Toksik Hepatit (Karaciğer Toksisitesi) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Toksik Hepatit (Karaciğer Toksisitesi) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Karaciğere zarar verebilecek maddelere (toksinlere) maruz kalındığında toksik hepatit gelişebilir. Karaciğer toksisitesi olarak da bilinen bu durum, zamanla kalıcı karaciğer hasarına neden olabilir. Toksik hepatit tedavisi, karaciğerdeki hasarın boyutuna bağlıdır ancak yaşam tarzı değişiklikleri yapılarak karaciğerin iyileşmesine yardımcı olunabilir ve/veya karaciğer sağlığı korunabilir.

Toksik Hepatit (Karaciğer Toksisitesi) Nedir?

Toksik hepatit ya da karaciğer toksisitesi, zararlı bir maddeyle (toksin) temas sonucunda ortaya çıkan karaciğer inflamasyonudur. Bu temas şu şekillerde olabilir:

• Toksik bir maddeye dokunmak.
• Toksik hava solumak.
• Toksik bir maddeyi yutmak.

Belirli ilaçların çok fazla alınması ya da çok fazla alkol içilmesi durumunda da karaciğer inflamasyonu ortaya çıkabilir. Zamanla inflamasyon kalıcı karaciğer hasarına neden olur.

Karaciğer Ne İş Yapar?

Karaciğer en büyük organlardan biridir. Kanı temizlemeye (filtrelemeye) ve toksinleri vücuttan uzaklaştırmaya yardımcı olur.

Toksik Hepatitin Türleri Nelerdir?

Toksik hepatit türleri şunlardır:

• Akut toksik hepatit: Bu tür aniden gelişir. Belirtiler, toksik bir maddeye maruz kalındıktan hemen sonra ya da kısa süre sonra ortaya çıkar.
• Kronik toksik hepatit: Bu türün gelişmesi daha uzun sürebilir. Haftalar ya da aylar boyunca herhangi bir hepatit belirtisi olmayabilir.

Doktorlar hepatit türlerini nedenine göre de sınıflandırır:

• Kimyasal kaynaklı hepatit: Kimyasalın yutulması, solunması ya da temas edilmesi sonucu gelişir.
• İlaç kaynaklı hepatit: Asetaminofen, nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar ve başka ilaçlar gibi belirli ilaçların fazla alınması sonucu gelişir.
• Alkol kaynaklı hepatit: Bu tür, özellikle uyuşturucular da kullanılıyorsa alkol kullanım bozukluğundan kaynaklanır.

Toksik Bir Karaciğerin Belirtileri Nelerdir?

Ciltte ya da gözlerde sararma (sarılık), karaciğer hastalığının yaygın bir belirtisidir. Karaciğer toksisitesinin diğer belirtileri şunları içerebilir:

• Karın ağrısı.
• Karında sıvı birikimi.
• Yorgunluk.
• Ateş.
• İştah kaybı.
• Bulantı ve kusma.
• İdrarda değişiklikler, özellikle de koyu renkli idrar.

Toksik hepatite bağlı döküntü de görülebilir. Bu cilt döküntüsü varsa küçük mor noktalar ya da alacalı alanlar ortaya çıkar. Ayrıca pruritus (kaşıntılı cilt) da olabilir.

Toksik Hepatitin Sebepleri Nelerdir?

Belirli kimyasallara ya da ilaçlara maruz kalmak, toksik hepatit belirtilerinin gelişmesine neden olabilir. Belirtiler maruziyetten kısa süre sonra gelişebileceği gibi haftalar ya da aylar içinde de gelişebilir.

Ancak bu maddelere maruz kalmak her zaman toksik hepatit gelişeceği anlamına gelmez. Her kişi farklı tepki verir.

