Tropikal Sprue Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Tropikal sprue, nadir görülen bulaşıcı bir hastalıktır. İnce bağırsağa zarar vererek vücudun besin ögelerini emmesini engeller. Genellikle Karayipler dahil tropikal bölgelere uzun seyahat yapan veya bu bölgelerde yaşayan kişileri etkiler. Belirtiler arasında kronik ishal ve soluk renkli, yağlı, kötü kokulu dışkı bulunur. Doktorlar, tropikal sprue’yu antibiyotikler ve beslenme takviyeleriyle tedavi eder.
Tropikal Sprue Nedir?
Tropikal sprue, vücudun besin ögelerini emme yeteneğini etkileyen nadir görülen bulaşıcı bir hastalıktır. Belirli bakteriler ince bağırsağa girdiğinde ortaya çıkar.
Hastalık genellikle Karayipler, güney Hindistan ve Güneydoğu Asya gibi dünyanın tropikal bölgelerinde yaşayan veya bu bölgelerde çok zaman geçiren kişileri etkiler. Ani ve şiddetli bir ishal olarak başlayabilir ve daha sonra daha az şiddetli fakat kronik bir duruma dönüşebilir.
Tedavi edilmezse tropikal sprue, anemi ve malnütrisyon gibi ciddi komplikasyonlara neden olabilir.
Bu Hastalık Neden Tropikal Sprue Olarak Adlandırılır?
Tıp tarihçileri, adın kökenini 1600’lü yıllara dayandırır. Hollandalı bir doktor, kronik ishali tanımlamak için “sprouw” terimini kullanmıştır. Yaklaşık 200 yıl sonra, tropikal ülkelerde ishal bozukluklarını inceleyen bir İngiliz doktor bu terimi benimsemiştir. “Sprowu”, “spruee” haline gelmiştir. Günümüzde doktorlar, çölyak hastalığından söz ederken “tropikal olmayan sprue” terimini kullanabilir veya buna “çölyak sprue” diyebilir.
Tropikal Sprue Belirtileri Nelerdir?
İlk başta tropikal sprue belirtileri, alışılmadık derecede şiddetli bir seyahat ishali atağı gibi hissedilebilir. Ancak seyahat ishali çoğu zaman kendiliğinden geçerken, tropikal sprue belirtileri devam eder ve kötüleşir.
Diğer belirtiler şunlardır:
- Karın krampları.
- Şişkin karın.
- Borborigmi (yemek sindirilirken karın ve bağırsakların çıkardığı sesleri).
- Yorgunluk.
- Bulantı.
- Steatore (alışılmadık derecede kötü kokulu, yağlı, açık renkli dışkı).
- Açıklanamayan kilo kaybı.
Tropikal Sprue’nun Sebepleri Nelerdir?
Uzmanlar kesin nedeni tam olarak bilmez. Araştırmalar, zararlı bakterilerin ince bağırsağa girip enterositlere zarar vermesiyle durumun ortaya çıkabileceğini düşündürmektedir. Sorumlu olabilecek bakteriler arasında Escherichia coli’nin (E. coli) zararlı suşları ve Klebsiella pneumoniae ile üçüncü bir bakteri olan Enterobacter cloacae bulunur.
Enterositler, bağırsakların iç yüzeyini döşeyen hücrelerdir. Vücudun gelişebilmesi ve enfeksiyonu önleyebilmesi için gerekli temel vitamin ve mineralleri emmesine yardımcı olurlar. İnce bağırsaktaki zararlı bakteriler, yiyeceklerden gelen bu vitamin ve minerallerin kana karışmak yerine sindirim sisteminden dışkı olarak geçmesine neden olur.
Tropikal Sprue İçin Risk Faktörleri Nelerdir?
Bir tropikal veya subtropikal bölgede yaşamak ya da bir ay veya daha uzun süre bu bölgelerde kalmak en önemli risk faktörüdür. Hastalık, Orta Amerika, Avrupa, Meksika veya ABD gibi dünyanın diğer bölgelerinde nadiren görülür. Temiz suya ve tıbbi bakıma daha iyi erişim gibi etkenler, tropikal sprue’nun tropikal bölgeler dışında yaygın olmamasının nedenleri olabilir.
Tropikal Sprue’nun Komplikasyonları Nelerdir?
Tedavi edilmezse tropikal sprue şunlara yol açabilir:
- Makrositik anemi: Vücudun yeterli folat, vitamin B2 ve B12 alamaması nedeniyle ortaya çıkar.
- Malnütrisyon: Bu durum yaşamı tehdit edebilir.
Tropikal Sprue Nasıl Teşhis Edilir?
Bir doktor fiziki muayene yapar. Belirtiler ve genel sağlık durumu hakkında sorular sorar. Örneğin, kişiye istemeden kilo kaybedip kaybetmediği veya sık enfeksiyon geçirip geçirmediği sorulabilir.
