Papilödem Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Papilödem, optik diskin şişmesi için kullanılan tıbbi terimdir. Neredeyse her zaman iki taraflıdır (her iki gözde görülür). Papilödem çok ciddi olabilir ve mutlaka tedavi edilmelidir.
Papilödem Nedir?
Papilödem, artmış intrakraniyal basınca (kafa içi hipertansiyon) bağlı olarak gözlerdeki her iki optik diskin şişmesini ifade eder. Beyin omurilik sıvısı (BOS), sürekli olarak salınır ve ardından yeniden emilir. Normal düzeyleri beynin travmadan korunmasına yardımcı olur.
Optik disk ya da optik sinir başı, optik sinirin gözün arka kısmına girdiği yerde bulunur. Optik sinir, gözü beyne bağlayan bir yoldur.
İntrakraniyal hipertansiyon genellikle iki taraflı papilödeme yol açar (her iki optik diskte disk şişliği). Yalnızca tek gözdeki optik diskin şişmesi (tek taraflı), genellikle intrakraniyal hipertansiyonun sonucu değildir. Bu nedenle bunun adı optik disk ödemidir.
Papilödem tıbbi bir acil durum olarak kabul edilebilir çünkü intrakraniyal hipertansiyon ciddi, hatta potansiyel olarak yaşamı tehdit edici olabilir.
Papilödem Kimleri Etkiler?
Papilödem kadınlarda daha yaygındır. Bu kişiler genellikle 20 ile 44 yaş arasındadır ve fazla kilolu (Vücut kitle indeksi 25’in üzerinde) ya da obez (vücut kitle indeksi 30’un üzerinde) olma olasılıkları yüksektir. Bu grupta papilödem insidansı 100.000’de 13’tür.
Amerika Birleşik Devletleri’ndeki diğer gruplarda insidans çok daha düşüktür. Amerika Birleşik Devletleri genel nüfusunda papilödem insidansı 100.000 kişide 0,9’dur.
Papilödemin Belirti ve Bulguları Nelerdir?
Belirti olmayabilir (asemptomatik olunabilir) ancak şu durumlar görülebilir:
- Baş ağrıları: Papilödemle ilişkili baş ağrıları sabahları ve yatarken daha kötü olabilir.
- Geçici görsel kararmalar: Bu olaylar, görmenin bulanıklaştığı, grileştiği ya da karardığı yaklaşık 5 ila 15 saniyelik dönemlerdir. Obskürasyon, Ay’ın Güneş’i görüş alanından kapattığı tam tutulma sırasında olan şeye benzer. Bu olaylar genellikle postür değiştirildiğinde ortaya çıkar. Bu olaylar her iki gözde de (iki taraflı) ya da yalnızca tek gözde (tek taraflı) olabilir.
- Çift görme (diplopi): Bu durum, intrakraniyal hipertansiyonun göz kaslarını bozan bir kraniyal sinir felcine yol açması halinde ortaya çıkabilir.
- Bulantı ve kusma.
- Nörolojik belirtiler: Bunlar hareket etme ya da düşünmeyle ilgili sorunları içerebilir.
Durum ilerledikçe görme kaybı kötüleşir.
Papilödemin Sebepleri Nelerdir?
Yüksek intrakraniyal basınç papilödeme yol açar. İlişkili sorunlar şunları içerebilir:
- Yüksek tansiyon (malign hipertansiyon).
- Tümörler.
- Beyinde ya da meninkslerde (beyni ve omuriliği koruyan dokular) enfeksiyon, kanama ya da iltihap.
- Serebral venöz sinüs trombozu. Bu durum, beyindeki bir toplardamarda oluşan kan pıhtısını ifade eder.
- Demir eksikliği anemisi.
- İlaç kullanımı. Retin-A ve retinoidler, toksik miktarda A vitamini, tetrasiklin grubu antibiyotikler, COVID-19 ve kortikosteroidlerle bağlantılar bildirilmiştir.
- İdiyopatik intrakraniyal hipertansiyon. Bu durum, tam anlamıyla, hastada açık bir neden ya da tanımlanabilir bir sebep olmaksızın intrakraniyal hipertansiyon gelişmesi anlamına gelir. “İdiyopatik” sözcüğü, açık bir neden ya da sebep olmadığı anlamına gelir.