Toksik hepatitin bazı nedenleri şunlardır:

İlaca Bağlı Hepatotoksisite

Bu toksik hepatit türü ilaçlar ya da takviyelerden kaynaklanır. Bazı ilaçlar ya da besin takviyeleri bu ilaç kaynaklı karaciğer hasarına neden olabilir. Bunlar şunları içerir:

• Bitkisel takviyeler.
• Nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar.
• Bazı reçeteli ilaçlar.

Alkole Bağlı Toksik Hepatit

Çok fazla alkol tüketmek, alkole bağlı hepatite neden olabilir. Alkol kullanım bozukluğu yaşanıyorsa bir doktorla konuşmak önemlidir.

Asetaminofene Bağlı Karaciğer Toksisitesi

Reçetesiz satılan bir ağrı kesici olan asetaminofenin çok fazla alınması durumunda karaciğer toksisitesi gelişebilir. Birçok kişi ateş ve ağrıyı tedavi etmek için asetaminofen kullanır. Çoğu yetişkin şunları almamalıdır:

• Bir gün (24 saat) içinde 4.000 miligramdan fazla asetaminofen.
• Arka arkaya 10 günden daha uzun süre asetaminofen.

Halihazırda karaciğer hastalığı varsa, fazla asetaminofen almak tehlikeli olabilir. Önerilen dozdan daha fazlası alınırsa hemen bir doktor ile iletişime geçilmelidir. Doktor asetaminofen düzeyi testi isteyebilir.

A vitaminine Bağlı Karaciğer Toksisitesi

Aşırı A vitamini almak (günde 40.000 IU’dan fazla), A vitamini karaciğer toksisitesine neden olabilir. Alınan takviyeler ya da reçetesiz ilaçlar hakkında doktorla konuşulmalıdır.

Toksik Hepatit Bulaşıcı mıdır?

Toksik hepatit bir kişiden diğerine geçmez. Bu durum bulaşıcı değildir.

Toksik Hepatit İçin Risk Faktörleri Nelerdir?

Herkeste toksik hepatit gelişebilir.

Aşağıdaki durumlarda risk artar:

• Kadın olmak.
• Alkol kullanım bozukluğuna sahip olmak.
• Hepatit B ya da hepatit C dahil karaciğer hastalığına sahip olmak.
• Belirli reçeteli ilaçları ya da reçetesiz ilaçları almak.
• Çözücüler gibi belirli kimyasallarla çalışmak ya da bunların çevresinde bulunmak.

Ayrıca şu gibi genetik bir bozukluk varsa risk daha yüksektir:

• Alfa-1 antitripsin eksikliği.
• Hemokromatoz (demir yüklenmesi).

Toksik Hepatitin Komplikasyonları Nelerdir?

Toksik hepatit, akut karaciğer hasarına (siroz) ve kronik karaciğer yetmezliğine yol açabilir. Karaciğer yetmezliği gelişirse karaciğer nakli gerekebilir.

Toksik Hepatit Nasıl Teşhis Edilir?

Doktor belirtiler ve yaşam tarzı hakkında konuşacaktır. Ayrıca fiziki muayene yapacaktır. Toksik hepatit tanısını doğrulamak için testler de istenebilir.

Toksik Hepatitin Teşhisi İçin Hangi Kan Testleri Yapılır?

Aşağıdakiler gibi bazı kan testleri yapılabilir:

• Kapsamlı metabolik panel (CMP).
• Karaciğer fonksiyon testleri.

Doktor kan alkol düzeyi ya da uyuşturucu testi de isteyebilir. Kan ve idrar testleri, kandaki alkol ya da ilaç düzeyini belirlemeye yardımcı olur.

Doktor karaciğer sağlığı hakkında daha fazla bilgi isterse şu testler yapılabilir:

• BT taraması ya da MR gibi görüntüleme testleri.
• Karaciğer biyopsisi.

Toksik Hepatit Nasıl Tedavi Edilir?

