Sivilce Nedir? Neden Oluşur? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Sivilceler, tıkanmış veya iltihaplanmış yağ bezlerinden ya da ciltte sivilceye neden olan bakterilerin artışından kaynaklanan yaygın bir cilt durumudur. Aknenin bir belirtisidir ve siyah noktalar, beyaz noktalar, kistler ve diğerleri dahil olmak üzere birçok farklı türü vardır. Tedaviler arasında evde uygulanabilecek yöntemler ile reçetesiz ve reçeteli tabletler ve jeller bulunur.
Sivilce Nedir?
Sivilceler, cilt yüzeyindeki küçük oluşumlardır. İltihaplanabilir veya renk değişikliği gösterebilirler. Akne genellikle en sık yüz, göğüs, omuzlar ve sırtın üst kısmında sivilce gelişmesine neden olur.
Akne ile Sivilce Arasındaki Fark nedir?
Akne bir hastalıktır. Sivilceler, aknenin bir belirtisi olabilir.
Sivilceler Kimleri Etkiler?
Sivilceler genellikle hormonal değişiklikler yaşayan ergenleri ve genç yetişkinleri etkiler. Bununla birlikte bebekleri de etkileyebilir ve birçok yetişkinde 20'li, 30'lu yaşlarda ve daha ileri yaşlarda da sivilce görülmeye devam eder. Bazı kişilerde ise sivilceler ilk kez yetişkinlik döneminde gelişir.
Sivilceler Ne Kadar Yaygındır?
Sivilceler çok yaygındır. Bazı araştırmacılar, sivilcelerin yaşamlarının bir döneminde neredeyse herkesi etkilediğini öne sürmektedir. En sık ergenlik döneminde görülürler ancak yetişkinlerde de ortaya çıkabilirler.
Sivilceler Vücudu Nasıl Etkiler?
Yüzde, özellikle burun, çene ve alında ve bazen yanaklarda veya dudakların çevresinde, ayrıca boyun, sırt, göğüs ve üst kollarda sivilce gelişme olasılığı daha yüksektir. Bununla birlikte, yağ bezleri vücudun her yerinde bulunur. Bu bezler, cildin ve saçların nemli ve parlak kalmasına yardımcı olan sebum adı verilen yağlı bir kayganlaştırıcı madde salgılar. Sonuç olarak, yaygın olmamakla birlikte, sivilceler bazen göz kapaklarında (arpacık), kalçada, kulaklarda, saçlı deride, koltuk altlarında ve dış genital organlarda (penis veya labia) ortaya çıkabilir.
Sivilceler fiziksel sağlığı ciddi şekilde etkilemez ancak psikososyal olarak (toplumun ve sosyal grupların zihni etkileme biçimi) ve psikolojik olarak (kişinin kendini algılama biçimi ve davranışları) etkileyebilir. Bazen anksiyete, depresyon, duygudurum bozuklukları ve intihar düşünceleriyle ilişkilidir.
Sivilcelerin Belirtileri Nelerdir?
Birçok sivilce türü vardır ve belirtiler hangi türün bulunduğuna bağlıdır.
Bunlar aşağıdakileri içerir:
- Papüller: Bunlar iltihaplanabilen küçük kabarıklıklardır (dokunulduğunda sıcak ve ağrılı olabilirler).
- Siyah noktalar: Bunlar, fazla yağ ve ölü deri içeren ciltteki açık gözeneklerdir. Kabarıklığın üzerinde bir kir taneciği veya koyu bir nokta varmış gibi görünür. Ancak koyu noktalar, tıkanmış folikülden yansıyan düzensiz ışıktan kaynaklanır.
- Beyaz noktalar: Bunlar, yağ ve ölü deri tarafından kapalı tutulan kabarıklıklardır. Beyaz veya sarımsı bir görünüme sahiptirler.
- Nodüller: Bunlar yuvarlak veya alışılmadık şekilli kitlelerdir. Cildin derinlerinde bulunabilirler ve sıklıkla ağrılıdırlar.
