları birbirinden farklı olan alyuvarları tanımlar. Alyuvarların boyutlarındaki farklılık bazen altta yatan bir tıbbi soruna işaret edebilir. Kişi, kan testi sonuçlarını aldığında alyuvarlarının farklı boyutlarda olduğunu öğrenebilir.
Anizositozun ne anlama geldiğini kökenini anlayarak hatırlamak yararlı olabilir:
- Anizo: Eşit olmayan veya düzensiz.
- Sitoz: Hücrelerle ilişkili olan (bu durumda özellikle alyuvarlarla).
Normal alyuvarların tamamı aynı boyut ve şekildedir (disk gibi yuvarlaktır). Bir alyuvarın yapısı, vücuttaki hücrelere oksijen taşıma görevini yerine getirmesini sağlar. Bu oksijen, organların işlevlerini yerine getirmek için ihtiyaç duyduğu enerjiyi sağlar.
Alyuvarların boyutlarındaki farklılık (anizositoz) veya düzensiz şekillerde olmaları (poikilositoz), alyuvarların ihtiyaç duyulan oksijeni tam olarak taşıyamadığını ve bunun sonucunda anemi geliştiğini gösterebilir.
Alyuvar Boyutlarındaki Farklılık Türleri Nelerdir?
Anizositozda alyuvarlar normal alyuvarlardan daha küçük veya daha büyük olabilir.
- Makrositoz, normalden daha büyük alyuvarların bulunması anlamına gelir.
- Mikrositoz, normalden daha küçük alyuvarların bulunması anlamına gelir.
Daha büyük ve daha küçük alyuvarların her ikisinin bir arada bulunması da mümkündür.
Bu terimlerin yalnızca tanımlayıcı olduğunu unutmamak önemlidir. Anizositoz, tedavi gerektiren altta yatan bir sağlık durumunun belirtisi olabilir veya olmayabilir.
Anizositozun Belirtileri Nelerdir?
En yaygın belirtiler anemi belirtileriyle aynıdır. Şunlar görülebilir:
- Güçsüzlük veya yorgunluk.
- Nefes darlığı (dispne).
- Hızlı veya düzensiz kalp atımı (aritmi).
- Ara sıra kulakta “uğultu” veya “vızıldama” sesi (nabızla senkronize tinnitus).
- Baş ağrısı.
- Baş dönmesi.
- Soluk cilt.
- Göğüs ağrısı.
Anizositozun Sebepleri Nelerdir?
Anizositoz genellikle aneminin bir belirtisidir. Farklı anemi türlerinin farklı nedenleri vardır. Anizositoz, anemiyle ilişkili olabilen veya olmayabilen başka durumlara da işaret edebilir.
Anizositozla İlişkili Anemiler Nelerdir?
İlişkili anemiler aşağıdakileri içerir:
- Otoimmün hemolitik anemi.
- Demir eksikliği anemisi.
- Megaloblastik anemi.
- Pernisiyöz anemi.
- Orak hücreli anemi.
- Sideroblastik anemi.
Gebelikte anemi yaygındır ve kan tahlillerinde anizositoz şeklinde görülebilir. Vücudun alyuvar üretmesi için demire ihtiyacı vardır. Hem vücudun hem de gelişmekte olan fetüsün ihtiyaçlarını karşılayacak miktarda demir almak zor olabilir. Gebeliği takip eden doktor, yardımcı olabilecek beslenme değişiklikleri veya takviyeler önerebilir.
Anizositozla İlişkili Diğer Durumlar Nelerdir?
Kan tahlillerinde farklı boyutlarda alyuvarların görülmesine neden olabilecek durumlar şunlardır:
- Kolon kanseri.
- Kalp hastalığı.
- Herediter sferositoz.
- Böbrek hastalığı.
- Karaciğer hastalığı.
- Miyelodisplastik sendrom.
- Miyelofibroz.
- Tiroit hastalığı.
- Talasemi.
Anizositoz, kan transfüzyonu sonrasında yapılan kan testlerinin sonuçlarında görülebilir. Bazı ilaçlar da anizositoza neden olabilir.
Anizositozun Komplikasyonları Nelerdir?
Anizositoza neden olan bazı altta yatan durumlar tedavi edilmediğinde komplikasyonlara yol açabilir. Örneğin, bazı anemi türleri organ hasarına neden olabilir. Çocuklarda tedavi edilmeyen anemi gelişimsel gecikmelere yol açabilir.
Gebelik sırasında hafif anemi yaygındır, ancak daha şiddetli anemi tedavi edilmediğinde erken doğum gibi sorunlara yol açabilir.
Doktor, alyuvarların boyutlarındaki farklılığa neyin neden olduğunu belirledikten sonra komplikasyonları önlemek için tedaviler reçete edebilir.
Anizositoz Nasıl Teşhis Edilir?
Doktorlar anizositozu belirlemek için aşağıdaki testlerden birini veya her ikisini kullanabilir.
