Pernisiyöz Anemi Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Pernisiyöz Anemi Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Pernisiyöz anemi, B12 vitamini eksikliğinin nedenlerinden biri olup, vücudun B12 vitaminini emmesini engelleyen otoimmün bir durumdur. Pernisiyöz anemi tedavi edilmediğinde, sinir sisteminde geri döndürülemez hasar dahil olmak üzere ciddi tıbbi sorunlara yol açabilir.

Pernisiyöz Anemi Nedir?

Pernisiyöz anemi, B12 vitamini eksikliğinin nedenlerinden biri olup, vücudun B12 vitaminini emmesini engelleyen otoimmün bir durumdur. Yeterli B12 vitamini olmazsa, vücutta oksijeni taşımak için daha az kırmızı kan hücresi bulunur.

Vücutta değişiklikler fark edilmeden önce yıllarca pernisiyöz anemi bulunabilir. Pernisiyöz anemi tedavi edilmediğinde sinir sisteminde geri döndürülemez hasar dahil olmak üzere ciddi tıbbi sorunlara yol açabilir. Doktorlar pernisiyöz anemiyi, B12 vitamini takviyeleri yazarak tedavi eder.

Pernisiyöz Anemi Vücudu Nasıl Etkiler?

“Pernisiyöz” terimi zararlı anlamına gelir ve pernisiyöz anemi birkaç vücut sistemine zarar verir. Bunlar:

• Bulantı, şişkinlik ve kilo kaybına neden olan sindirim sistemi sorunları.
• Kas güçsüzlüğü, el ve ayaklarda uyuşma veya karıncalanma, hafıza kaybı ve demansa neden olan sinir sistemi hasarı.
• Çarpıntıya (kalbin çok hızlı attığı veya atımların düzensizleştiği hissi) neden olabilen kalp sorunları.
• Halsizlik ve yorgunluk.

Pernisiyöz Anemiden Kimler Etkilenir?

Pernisiyöz anemi genellikle Kuzey Avrupa kökenli, 60 ile 80 yaş arasındaki kişileri etkiler. Pernisiyöz aneminin ABD’de 100,000 kişide 151 kişiyi etkilediği tahmin edilmektedir.

Pernisiyöz Anemi Belirtileri Nelerdir?

Genel olarak konuşulduğunda, yeterli B12 vitamini olmadan geçirilen süre uzadıkça belirtiler daha ciddi hale gelir. Erken dönemde kişiler, başka yaygın durumların neden olduğunu düşündükleri hafif belirtiler yaşayabilir.

Örnekler aşağıdakiler gibidir:

• İshal veya kabızlık.
• Ayağa kalkınca veya eforla baş dönmesi.
• İştah kaybı.
• Soluk cilt (hafif sarılık veya gözlerde ya da ciltte sararma).
• Nefes darlığı (dispne), çoğunlukla egzersiz sırasında.
• Mide yanması.
• Şiş, kırmızı dil veya kanayan diş etleri.

Uzun Süreli Düşük B12 Düzeyinin Neden Olduğu Pernisiyöz Anemi Belirtileri Nelerdir?

Pernisiyöz aneminin neden olduğu uzun süreli düşük B12 vitamini düzeyleri sinir sistemini etkileyebilir.

Olası sinir sistemi sorunlarının belirtileri aşağıdakileri içerir:

• Zihin karışıklığı.
• Kısa süreli hafıza kaybı.
• Depresyon.
• Denge kaybı.
• El ve ayaklarda uyuşma ve karıncalanma.
• Konsantre olma sorunları.
• Huzursuzluk.
• Halüsinasyonlar.
• Hezeyanlar.
• Görmeyi etkileyen optik sinir dejenerasyonu.

Belirtiler Görülmeden Pernisiyöz Anemi Olabilir mi?

Normalde vücut, besinlerle alınan B12 vitaminini depolar. Vücut depoladığı B12 vitaminini zaman içinde yavaş yavaş kullanır. Vücudun B12 vitamini depolarını tüketmesi üç ila beş yıl sürebilir. Bundan sonra pernisiyöz anemi belirtilerinin gelişmesi için birkaç yıl daha geçebilir.

Pernisiyöz Aneminin Sebepleri Nelerdir?

Pernisiyöz anemi, bağışıklık sisteminin midenin mukozal iç zarındaki hücrelere ve sinir hücrelerine saldıran antikorlar üretmesiyle ortaya çıkan otoimmün bir durumdur. Bağışıklık sisteminin bu yanıtı, vücudun B12 vitaminini emme yeteneğini etkiler.