- Püstüller: Bunlar, renk değişikliği gösteren halkalarla çevrili beyaz noktalara benzeyen, irinle dolu sivilcelerdir. Püstüllerin sıkılması veya kaşınması skar (yara izi) oluşmasına neden olabilir.
- Kistler: Bunlar, ölü beyaz kan hücreleri, küçük doku parçaları ve bakterilerden oluşan yoğun sarı veya beyaz bir sıvıyla (irin) dolu sivilcelerdir. Kistler skarlara neden olabilir.
Sivilceler Neden Oluşur?
Bazen cilt, temas ettiği maddeler nedeniyle tahriş olur ve sivilceler gelişir. Çoğu kişi sivilceyi düşündüğünde akneyi düşünür. Yağ bezleri (sebase bezler) vücudun her yerinde bulunur. Sebase bezlerdeki tıkanıklıklar veya iltihaplanma, sivilce oluşmasına neden olur.
Tıkanıklıklar ve iltihaplanma aşağıdakilerin sonucunda ortaya çıkabilir:
- Sebum üretiminin (sebase bez tarafından üretilen yağlı madde) artması.
- Keratinin (saç, cilt ve tırnakların oluşmasına yardımcı olan protein) anormal şekilde oluşması.
- Ciltte sivilceye neden olan bakterilerin artması.
Sivilceler Bulaşıcı mıdır?
Sivilceler bulaşıcı değildir. Ciltten cilde temas yoluyla başka bir kişiye bulaştırılamazlar.
Sivilceler Nasıl Teşhis Edilir?
Sivilceleri tanımak kolaydır, bu nedenle teşhis için mutlaka bir sağlık uzmanına ihtiyaç duyulmaz. Ancak doktor, cilt muayenesi sırasında sivilce teşhisi koyabilir.
Doktor, kişinin önemli düzeyde stres yaşayıp yaşamadığını veya sivilce açısından risk faktörü olan ailede sivilce öyküsü bulunup bulunmadığını sorabilir. Kişi adet görüyorsa doktor, sivilce alevlenmeleri bazen adet dönemi ilişkili olduğundan adet döngüleri hakkında soru sorabilir. 50 yaş veya üzerindeki kişilerde aniden ortaya çıkan şiddetli sivilce döküntüleri bazen tıbbi müdahale gerektiren başka bir altta yatan hastalığın belirtisi olabilir.
Şiddetli sivilceler (kistik akne) varsa tedavi için bir dermatoloğa başvurulmalıdır. Dermatologlar, cilt, saç ve tırnakları etkileyen durumlar konusunda uzmanlaşmış doktorlardır.
Sivilcelerden Nasıl Kurtulunur?
Reçetesiz ilaçlar, daha hafif sivilce vakalarını ortadan kaldırabilir.
Bazı ilaçlar şunları içerir:
- Azelaik asit: Arpa, buğday ve çavdar gibi çeşitli tahıllarda bulunan doğal bir asittir. Ciltteki mikroorganizmaları öldürür ve şişliği azaltır.
- Benzoil peroksit: Reçetesiz bir ürün olarak bulunur. Daha düşük konsantrasyonlar ve yıkama formülasyonları cildi daha az tahriş eder. Tahriş (kuruluk) yaygın bir yan etkidir.
- Retinoidler (A vitamini türevleri): Retinoidler gözeneklerin tıkanmasını önlemeye yardımcı olur. Cilt renginde değişiklik veya soyulma fark edilebilir. Retinoidlerin gün aşırı kullanılması veya nemlendiriciyle aynı zamanda uygulanması bu yan etkileri azaltabilir.
- Salisilik asit: Sivilceler için temizleyici veya losyon şeklinde reçetesiz olarak bulunur. Kıl foliküllerinin tıkanmasını önlemek amacıyla ölü deri hücrelerinin çözünmesine yardımcı olur.
Sivilceler reçetesiz ilaçlarla geçmezse doktor, antibiyotikler ve ağızdan alınan hormon replasman tedavisi dahil olmak üzere reçeteli ilaçlar önerebilir.
Diğer tedaviler şunları içerebilir:
- Kimyasal peeling: Kimyasal peeling, cilt katmanlarını uzaklaştırmak ve sivilceleri azaltmak için hafif bir kimyasal solüsyon kullanır.
