Folat Eksikliği Anemisi Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Folat Eksikliği Anemisi Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Folat eksikliği anemisi, B9 vitamini eksikliğinin kemik iliğinin sağlıklı kırmızı kan hücreleri üretmesini engellemesiyle ortaya çıkar. Çoğu zaman dengeli beslenmeme veya altta yatan bir sağlık sorunu bulunması sonucunda gelişir. B9 vitamini takviyesi ile tedavi, genellikle kırmızı kan hücrelerini yeniden düzene sokar ve belirtileri giderir.

Folat Eksikliği Anemisi Nedir?

Folat eksikliği anemisi, bir kişinin vücudunda sağlıklı kırmızı kan hücreleri üretmek için yeterli folat (B9 vitamini) bulunmadığında ortaya çıkar. Şiddetli folat eksikliği, beyaz kan hücrelerini ve trombositleri de etkileyebilir.

Folat, kırmızı kan hücresi üretimini yönlendiren temel unsurlardan biridir. Yeterli folat olmadığında, kemik iliği anormal kırmızı kan hücreleri üretir. Bu hücreler ya kemik iliğinde takılı kalır ya da dolaşıma girdikten kısa süre sonra ölür. Sonunda kırmızı kan hücresi düzeyi o kadar düşer ki anemi gelişir.

Folat Eksikliği Anemisinin Belirtileri Nelerdir?

Folat eksikliği anemisine sahip bir kişide aşağıdaki belirtiler görülebilir:

• Çok yorgun ve güçsüz hissetme.
• Baş dönmesi veya bayılacak gibi olma hissi.
• Cildin normalden daha soluk görünmesi.
• Çok hızlı kalp atışı.
• Nefes darlığı.

Folat Eksikliği Anemisinin Nedenleri Nelerdir?

Tüketilen gıdaların yeterli B9 vitamini veya folik asit içermemesi durumunda bu durum gelişebilir. Folik asit, folatın laboratuvarda üretilen (sentetik) formudur. Ancak bazı tıbbi durumlar nedeniyle vücudun, gıdalardan alınandan daha fazla folata ihtiyaç duyması da söz konusu olabilir. Bazı olgularda folat eksikliği anemisi, vücudun folatı emememesinden kaynaklanır. Bunu tetikleyebilen durumlar şunlardır:

• Alkol kullanım bozukluğu.
• Bazı deri hastalıkları.
• Böbrek yetmezliği için uygulanan diyaliz tedavisi.
• Sindirim sistemi bozuklukları.
• Hemolitik anemi.
• Kalıtsal folat malabsorpsiyonu (vücudun folatı emme yeteneğini etkileyen kalıtsal bir bozukluk).
• Nöbet, enfeksiyon veya bağışıklık sistemi hastalıklarını tedavi eden ilaçlar.
• Gebelik.

Folat Eksikliği Anemisinin Risk Faktörleri Nelerdir?

Risk faktörleri şunlardır:

• Yaş: 60 yaş ve üzerindeki kişilerde bu durumun görülme olasılığı daha yüksektir.
• Gıdaya erişim: Folattan zengin gıdalara düzenli erişimi olmayan kişilerde folat eksikliği anemisi riski daha yüksektir.

Folat Eksikliği Anemisinin Komplikasyonları Nelerdir?

Bu durum tedavi edilmediğinde, anjina, kalp krizi ve kalp yetmezliği gibi kalp sorunlarına yol açabilir.

Folat Eksikliği Anemisi Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor, belirtiler ve sağlık öyküsü hakkında sorular sorar ve fiziki muayene yapar. Ayrıca kan testleri de isteyebilir. Örneğin, kırmızı kan hücrelerinin, beyaz kan hücrelerinin ve trombositlerin sayısını ölçmek için tam kan sayımı yapılabilir. Bu test, hücrelerdeki hemoglobin miktarını da kontrol eder. Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerinin vücut genelinde oksijen taşınmasına yardımcı olur.

Diğer kan testleri şunları içerebilir:

• Folat ve homosistein düzeylerini kontrol eden kan testleri.
• Kan hücrelerinin boyutunu ve şeklini gösteren periferik yayma.
• Kanda olgunlaşmamış kırmızı kan hücrelerinin sayısını ölçen retikülosit (ağlı alyuvar) sayımı.

Ayrıca aynı anda hem B9 vitamini hem de B12 vitamini eksikliği görülebileceği için B12 vitamini düzeyleri de kontrol edilebilir.

Folat Eksikliği Anemisi Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, B9 vitamini veya folik asit takviyesi alınmasını içerir. Takviye, tablet şeklinde, enjeksiyon yoluyla veya damar yolu üzerinden verilebilir. Doktor, buna ek olarak folattan zengin gıdaların beslenme düzenine eklenmesini de önerebilir.

Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Şu durumlarda kişinin doktora başvurması gerekir:

• Yorgunluk, halsizlik veya nefes darlığı gibi anemi belirtilerinin olması.
• Vücudun folatı emme biçimini etkileyen çölyak hastalığı gibi bir durumun bulunması.
• B9 vitamini takviyeleri doktorun önerdiği şekilde kullanıldığı halde geçmeyen anemi belirtilerinin devam etmesi.

Folat Eksikliği Anemisinin Seyri Nasıldır?

Bu durumun seyri genellikle iyidir. Anemi belirtileri zamanla daha az fark edilir hale gelir. Ancak kemik iliğinin, anemi belirtilerini hafifletecek kadar sağlıklı kırmızı kan hücresi üretmesi zaman alır. Belirtilerin tamamen kaybolması birkaç ay sürebilir. Altta yatan sindirim sistemi hastalığı gibi ek bir durum varsa, bu durum hastalığın seyrini etkiler. Bu tür bir durumda, kişi kendi durumu hakkında ne beklemesi gerektiğini doktoruna danışmalıdır.

Folat Eksikliği Anemisi Önlenebilir mi?

Özellikle vücudun folatı emme biçimini etkileyen bir hastalık söz konusuysa, bu soruya kesin bir yanıt vermek zordur. Genel olarak aşağıdaki adımlar, riski azaltmaya yardımcı olabilir:

• İyi beslenmek: Ciğer, yeşil yapraklı sebzeler ve börülce, barbunya gibi baklagiller dahil olmak üzere folattan zengin gıdaların tüketilmesi.
• Gereksinimleri bilmek: Folat gereksinimi yaşla birlikte değişir. Gebelik planlayan, gebe olan veya emziren kadınların folat alımını artırması gerekir. Ancak B9 vitamini takviyesi veya başka herhangi bir takviye almadan önce mutlaka bir doktora danışılmalıdır.
• Alkolü azaltmak: Çok miktarda alkol kullanımı, vücudun folatı emmesini zorlaştırır.

Belirtilerin, ne kadar dinlenilirse dinlenilsin geçmeyen yorgunluk ya da nefes darlığı gibi şikayetler şeklinde olması, vücudun bir şeylerin yolunda gitmediğini gösterme biçimi olabilir. Bazen bu belirtiler, folat eksikliği anemisine işaret eder. Böyle bir durumda doktor, B9 vitamini takviyesi önerebilir.

Bu takviye, vücudun sağlıklı kırmızı kan hücreleri üretmesine yardımcı olur ve anemi belirtilerini hafifletebilir veya tamamen ortadan kaldırabilir. Ancak belirtiler devam ediyorsa doktora başvurmaktan kaçınmamak gerekir. Doktor, başka sorunları dışlamak için ek testler yapabilir.