Toksik hepatit tedavisi, karaciğerdeki hasarın boyutuna bağlıdır. Karaciğer değerlendirildikten sonra doktor şunları önerebilir:

• Karaciğer toksisitesine neden olabilecek belirli ilaçları ya da takviyeleri almaktan kaçınmak.
• Alkol alımını bırakmak.
• İş yerinde kimyasallara maruz kalınıyorsa, görev değişikliği konusunda adım atmak.
• Belirli kimyasallarla çalışılıyorsa koruyucu ekipman kullanmak.

Toksik Hepatit Tamamen İyileşebilir mi?

Birçok durumda toksik hepatit iyileşebilir. Karaciğer zamanla hasarlı hücreleri yenileyebilir ve oluşan hasarı tersine çevirebilir. Ancak siroz gibi ileri karaciğer hastalığı varsa karaciğer yetmezliği riski olabilir. Böyle bir durumda sağlık ekibi karaciğer nakli hakkında kişiyle konuşabilir.

Toksik Hepatitin İyileşmesi Ne Kadar Sürer?

Toksik hepatitte iyileşme süresi şunlara bağlıdır:

• Durumun ne kadar süredir bulunduğu.
• Karaciğerdeki hasarın derecesi.

Hasar hafif ya da orta düzeydeyse, karaciğerin hasarlı hücreleri yenilemesi ve iyileşmesi birkaç hafta ya da birkaç ay sürebilir.

Toksik Hepatit Varsa Neler Beklenmelidir?

Karaciğer sağlığı hakkında doktorla konuşulmalıdır. Toksik hepatitten iyileşirken kendine nasıl bakılması gerektiği konusunda doktorun önerilerine uyulmalıdır.

Toksik Hepatit Önlenebilir mi?

Toksik hepatiti önlemeye yardımcı olmak için:

• Karaciğeri etkileyebilecek endüstriyel kimyasallara maruz kalmaktan kaçınılmalıdır.
• Kokain ya da esrar gibi eğlence amaçlı maddeler kullanılmamalıdır.
• İçilen alkol miktarı sınırlandırılmalıdır.
• Reçetesiz ilaçlar için doz talimatlarına dikkatle uyulmalıdır.
• Herhangi bir takviye alınmadan önce doktorla konuşulmalıdır.

Karaciğer Toksisitesi Riski Nasıl Azaltılabilir?

Sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri yapılarak karaciğer sağlığının korunmasına yardımcı olunabilir. Toksik hepatit için özel bir diyet olmasa da yenilip içilen şeyler karaciğerin iyi çalışmasına yardımcı olabilir. Bunun için aşağıdakiler denenebilir:

• Susuz kalmamak için sıvı, özellikle de bol su içmek.
• Fasulye ve tam tahıllar gibi gıdalar dahil olmak üzere bol lif tüketmek.
• Yağ ve şeker oranı yüksek gıdaları sınırlamak.
• Tuz alımını azaltmak.

Toksik Hepatit Varsa Hangi Durumlarda Doktor ile İletişime Geçilmelidir?

Karaciğer yetmezliği belirtileri kötüleşirse ya da akut karaciğer yetmezliği belirtileri varsa hemen doktor ile iletişime geçilmelidir. Bunlar aşağıdakileri içerir:

• Koyu ya da katran benzeri dışkı.
• Deliryum (hezeyan, bilinç bulanıklığı).
• Sarılık.
• İştah kaybı.
• Ani morarma (ekimoz).
• Hareket etmede güçlük.
• Kan kusma.

Toksik hepatit (karaciğer toksisitesi) yavaş gelişebilir. Karaciğer hasarı oluşana kadar herhangi bir belirti görülmeyebilir ancak yaşam tarzı değişiklikleri yapılarak karaciğerin iyileşmesine yardımcı olmak mümkündür. Karaciğer toksisitesinin nedenleri ve karaciğer sağlığının nasıl iyileştirilebileceği konusunda bir doktorla konuşulmalıdır. Toksik hepatite bağlı ciddi karaciğer hasarı varsa, doktor sağlığın yeniden kazanılmasına yardımcı olacak tedavi seçenekleri hakkında yol gösterecektir.