A Vitamini Eksikliği Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Önlenebilir?

A Vitamini Eksikliği Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Önlenebilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. A vitamini eksikliği, vücut yeterince A vitamini alamadığında ortaya çıkar. A vitamini bakımından yetersiz bir beslenme ve bazı hastalıklar A vitamini eksikliğine neden olabilir. Belirtiler arasında gece körlüğü gibi görme sorunları bulunur. Tedavi, A vitamini takviyesi almayı içerir. A vitamini eksikliği, A vitamini içeren besinleri bol miktarda tüketerek önlenebilir.

A Vitamini Eksikliği nedir?

A vitamini eksikliği, vücudun düzgün çalışması için ihtiyaç duyduğu A vitamini miktarının gereken seviyenin altında kalması durumudur. A vitamini eksikliği görme kaybına ve körlüğe neden olabilir. Ayrıca cilt, kalp, akciğerler, dokular ve bağışıklık sistemi ile ilgili komplikasyonlara yol açabilir.

A Vitamini Eksikliği Kimleri Etkiler?

A vitamini eksikliği ABD’de nadirdir ancak beslenmesinde yeterince A vitamini bulunmayan kişileri etkileyebilir. Ayrıca A vitamininin karaciğerde depolanmasını veya bağırsaklardan emilmesini etkileyen belirli karaciğer hastalıkları ve diğer durumları olan kişileri de etkiler.

Dünya genelinde gelişmekte olan ülkelerde pek çok kişi yeterince A vitamini alamamaktadır. Bebekler, çocuklar ve hamile veya emziren kadınlar en yüksek risk altındaki gruplardır. A vitamini eksikliği, dünya çapında çocuklarda körlüğün başlıca nedenidir. Her yıl, dünya genelinde 250.000 ile 500.000 çocuk A vitamini eksikliği nedeniyle kör olmaktadır.

A Vitamini Nedir?

A vitamini, vücuttaki birçok sistemde kilit rol oynar. A vitamini sağlıklı görme, metabolizma ve hücre gelişimi için gereklidir. Bağışıklık sisteminin ve üreme sisteminin sağlıklı kalmasında önemli bir faktördür. Vücut A vitaminini kendi başına üretemez, bu nedenle A vitamininin besinler yoluyla alınması gerekir.

A vitamini, görme için hayati önem taşır. Gözlerde, retinanın doğru çalışması için belirli pigmentlerin üretilmesi gerekir. A vitamini eksikliği, gözlerin bu pigmentleri üretme yeteneğini sınırlar ve bu durum gece körlüğüne yol açabilir. Başka bir deyişle, karanlıkta görebilmek için A vitaminine ihtiyaç vardır.

Gözlerin, korneanın uygun şekilde nemli kalması için de A vitaminine ihtiyacı vardır. Kornealar fazla kurursa hasar görebilir ve bu durum körlüğe yol açabilir.

A vitamini ayrıca cildin ve akciğerler, bağırsaklar ve idrar yollarının iç yüzeyini kaplayan dokuların sağlıklı kalmasına yardımcı olur. Buna ek olarak, bağışıklık sisteminin enfeksiyonlara karşı koruma sağlamasına da katkıda bulunur.

A Vitamini Hangi Formlarda Bulunur?

A vitamininin iki formu vardır.

• Preform A Vitamini

Preform A vitamini veya retinol, sığır eti, kümes hayvanları, balık, karaciğer ve yumurta gibi hayvansal ürünlerde doğal olarak bulunur. Bazı kahvaltılık gevrekler ve süt ürünleri de A vitamini ile güçlendirilmiştir.

• Provitamin A Karotenoidler

Karotenoidler bitkisel kaynaklıdır ve sebze ve meyvelere sarı, turuncu ve kırmızı renklerini veren pigmentlerdir. Bu meyve ve sebzeler tüketildikten sonra vücut, karotenoidleri yavaşça A vitaminine dönüştürür. En yaygın karotenoid türü beta-karotendir.

A Vitamini Eksikliğinde Hangi Komplikasyonlar Ortaya Çıkabilir?

A vitamini eksikliği birçok komplikasyona yol açabilir. Bunlar arasında aşağıdakiler bulunur:

• Göz problemleri: A vitamini, gözlerin birçok işlevinde kilit faktördür. Görme kaybı ve körlük ortaya çıkabilir.
• Cilt sorunları: A vitamini eksikliği, kuru, pullu ve/veya kaşıntılı cilde neden olabilir.
• Kısırlık: A vitamini, üreme sisteminde önemli bir rol oynar. A vitamini eksikliği, gebe kalmakta güçlük ve kısırlığıa yol açabilir.
• Büyüme sorunları: A vitamini eksikliği, çocuklarda büyüme ve gelişmede gecikmeye neden olabilir.
• Solunum yolu enfeksiyonları: A vitamini eksikliği, bağışıklık sistemi ile ilgili sorunlara yol açabilir. Bu da göğüs ve boğaz enfeksiyonlarına neden olabilir.

A Vitamini Eksikliğinin Belirti ve Bulguları Nelerdir?

A vitamini eksikliğinin erken belirtilerinden biri gece körlüğüdür. Gece körlüğü olan bir kişi karanlıkta iyi görmekte zorlanır ancak yeterli ışık olduğunda normal görebilir. Gece körlüğü, retinayı etkileyen bir bozukluk sonucu ortaya çıkar.

A vitamini eksikliği kötüleştikçe, göz akları ve kornealar kuruyabilir ve gözyaşı üretilemez hale gelebilir. Göz aklarında Bitot lekeleri adı verilen köpüksü lekeler belirerek ortaya çıkabilir. Kornealarda açık yaralar (kornea ülserleri) veya korneanın kuruması ya da bulanıklaşması (keratomalasi) gelişebilir ve bu durum körlüğe yol açabilir.