Papilödem Kalıtsal mıdır?
Papilödem kalıtsal değildir.
Migren Papilödeme Neden Olur mu?
Migren papilödeme neden olmaz.
Papilödem Nasıl Teşhis Edilir?
Papilödem olduğu, doktor başka durumları, örneğin baş ağrısı ve görme sorunlarına neden olan hastalıkları değerlendirirken fark edilebilir.
Göz doktoru bir göz muayenesi yapacaktır. Buna görme alanı testi gibi ek testler de dahil olabilir. Doktor optik diskin şişmiş görünüp görünmediğini kontrol edecektir.
Optik disk şişmiş görünüyorsa, doktor kişiyi görüntüleme incelemesine yönlendirecektir. Büyük olasılıkla bir manyetik rezonans görüntüleme (MR) taraması istenecektir.
Doktor lomber ponksiyon da (belden sıvı alma) isteyebilir.
Diğer testler arasında, kandaki demir ve diğer maddelerin düzeylerini belirlemek için kan testleri de bulunabilir.
Papilödem Nasıl Derecelendirilir?
Doktorlar papilödemi derecelendirmek ya da evrelemek için Frisén ölçeğinin bir versiyonunu kullanır. Evreler, diskin normal olduğu ancak kenarların silik olabildiği Grade 0’dan, tüm diskin kabarık olduğu ve diskteki ya da diskten çıkan kan damarlarının görülemediği Grade 5’e kadar uzanır.
Papilödem Nasıl Tedavi Edilir?
İdiyopatik intrakraniyal hipertansiyona bağlı papilödemde doktor, asetazolamid gibi bir karbonik anhidraz inhibitörü reçete edebilir. Ayrıca uzun vadeli bir strateji olarak sağlıklı bir kiloya ulaşılması ve bunun korunması için kişiyle birlikte çalışabilir.
Bu yöntemler işe yaramazsa, doktor intrakraniyal hipertansiyonu hafifletmek ve azaltmak için cerrahi işlemler önerebilir.
Diğer nedenlere bağlı papilödemde, doktor altta yatan nedeni tedavi edecektir.
Papilödemin tedavi edilmesi önemlidir çünkü tedavi edilmeyen papilödem bir ya da her iki gözde kısmi ya da tam körlüğe yol açabilir.
Papilödem Varsa Neler Beklenmelidir?
Papilödem erken fark edilirse seyri iyidir. Doktor, durumu öncelikle buna neden olan sorunu ele alarak tedavi edecektir.
Körlük ve diğer nörolojik etkiler potansiyeli nedeniyle papilödemi tedavi etmek önemlidir.
Papilödem Riski Nasıl Azaltılabilir?
Papilödem gelişme riski şu yollarla azaltılabilir:
- Tansiyonu kontrol altında tutmak (malign hipertansiyondan kaçınmak).
- Sağlıklı bir kiloya ulaşmak ve bunu korumak.
Düzenli göz muayeneleri önemlidir. Çoğu tıbbi durumda olduğu gibi, erken tanı daha iyi sonuçlara yol açar.
Papilödem ya da Olası Nedenleri İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Yeni ya da kötüleşen baş ağrıları varsa ve bunlara bulantı ile kusma eşlik ediyorsa, derhal tıbbi yardım alınmalıdır. Görmede herhangi bir değişiklik olduğunda bu durum doktor tarafından değerlendirilmelidir.
Papilödem ile Psödopapilödem Arasındaki Fark Nedir?
Psödopapilödem, yalancı papilödem anlamına gelir. Psödopapilödemde optik disk kabarık görünür ancak bunun nedeni optik sinir şişliği değildir.
Papilödemin nedenleri tehlikeli olabilir. Görmede herhangi bir değişiklik yaşandığında, özellikle de bu baş ağrısı, bulantı ve kusmayla birlikte ortaya çıkıyorsa, tıbbi yardım almak önemlidir. Doktor nedeni teşhis edecek ve doğru tedavinin bulunmasına yardımcı olacaktır.