Antikorlar ayrıca “intrinsik faktör” adı verilen kritik bir proteini de bloke eder. Normalde intrinsik faktör, besinlerden alınan B12 vitaminini ince bağırsaktaki özel hücrelere taşır. Oradan B12 vitamini kan dolaşımına taşınır. Daha sonra diğer proteinler B12 vitaminini kemik iliğine taşır ve vitamin burada yeni kırmızı kan hücreleri yapmak için kullanılır. Bağışıklık sistemi intrinsik faktörü bloke ettiğinde bu süreç gerçekleşemez.

Ayrıca aşağıdaki durumlarda B12 vitamini eksikliği de gelişebilir:

• Midenin bir kısmını veya tamamını almak için ameliyat olunması: Bu, B12 vitamini emilimini sağlayan hücreleri ortadan kaldırır. Obeziteyi tedavi etmek için gastrik bypass ameliyatı olan kişilerin yaklaşık yarısı, B12 vitamini emilimini sağlayan hücreleri kaybeder.
• İnce bağırsağın bir kısmının veya tamamının cerrahi olarak çıkarılması: Bu, ince bağırsağın B12 vitaminini emme yeteneğini azaltır.
• İnce Bağırsak Bakteriyel Aşırı Üremesi (SIBO): SIBO, ince bağırsakta yanlış tür bakterilerin fazla olmasıyla ortaya çıkar. Bu bakteriler çoğu zaman, ince bağırsak vitamini emmeden önce B12 vitamininin tamamını tüketir.
• Bazı ilaçların kullanılması: Enfeksiyonlar için antibiyotikler ile diyabet ve nöbetler için kullanılan ilaçlar da dahil olmak üzere bazı ilaçlar B12 vitamini düzeylerini etkiler.
• Tenya enfeksiyonu bulunması: Tenya enfeksiyonu, az pişmiş enfekte balık yenmesiyle alınabilir. Tenyalar B12 vitamini ile beslenir.
• Yeterli B12 vitamini içermeyen vegan veya vejetaryen bir diyet uygulanması:
  Çölyak hastalığı veya Crohn hastalığı gibi sindirim sistemini etkileyen ve vücudun yeterli B12 vitamini emmesini zorlaştıran tıbbi durumların bulunması.
• Hipoparatiroidizm ve Graves hastalığı gibi endokrin otoimmün hastalıkların bulunması: Bunlar pernisiyöz anemi gelişme riskini artırır.

Pernisiyöz Anemi Nasıl Teşhis Edilir?

Öncelikle doktor ayrıntılı bir fiziki muayene yapar, tıbbi öykü hakkında sorular sorar ve böylece B12 vitamini eksikliği riskini artırabilecek başka durumlar olup olmadığını öğrenir. Doktor, konsantre olmakta güçlük olup olmadığını sorabilir ve sinir sistemi sorunlarına dair belirtileri araştırabilir.

Doktorun yapabileceği diğer testler şunları içerir:

• B12 vitamini düzeyi.
• Tam kan sayımı: Bu kan testi, hangi tip anemi bulunduğunu ve aneminin derecesini belirler.
• Retikülosit sayımı: Bu test, kemik iliğinin yeni kırmızı kan hücreleri yapıp yapamadığını gösterir.
• Laktat dehidrogenaz (LDH) testi: LDH, birçok hücrenin ürettiği bir enzimdir. Son derece yüksek LDH düzeyleri pernisiyöz anemiyi gösterebilir.
• Serum bilirubin düzeyleri.
• Metilmalonik asit (MMA) düzeyleri: Yüksek MMA düzeyleri B12 vitamini eksikliğini doğrular.
• Homosistein düzeyi: Yüksek homosistein düzeyleri B12 vitamini eksikliğinin bir işareti olabilir. Midede pariyetal hücrelere saldıran ve intrinsik faktörün etkisini bloke eden antikorların varlığına yönelik testler yapılabilir.
• Üst endoskopi: Doktorlar, endoskop adı verilen, ışık ve görüntüleme için mercek içeren ince tüp benzeri bir aleti kullanarak, midenin iç yüzeyinde dejenerasyon veya atrofi (erime) belirtilerini arar.

Pernisiyöz Anemi Nasıl Tedavi Edilir?

B12 vitamini emilimi bloke olduğundan, doktor kas içi (intramüsküler) B12 vitamini enjeksiyonları yazabilir. Daha sonra, B12 depoları normale döndükten sonra, yüksek doz ağızdan B12 replasmanı reçete edilebilir. Doktor tedaviyi izleyecektir. Bağırsakta vücudun B12 vitaminini emmesini engelleyen bakteriler varsa antibiyotik yazılabilir.