- Tam kan sayımı (alyuvar dağılım genişliği): Tam kan sayımı, doktorların kan hücrelerini kontrol etmek için kullandığı rutin bir kan testidir. Bu testte yer alan alyuvar dağılım genişliği (RDW) adı verilen belirli bir değer, alyuvarların boyutlarının ne kadar farklı olduğunu ölçer. Normal sonuçlar %12 ile %15 arasındadır. Bunun üzerindeki herhangi bir değer, alyuvarların boyutlarında normal kabul edilenden daha fazla farklılık olduğunu gösterir.
- Periferik kan yayması: Periferik kan yayması sırasında laboratuvar teknisyeni bir kan örneğini bir lam üzerine yayar ve mikroskopla inceler. Bu yöntem, alyuvarların boyutlarındaki farklılıkların görülmesini ve anizositozun belirlenmesini sağlar.
Anizositoza Neyin Neden Olduğunu Belirlemek İçin Hangi Testler Yapılabilir?
Doktor, alyuvarların boyutlarındaki farklılığa neyin neden olduğunu belirlemek için ek testler yapabilir. Belirtiler ve tıbbi geçmiş hakkında, kullanılan reçeteli ilaçlar ve takviyeler de dahil olmak üzere sorular sorabilir. Beslenme düzeni hakkında da bilgi isteyebilir.
Şunlar kontrol edilebilir:
- Vitamin B12 ve folat düzeyleri: Vücudun sağlıklı alyuvarlar üretmesi için bu besin öğelerine ihtiyacı vardır.
- Demir düzeyleri: Vücudun sağlıklı alyuvarlar üretmesi için demire ihtiyacı vardır.
- Ferritin düzeyleri: Ferritin, demiri depolayan bir proteindir.
- Karaciğer fonksiyonu: Karaciğer, vücudun sağlıklı alyuvarlar üretmek için ihtiyaç duyduğu besin öğelerini emer.
Doktor gerektiğinde başka testler de yapabilir.
Anizositoz Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi, alyuvarların boyutlarındaki farklılığa neden olan duruma bağlıdır.
Tedaviler şunları içerebilir:
- Vitamin B12 ve folat takviyeleri, neden beslenme yetersizliği olduğunda.
- Kan transfüzyonu, orak hücre hastalığı gibi bazı kalıtsal durumlarda.
- Kemik iliği nakli, alyuvar üretimiyle ilgili sorunlar olduğunda. Vücudun alyuvarları kemik iliğinde üretilir. Miyelodisplastik sendromlar veya bazı kanser türleri anizositoza neden oluyorsa bu tedavi gerekebilir.
Anizositozun Seyri Nasıldır?
Anizositozun birçok nedeni tedaviyle geri döndürülebilir veya kontrol altına alınabilir. Anizositozla ilişkili bazı durumlar, kanser, orak hücre hastalığı ve diğer kronik durumlar gibi, genellikle dikkatli izlem ve devam eden tedavi gerektirir.
Bazı çalışmalar, anizositozun belirli durumlarda daha kötü bir seyri öngörebileceğini göstermektedir.
Anizositozun daha kötü seyirle ilişkili olabileceği durumlar şunlardır:
- COVID-19.
- Kalp hastalığı.
- Böbrek hastalığı.
- Karaciğer hastalığı.
- İnme.
Anormal alyuvar boyutları ile hastalık şiddeti arasındaki ilişkiyi anlamak için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.
Anizositoz Önlenebilir mi?
Tüm nedenler önlenebilir değildir.
Bununla birlikte, beslenme düzeninde aşağıdakiler de dahil olmak üzere doğru besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasını sağlayarak anizositozla ilişkili bazı durumların gelişme riski azaltılabilir:
- Vitamin B12: Bazı süt ürünlerinde ve etlerde yaygın olarak bulunur. Bazı tahıllara vitamin B12 eklenmiştir.
- Folat: Bazı meyvelerde, sebzelerde, kuruyemişlerde ve tohumlarda yaygın olarak bulunur. Bazı tahıllara folat eklenmiştir.
- Demir: Bazı etlerde, fasulyelerde ve sebzelerde yaygın olarak bulunur. Bazı ekmeklere ve tahıllara demir eklenmiştir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Yorgunluk, nefes darlığı veya soluk cilt gibi anemi belirtileri görülüyorsa doktora başvurulmalıdır. Kan testlerini de içeren yıllık doktor kontrolleri atlanmamalıdır. Sonuçlar, doktorun olası sağlık sorunlarının belirtilerini belirlemesine yardımcı olabilir.
“Anizositoz” ciddi bir tanı gibi gelebilir ancak bu yalnızca alyuvarların boyutlarında farklılık olduğunu tanımlayan bir terimdir. Kan testi sonuçlarında anizositoz olduğu öğrenildiğinde endişelenilmemelidir. Alyuvarların boyutlarının farklı olmasının birçok nedeni vardır. Bu farklılığa neyin neden olduğunu belirlemek için doktorla birlikte çalışılmalıdır. Anizositoz bir tıbbi duruma işaret ediyorsa doktor yardımcı olabilecek tedavileri önerebilir.