- Lazerle cilt yenileme: Lazerle cilt yenileme, kısa ve yoğunlaştırılmış titreşimli ışık demetlerini sivilcelere yönlendirir. Işık demetleri, sebase bezlerin ürettiği yağ miktarını azaltır.
- Mikrodermabrazyon: Bir dermatolog veya plastik cerrah, cildi “zımparalamak” için özel bir cihaz kullanır. Cildin üst katmanlarının uzaklaştırılması, sivilcelere neden olan tıkanıklıkları ortadan kaldırır.
Bu yöntemleri denemeden önce doktorla konuşulmalıdır. Bunlar tahrişe neden olabilir ve akneyi kötüleştirebilirler.
Sivilceler İçin Evde Uygulanabilecek Yöntemler Nelerdir?
Çeşitli evde uygulanabilecek yöntemler sivilcelerin tedavisine yardımcı olabilir.
Evde uygulanabilecek yöntemler çoğu kişi için güvenli olsa da aşağıdaki seçeneklerden bazılarını denemeden önce doktorla görüşmek iyi bir fikirdir. Alerjik reaksiyon gelişme riski bulunabilir.
Bazı evde uygulanabilecek yöntemler şunları içerir:
- Çay ağacı yağı: Çay ağacı yağı bakterilerin büyümesini önleyebilir veya durdurabilir. Bir pamuklu aplikatöre az miktarda çay ağacı yağı uygulanmalı ve sivilcelerin üzerine sürülmelidir.
- Şeker veya tuz peelingleri: Şeker ve tuz peelingleri, cilt yüzeyindeki ölü hücreleri kazıyarak uzaklaştırır (eksfoliasyon). Yüz ıslatılmalı, sivilcelerin üzerine tuz veya şeker peelingi uygulanmalı ve cilt küçük, dairesel hareketlerle 30 saniyeye kadar masaj yapılmalıdır. İşlem tamamlandığında yüz suyla durulanmalıdır.
- Yeşil çay: Islak yeşil çay yaprakları, ciltteki yağ üretiminin azaltılmasına yardımcı olabilir. Yeşil çay aynı zamanda bir antioksidandır. Kuru yeşil çay yaprakları suyla karıştırılmalı ve ıslak yapraklar cilde küçük, dairesel hareketlerle 30 saniyeye kadar masaj yapılarak uygulanmalıdır. İşlem tamamlandığında yüz suyla durulanmalıdır.
- Sıcak kompres: Sıcak kompres, sivilcelere giden kan akışını artırır ve bu da sivilcelerin daha hızlı iyileşmesine neden olur. Temiz bir bez veya küçük bir havlu yaklaşık 35 santigrat derece sıcaklığındaki çok sıcak suya batırılmalı ve sivilcelerin üzerine uygulanmalıdır. Sıcak kompres, sivilcelere günde üç ila dört kez uygulanmalıdır.
- Buz: Buz, sivilcelere giden kan miktarını yavaşlatabilir ve bu da iltihabı ve ağrıyı azaltır. Bir buz küpü veya hafif bir havluya sarılmış buz paketi sivilcelerin üzerine en az 10 dakika uygulanmalıdır. Buz, sivilcelere günde iki ila üç kez uygulanmalıdır.
Sivilceler Sıkılmalı veya Patlatılmalı mıdır?
Sivilceleri patlatmak oldukça cazip ve tatmin edici olabilir. Ancak sivilceleri sıkmamak veya patlatmamak en iyisidir.
Sivilceleri sıkmak aşağıdakiler dahil olmak üzere çeşitli sorunlara neden olabilir:
- Sivilce açıklığına bakteri girmesi: Bakteriler enfeksiyona neden olabilir.
- Cildin tahriş olması: Cilt hassastır ve tırnaklar ciltten çok daha güçlüdür. Bir sivilceyi patlatmak amacıyla tırnaklarla cilde çok fazla baskı uygulandığında iltihaplanmaya neden olunabilir. Sivilce patlatma araçları (komedon ekstraktörleri) da cilde zarar verebilir. Bu araçları yalnızca bir doktor, medikal estetisyen veya dermatolog kullanmalıdır.