Tedaviden Ne Kadar Süre Sonra Daha İyi Hissedilir?

Birçok kişi tedaviye başladıktan birkaç gün sonra kendini daha iyi hissetmeye başlar. Ancak belirgin değişikliklerin fark edilmesi ve durumun iyileşmesi için birkaç hafta düzenli tedavi gerekebilir.

Her Zaman B12 Tedavilerine veya Takviyelerine İhtiyaç Olur mu?

Herkesin durumu farklıdır ancak pernisiyöz anemisi olan kişilerin çoğu yaşamlarının geri kalanında B12 vitamini takviyesi alır.

Pernisiyöz Anemi Varsa Neler Beklenmelidir?

Çoğu kişi tedaviye başladıktan kısa süre sonra kendini daha iyi hissetmeye başlar. Pernisiyöz anemi iyileştirilemez ancak B12 vitamini alımını artırmak belirtilerin çoğunu ortadan kaldırabilir. Ancak pernisiyöz aneminin nörolojik komplikasyonları, B12 depoları tamamen yerine konduktan sonra bile devam edebilir. Durum böyleyse, belirtileri hafifletebilecek başka tedaviler hakkında doktora danışılmalıdır.

Pernisiyöz Anemi Geliştirme Riski Nasıl Azaltılabilir?

Pernisiyöz aneminin ortaya çıkması engellenemez ancak risk, vücudun B12 vitaminini emme yeteneğini etkileyebilecek tıbbi durumların, tedavilerin ve faaliyetlerin farkında olarak azaltılabilir. Pernisiyöz anemi konusunda endişe varsa, risk altında olunup olunmadığı ve B12 vitamini eksikliğinden kaçınmak için hangi adımların atılabileceği doktora sorulmalıdır.

Pernisiyöz Anemisi Olan Kişi Kendine Nasıl Bakmalıdır?

Kişide pernisiyöz anemi varsa, yaşamın geri kalanında düzenli olarak B12 vitamini takviyesi almak gerekecektir. B12 eksikliğinin diğer nedenleri, diyetteki B12 vitaminini artırarak iyileşebilir.

Diyete eklenmesi düşünülebilecek bazı gıdalar şunlardır:

• Ek B12 vitamini içeren kahvaltılık gevrekler.
• Sığır eti, karaciğer, kümes hayvanları ve balık gibi etler.
• Yumurta ve süt ürünleri (süt, yoğurt ve peynir gibi).
• Soya bazlı içecekler ve vejetaryen burgerler gibi B12 vitamini ile zenginleştirilmiş gıdalar.

Doktora Ne Sıklıkla Gidilmelidir?

Doktor, B12 vitamini takviyelerini, B12 düzeylerini ve genel sağlığı izleyebilmek için düzenli randevular önerebilir.

Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?

Pernisiyöz anemi belirtilerinin ortaya çıkması yıllar sürebilir. Ciddi tıbbi sorunlara yol açabilecek bir durumun bulunduğunu öğrenmek şaşırtıcı olabilir.

Doktora sorulmak istenebilecek bazı sorular şunlardır:

• Pernisiyöz anemi neden gelişti?
• B12 vitamini eksikliğim ne kadar ciddi?
• Tedavi daha ciddi tıbbi durumları önler mi?
• Yüksek miktarda B12 vitamini takviyesi almanın herhangi bir yan etkisi var mı?
• Diyeti değiştirmek yardımcı olur mu?
• Vegan/vejetaryen bir diyet uyguluyorum, bu şekilde beslenmeye devam edilebilir miyim?

Anemiye Neden Olabilecek Başka Hangi Vitamin Eksiklikleri Vardır?

Diyet yeterli B6 vitamini veya folik asit içermiyorsa vitamin eksikliği anemisi gelişebilir.

Pernisiyöz anemi kişiye fark ettirmeden ilerleyebilir. Vücutta, yeterli B12 vitamini alınmaması nedeniyle oluşan değişiklikler fark edilmeden önce bu hastalık yıllarca bulunabilir. Erken pernisiyöz anemi belirtileri hafiftir. Bazı kişiler yorgun, sersemlemiş veya nefessiz hissetmeyi adeta normalleştirip bununla yaşamayı öğrenebilir. Ancak pernisiyöz aneminin erken teşhisi, sinir sisteminde ciddi ve geri döndürülemez sorunları önleyebilir. Kişi kendini halsiz ve alışılmadık derecede yorgun hissediyorsa doktora başvurmalıdır. Pernisiyöz anemi teşhisi konursa, doktor normal B12 vitamini düzeylerini yeniden sağlamak ve anemiyi tedavi etmek için bir tedavi planı uygulayacaktır.