D Vitamini Zehirlenmesi (Hipervitaminoz D) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

D Vitamini Zehirlenmesi (Hipervitaminoz D) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Çok fazla takviye ya da reçetesiz D vitamini almak, D vitamini zehirlenmesine yol açabilir. Bunun temel komplikasyonu, orta ila şiddetli hiperkalsemidir. Bu da kusma, aşırı susama ve sık idrara çıkma gibi belirtilere neden olabilir.

D Vitamini Zehirlenmesi Nedir?

Vitamin D zehirlenmesi ya da toksisitesi (hipervitaminozis D), vücutta çok fazla D vitamini bulunduğunda ortaya çıkar. Bu, çoğunlukla reçeteli D vitamininin reçete edilenden daha yüksek dozlarda alınmasından ya da kişinin kendi kendine aldığı reçetesiz D vitamini takviyesini fazla kullanmasından kaynaklanan, nadir görülen bir komplikasyondur.

Aşırı D vitamini, hiperkalsemiye (kanda normalden yüksek kalsiyum düzeylerine) yol açar ve belirtilere neden olan da budur.

D vitamini zehirlenmesi genellikle hayatı tehdit edici değildir ancak sağlık açısından oldukça zararlı olabilir. Şiddetli olgularda böbrek yetmezliği, anormal kalp ritmi (aritmi), dengesiz yürüme (ataksi) ve kafa karışıklığı gibi sorunlara neden olabilir.

D Vitamini Nedir?

D vitamini, vücudun normal kemik gelişimi ve kemik bakımında kullandığı temel bir vitamindir (aslında bir hormondur). D vitamini aynı zamanda sinir sistemi, kas-iskelet sistemi ve bağışıklık sistemi üzerinde de rol oynar.

Vücut, alınan D vitaminini “aktif” D vitamini formuna dönüştürür. Aktif form, vücudun kalsiyumu emmesine yardımcı olur.

D vitamini şu yollarla alınabilir:

• Deri üzerine güneş ışığı teması yoluyla.
• Tüketilen yiyecek ve içecekler yoluyla.
• Beslenme takviyeleri ve reçeteli ilaçlar yoluyla.

D vitamini zehirlenmesi, tipik olarak yalnızca çok fazla D vitamini takviyesi veya reçeteli ilaç alındığında ortaya çıkar.

D Vitamini Zehirlenmesi Ne Kadar Yaygındır?

D vitamini toksisitesi nadirdir. Amerika Birleşik Devletleri’nde yılda yaklaşık 4.500 olgu görülmektedir.

Toksik D Vitamini Düzeyi Nedir?

Toksik belirti ve bulguların ortaya çıkması için alınması gereken D vitamini dozu kişiden kişiye büyük ölçüde değişir. Duyarlı kişilerde, günde sadece 2.000 uluslararası birimle (IU/gün) bile ortaya çıkabilir.

D vitamini için sağlıklı günlük gereksinimler şunlardır:

• 19 ile 50 yaş arasındaki kişiler: 600 IU/gün.
• 50 ile 70 yaş arasındaki kişiler: En az 600 IU.
• 70 yaşından büyük kişiler: En az 800 IU.

Sağlıklı erişkinler için önerilen maksimum günlük gereksinim 4.000 IU/gündür.

D vitamini alımı konusunda endişe varsa, kişi doktor ile konuşmalıdır. Doktor, takviye alınıp alınmaması ve ne kadar alınması gerektiği konusunda yol gösterebilir.

D Vitamini Zehirlenmesinin Belirtileri nelerdir?

D vitamini toksisitesinin belirtileri esas olarak hiperkalsemiye bağlıdır ve şunları içerir:

• İştah azalması.
• Bulantı ve kusma.
• Kabızlık.
• Dehidrasyon.
• Artmış susuzluk (polidipsi).
• Sık idrara çıkma.
• Kafa karışıklığı, uyuşukluk ve yorgunluk.
• Kas zayıflığı ve yürümede güçlük.
• Kemik ağrısı.
• Böbrek taşları.

D Vitamini Zehirlenmesinin Sebepleri Nelerdir?

D vitamini zehirlenmesi çoğunlukla çok fazla D vitamini almak ya da çok fazla reçetesiz D vitamini takviyesi almak sonucu ortaya çıkar. Kişi D vitamini takviyesi alıyorsa, D vitamini düzeyini kontrol ettirmek için belirli aralıklarla kan tahlili yaptırmalıdır.