- Ciltte skar oluşması: Çok fazla baskı uygulanırsa kanama meydana gelebilir ve cilt ciddi şekilde zarar görebilir. Sivilceler cildin derinlerinde bulunuyorsa bunların çıkarılması bile mümkün olmayabilir.
Sivilceler Ne Kadar Sürede Geçer?
Sivilceler genellikle üç ila yedi gün sürer. Sivilcelerin çoğu kendiliğinden geçer ancak bu biraz zaman alabilir. Derin sivilcelerin (cilt altında bulunan, başı olmayan ve dokunulduğunda sert hissedilebilen sivilceler) geçmesi birkaç hafta veya daha uzun sürebilir.
Sivilcelerin ilk belirtisinde doktora başvurmak ve önerilen tedavileri uygulamak daha iyidir.
Sivilce Varsa Hangi Yiyecekler Tüketilmemelidir?
Doktorlar ve araştırmacılar bir zamanlar belirli yiyeceklerin, özellikle yağsız sütün, peynir altı suyu proteininin ve şeker oranı yüksek beslenme düzenlerinin (çikolata dahil) sivilce gelişimine katkıda bulunabileceğine inanıyordu. Ancak bu doğru olmayabilir. Beslenme ile sivilceler arasındaki ilişkiye yönelik araştırmalar net değildir.
Ancak bazı vitaminler sağlıklı bir cildi destekler ve bu durum sivilcelerin önlenmesine yardımcı olabilir.
Bunlar aşağıdakileri içerir:
- A vitamini: A vitamininin iyi kaynakları arasında yeşil yapraklı sebzeler, turuncu ve sarı sebzeler, domates, meyveler, balık ve karaciğer bulunur.
- D vitamini: D vitamininin zengin kaynakları arasında yağlı balıklar (uskumru, somon, alabalık ve ton balığı) ile süt ürünleri ve süt ürünü olmayan sütler, kahvaltılık tahıllar ve portakal suyu dahil vitaminle zenginleştirilmiş gıdalar bulunur.
- E vitamini: E vitamininin zengin kaynakları arasında kabuklu yemişler, tohumlar, yeşil yapraklı sebzeler ve bitkisel yağlar bulunur.
Sivilceler Nasıl Yönetilmelidir?
Sivilce varsa tahrişi önlemek için sivilceler dikkatli bir şekilde yönetilmelidir.
Bu, aşağıdakilerle sağlanabilir:
- Sivilcelere dokunmamak veya onları kurcalamamak.
- Tıraş olurken sivilcelerin bulunduğu bölgelerde dikkatli olmak.
- Cep telefonu, spor kaskları, güneş gözlükleri, giysiler ve yastık kılıfları dahil olmak üzere yüze temas eden eşyaları düzenli olarak temizlemek.
Benzoil peroksit veya salisilik asit gibi reçetesiz akne ilaçları da kullanılabilir. Bunlar birçok farklı formda bulunur. Yıkama ürünleri en az tahriş edici olanlardır.
Sivilce Varsa Neler Beklenmelidir?
Sivilceler genellikle erken yetişkinlik döneminde kaybolur ancak bazı kişiler yaşamları boyunca sivilce yaşamaya devam eder. Doktor, sivilcelerin yönetilmesine yardımcı olabilir.
Sivilceler Nasıl Önlenebilir?
Normal hormonal değişiklikler sırasında sivilceleri önlemek zor, hatta imkansız olabilir.
Ancak aşağıdaki öneriler yardımcı olabilir:
- Yüz, günde bir veya iki kez ılık su ve hafif bir yüz temizleyicisiyle yıkanmalıdır.
- Düzenli olarak yüz için üretilmiş nemlendiriciler kullanılmalıdır. Bunların parfüm içermediklerinden ve komedojenik olmadıklarından (akneye neden olmadıklarından) emin olunmalıdır.
- Makyaj kullanımının tamamen bırakılması gerekmez ancak komedojenik olmayan ürünler kullanılmaya çalışılmalı ve makyaj her günün sonunda mutlaka temizlenmelidir.