A Vitamini Eksikliğinin Sebepleri Nelerdir?

A vitamini eksikliği, beslenmede yeterince A vitamini alınmadığında ortaya çıkar. Amerika Birleşik Devletleri’nde nadir olmakla birlikte, A vitamini eksikliği dünya genelinde gelişmekte olan ülkelerde sık görülür. Yoksul ülkelerde, insanlar A vitamini içeren besinleri yeterince tüketemez.

A vitamini eksikliği, karaciğer hastalıkları nedeniyle de ortaya çıkabilir. Vücuttaki A vitamininin büyük kısmı karaciğerde depolanır ve karaciğer hastalıkları bu depolama sürecine müdahale edebilir.

Bağırsakların yağ emilim yeteneğini bozan hastalık ve durumlar da A vitamini eksikliğine neden olabilir. Bu durumlar, A vitamini gibi vitaminlerin emilimini azaltabilir.

Bu hastalık ve durumlar şunları içerir:

• Kronik ishal.
• Çölyak hastalığı.
• Kistik fibrozis.
• Belirli pankreas bozuklukları.
• Safra kanalı tıkanıklığı.
• Çinko veya demir eksikliği.
• İnce bağırsak bypass ameliyatı veya bariatrik cerrahi.
• Alkol kullanım bozukluğu.
• Bağırsak veya pankreas ameliyatı.

A Vitamini Eksikliği Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor, A vitamini eksikliğini belirtilere ve kan testine dayanarak teşhis edebilir.

Gece körlüğü varsa doktor elektoretinografi adı verilen bir göz testi isteyebilir. Doktor, retinadaki ışığa duyarlı hücreleri (fotoreseptörleri) inceler. Bu test, retinanın ışık flaşlarına verdiği yanıtı ölçer.

Serum retinol kan testi, kandaki A vitamini miktarını ölçebilir. Ancak vücut büyük miktarlarda A vitamini depoladığı için, kandaki A vitamini düzeyi yalnızca eksiklik şiddetli hale geldiğinde, desilitre başına 20 mikrogramdan (mcg/dL) az olduğunda düşer.

A vitamini eksikliğinin, A vitamini takviyesi aldıktan sonra belirtilerin düzelmeye başlaması ile doğrulanması da mümkündür.

A Vitamini Eksikliği Nasıl Tedavi Edilir?

Doktor, A vitamini eksikliğini birkaç gün boyunca yüksek dozda A vitamini takviyesi vererek tedavi eder. Birkaç günden sonra, görme ve ciltle ilgili sorunlar düzelmeye başlayana kadar daha düşük dozlarda A vitamini alınması istenir. A vitamini takviyeleri gece körlüğünü düzeltebilir ve gözlerin yeniden nemlenmesine yardımcı olabilir. Ancak kornea ülserlerine bağlı skar dokusu sonucu oluşan görme kaybı düzeltilemez.

Bebeklere yüksek dozda A vitamini verilmemelidir çünkü bu onlar için toksik olabilir. Buna karşın çocuklar A vitamini takviyesi ile tedavi edilebilir. Çocuğa uygun doz, çocuğun doktoru tarafından belirlenir.

Doktor, A vitamini içeren besinleri içeren sağlıklı ve dengeli bir beslenme planı oluşturma konusunda da yardımcı olabilir.

Retinol düzeyi 30 mcg/dL’nin üzerindeyse, A vitamini takviyesi yapmak faydalı olmayacaktır. Bunun yerine, yeterli A vitamini içeren besinleri tüketmek önemlidir. Yüksek miktarda A vitamini almak, toksisiteye yol açabilir.

A Vitamini Eksikliği Varsa Neler Beklenmelidir?

A vitamini alımı artırıldığında, A vitamini eksikliğinin bazı etkileri tersine dönmeye başlayabilir. Gece körlüğü ve kuru gözler düzelir ancak kornea ülserlerine bağlı hasarlar düzeltilemez.

Yeterli miktarda A vitamini içeren besinleri tüketmek önemlidir.

Buna ek olarak, A vitamini içeren bir besin takviyesi almak gerekir. Yeterince A vitamini alınmazsa, görme kaybı gibi komplikasyonlar uzun süreli olacaktır.

A Vitamini Eksikliği Nasıl Önlenebilir?

A vitamini eksikliğini önlemenin en iyi yolu, A vitamini içeren besinleri de kapsayan sağlıklı bir beslenme düzeni uygulamaktır.

A vitamini doğal olarak şu besinlerde bulunur:

• Yapraklı yeşillikler ve brokoli gibi yeşil sebzeler.
• Havuç, kabak, tatlı patates ve bal kabağı gibi turuncu ve sarı sebzeler.
• Portakal, mango, kavun ve papaya gibi turuncu ve sarı meyveler.
• Süt ürünleri.
• Karaciğer, sığır eti ve tavuk.
• Somon gibi bazı balık türleri.
• Yumurta.
• A vitamini ile güçlendirilmiş tahıllar, pirinç patatesleri, buğday ve soya fasulyesi.

Gerektiğinde A vitamini takviyesi de alınabilir. A vitamini, görmede önemli rol oynayan bir vitamindir. A vitamini eksikliği ekonomik olarak gelişmiş ülkelerde nadir olmakla birlikte, görme kaybı, cilt sorunları ve bağışıklık sistemi problemleri gibi ciddi komplikasyonlara neden olabilir. Et, süt ürünleri, koyu yeşil yapraklı sebzeler ve sarı ya da turuncu meyve ve sebzeleri içeren bir beslenme düzeni uygulamak önemlidir. Ayrıca gerektiğinde besin takviyesi olarak da A vitamini alınabilir.