Aşırı güneş maruziyeti D vitamini zehirlenmesine neden olmaz. Sadece beslenme yoluyla çok fazla D vitamini almak, D vitamini zehirlenmesine son derece nadiren yol açar.

D Vitamini Zehirlenmesi İçin Risk Faktörleri Nelerdir?

Reçeteli D vitamini kullanan kişiler, ilacın yüksek dozu nedeniyle (düzeylerini periyodik olarak kontrol ettirmedikleri sürece) D vitamini zehirlenmesi açısından risk altındadır. Bazı durumlar yüksek doz D vitamini kullanımını gerektirebilir.

Bunlar:

• Daha düşük doza yanıt vermeyen D vitamini eksikliği.
• Osteoporoz (kemik erimesi).
• Osteomalazi (kemik yumuşaması).
• Renal osteodistrofi.
• Sedef hastalığı.
• Gastrik bypass (kilo verme) ameliyatı.
• D vitamini malabsorbsiyonuna neden olan çölyak hastalığı ve diğer durumlar.
• İnflamatuvar bağırsak hastalığı.
• Multipl skleroz (MS).

D Vitamini Zehirlenmesi Nasıl Teşhis Edilir?

Doktorlar, D vitamini zehirlenmesini teşhis ederken şu unsurlara dayanır:

• Belirtiler.
• Kullanılan ilaçlar ve takviyelerin öyküsü.
• D vitamini kan testleri.
• Kalsiyum kan testi.
• Böbrek fonksiyon testleri.

D Vitamini Zehirlenmesi Nasıl Tedavi Edilir?

D vitamini zehirlenmesinin tedavisi, esas olarak kandaki kalsiyum düzeyinin düşürülmesini içerir.

Bunu yapmak için doktor:

• Yeni bir uyarıya kadar alınan tüm D vitamini ve kalsiyum takviyelerini durdurur.
• Dehidrasyonu tedavi etmek için damar yoluyla sıvı verir.
• Şiddetli zehirlenme durumlarında, kemik rezorpsiyonunu engellemek için kortikosteroidler ve bifosfonatlar (ilaçlar) verir.

Nadir durumlarda, belirgin böbrek hasarı nedeniyle fazla kalsiyumu uzaklaştırmak için hemodiyaliz gerekebilir.

D Vitamini Zehirlenmesinin Seyri Nasıldır?

D vitamini zehirlenmesinin seyri, tedavi ile genellikle iyidir. Çoğu durumda kişiler ciddi komplikasyonlar olmadan iyileşir.

D Vitamini Zehirlenmesi Nasıl Önlenebilir?

D vitamini zehirlenmesini önlemek için atılabilecek bazı adımlar şunlardır:

• D vitamini takviyesine başlamadan önce doktor ile konuşmak.
• Doktorun önerdiğinden daha fazla D vitamini takviyesi almamak.
• Doktorun reçete ettiğinden daha fazla reçeteli D vitamini kullanmamak.
• Reçeteli D vitamini kullanılıyorsa, kanda D vitamini düzeyini izlemek için düzenli kan testleri yaptırmak.
• D vitamini takviyelerini ve/veya reçeteli ilaçları, çocuklar ve evcil hayvanlardan uzak, güvenli bir yerde saklamak.

D Vitamini Zehirlenmesi İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?

Bir kişi D vitamini takviyesi kullanıyor ve D vitamini zehirlenmesi belirtileri (sürekli artmış susuzluk, sık idrara çıkma ve bulantı ile kusma gibi) geliştiriyorsa, en kısa sürede doktora başvurmalıdır.

Reçeteli vitamin D kullanılıyorsa, vitamin D düzeylerinin izlenebilmesi için düzenli olarak doktora gidilmelidir.

Çok fazla D vitamini takviyesi almak veya reçeteli D vitamini kullanmak, D vitamini zehirlenmesine (toksisitesine) yol açabilir. İyi haber, bu komplikasyonun nispeten nadir görülmesi ve tedavi edildiğinde genellikle uzun süreli sorunlara neden olmamasıdır. Kişinin yeterince D vitamini veya diğer besinleri alıp almadığı konusunda soruları varsa, doktor ile konuşmalıdır.