- Saçlar düzenli olarak yıkanmalıdır. Alın boyunca uzanan saç çizgisinin de yıkanmasına dikkat edilmelidir.
- Saç jelleri ve diğer ürünler yüzden uzak tutulmalıdır.
- Yüzdeki cilde ellerle dokunmamaya çalışılmalıdır.
Sivilceler İçin Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Bir anda büyük bir sivilce döküntüsü ortaya çıkarsa veya sivilceler büyür, renk değiştirir ya da ağrılı hale gelirse doktora başvurulmalıdır.
Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?
Muayene randevusu sırasında doktora aşağıdakileri sormak faydalı olabilir:
- Sivilcelerim ne kadar şiddetli?
- Bir medikal estetisyene veya dermatoloğa başvurmam gerekir mi?
- Belirli ilaçlar öneriyor musunuz?
- Sivilcelerimin geçmesi ne kadar sürecektir?
- Daha ciddi bir tedaviye ihtiyacım var mı?
Çıban ile Sivilce Arasındaki Fark nedir?
Çıbanlar (furonküller), cildin derinliklerinde gelişen irin dolu kabarıklıklardır. Genellikle renk değişikliği gösteren kabarıklıklar olarak başlar, hızla büyür ve irinle dolarlar. Staphylococcus aureus bakterisi çıbanlara ve stafilokok enfeksiyonlarına neden olur.
Aşağıdaki öneriler, çıban ile sivilce arasındaki farkın anlaşılmasına yardımcı olabilir:
- Çıbanlar tipik sivilce tedavilerine yanıt vermez.
- Çıbanlar genellikle ciltteki kesiklerin veya çiziklerin çevresinde oluşur.
- Sivilceler genellikle çıbanlar kadar ağrılı değildir.
Uçuk ile Sivilce Arasındaki Fark nedir?
Uçuklar, dudaklarda ve ağız çevresinde ortaya çıkan küçük kabarcıklardır. Herpes simpleks virüsü (HSV) uçuklara neden olur ve bu virüs oldukça bulaşıcıdır. Uçuklar, tükürük yoluyla veya uçuk atağı olan başka bir kişiyle yakın temas yoluyla, çoğu zaman öpüşme ya da mutfak gereçleri, pipetler, havlular veya ruj gibi dudak ürünlerinin paylaşılması yoluyla çok kolay bulaşabilir.
Sivilceler dudaklarda veya ağız içinde oluşmaz. Sivilceler, tükürük veya sivilcesi olan başka bir kişiyle yakın temas yoluyla bulaştırılamaz.
Genital Herpes ile Sivilce Arasındaki Fark nedir?
Genital herpes, genital organlarda ağrılı kabarcıklara neden olan yaygın bir cinsel yolla bulaşan enfeksiyondur. HSV genital herpese neden olur ve virüs oldukça bulaşıcıdır. Genital herpes, cinsel ilişki ve diğer ciltten cilde temas biçimleri sırasında tükürük, semen ve vajinal salgılar yoluyla çok kolay bulaşabilir.
Genital organlardaki sivilceler genellikle ağrılı değildir. Cildin iç çamaşırına veya giysilere sıkıca bastığı bölgelerde ortaya çıkabilirler ve bu durum kir, yağ ve terin birikmesine ve gözeneklerin tıkanmasına neden olur. Genital sivilceler cinsel ilişki veya diğer ciltten cilde temas biçimleri yoluyla bulaştırılamaz.
Sivilceler, özellikle ergenler olmak üzere çoğu kişiyi etkileyen yaygın bir cilt durumudur. Esas olarak ergenleri etkilediği için birçok kişi sivilcelerin çocukluktan yetişkinliğe geçişin bir parçası olduğunu düşünür ve bu nedenle sivilceler için doktora başvurmaz. Ancak ne kadar yaygın olurlarsa olsunlar, ruh sağlığını ciddi şekilde etkileyebilir ve kalıcı cilt hasarına neden olabilirler. Sivilcelerin varlığı nedeniyle anksiyete veya depresyon belirtileri fark edilirse doktorla konuşulmalıdır.