Tropikal sprue’nun görüldüğü bölgelere seyahat eden kişilerde, doktor belirtilere neyin neden olduğunu netleştirmek için aşağıdaki testleri isteyebilir:
- Tam kan sayımı: Doktor, düşük kırmızı kan hücresi sayısı (anemi) ile düşük vitamin B12 ve folat düzeylerini araştırır.
- Kapsamlı metabolik panel (CMP): Bu test, temel elektrolitlerin anormal düzeylerini gösterebilir.
- Dışkı testleri: Doktor, dışkıda fazla yağ olup olmadığını araştırmak için dışkı testleri yapabilir. Giardiazis, strongiloidiyaz veya kriptosporidiyoz gibi benzer belirtilere yol açan durumları dışlamak için başka dışkı testleri de yapılabilir.
- Enteroskopi: Doktor, ince bağırsağın içini incelemek veya doku örnekleri almak için bu testi yapabilir. Tıbbi patolog, tropikal sprue belirtisi olabilecek ince bağırsak değişiklikleri açısından doku örneklerini inceler.
Tropikal Sprue Nasıl Tedavi Edilir?
Doktorlar genellikle tropikal sprue’yu antibiyotikler ve beslenme takviyelerinin bir kombinasyonuyla tedavi eder.
Şunlar uygulanabilir:
- Tetrasiklin (bir antibiyotik), altı aya kadar kullanılabilir.
- Folik asit takviyeleri.
- Vitamin B12 enjeksiyonları.
Çocuklarda Tropikal Sprue Tedavisi Nasıldır?
Çocuklarda tropikal sprue nadiren görülür. Görüldüğünde, dişlerde renk değişikliğini önlemek için doktor tetrasiklin dışında bir antibiyotik reçete eder. Bu, çocuklarda tetrasiklinin yaygın bir yan etkisidir.
Tropikal Sprue Varsa Neler Beklenmelidir?
Tedavi genellikle tropikal sprue’yu iyileştirir. Doktor, kırmızı kan hücresi sayısı ve vitamin düzeylerinin normal olduğunu doğrulamak için kan testleri amacıyla kontrol randevuları planlar.
Tropikal Sprue’nun Seyri Nasıldır?
Hastalığın seyri iyidir ancak tropikal sprue’nun görüldüğü bölgelerde yaşayan kişiler tekrar hastalanabilir.
Tropikal Sprue Önlenebilir mi?
Tropikal sprue’nun yaygın olduğu bölgelere seyahat eden kişiler, tropikal sprue’ya veya buna neden olabilecek bakterilere maruz kalınabilecek durumlardan kaçınmaya özen göstermelidir.
Örneğin:
- Kişi kendisi soyamıyorsa taze ürünlerden kaçınmak.
- Yiyeceklerin iyi piştiğinden emin olmak.
- Konserve veya şişelenmiş içeceklere bağlı kalmak.
- Özellikle yemek yemeden önce elleri sık sık yıkamak.
- Alkol bazlı el dezenfektanı taşımak.
Tüm önlemlere rağmen hastalanılırsa, mümkün olan en kısa sürede tedavi olmak gerekir. İnce bağırsaktaki bakterileri öldürmek için hızlı tedavi almak, tropikal sprue gelişme riskini azaltır.
Tropikal Sprue Varsa Kişi Kendine Nasıl Bakmalıdır?
Tropikal sprue, sindirim sistemini oldukça zorlayabilir. İyileşme sürecinde muz, pirinç, elma püresi ve tost gibi mideyi yormayan yiyeceklere odaklanmak gerekir. Dehidratasyonu önlemek için elektrolit içecekleri yudumlamak faydalı olabilir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Testler tropikal sprue olduğunu gösteriyorsa, belirtiler tedaviyle düzelmiyorsa veya kötüleşiyorsa doktora başvurulmalıdır. Doktor, tropikal sprue dışında başka bir şeyin belirtilere neden olup olmadığını görmek için daha fazla test isteyebilir.
Whipple Hastalığı ile Tropikal Sprue Arasındaki Fark Nedir?
Her iki hastalık da ince bağırsağı etkileyen ve vücudun besin ögelerini emmesini engelleyen bakteriyel enfeksiyonlardır. Fark, Whipple hastalığının sinir sistemi, kalp ve akciğerleri de etkileyebilmesidir.
Dünyanın tropikal bir bölgesinde uzun süre kalmayı içeren bir durumda, sindirim sistemini korumak için gösterilen tüm çabaya rağmen yine de tropikal sprue gelişebilir. Karın krampları ve günlerce süren ishal gibi belirtiler elbette can sıkıcıdır. Ancak tropikal sprue, anemi ve malnütrisyon gibi ciddi tıbbi sorunlara yol açabilir. Belirtilerin yalnızca bir seyahat ishali vakasından daha fazlası olabileceği düşünülüyorsa, doktora başvurmaktan çekinilmemelidir. Erken tedavi, tropikal sprue’yu iyileştirir ve komplikasyonlarını önler.