Şilöz Kaçak (Şilöz Sızıntı) Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Şilöz (şil, keylüs, kil) kaçak ya da sızıntı, bazen ameliyat veya yaralanma sonrasında ortaya çıkan nadir ancak ciddi bir durumdur. Lenfatik damarların hasar görmesi, şilöz sıvının yakındaki dokulara sızmasına neden olur. Şilöz sızıntılar, yara iyileşmesi ve yeterli besin alınmasıyla ilgili sorunlara yol açabilir. Doktorlar şilöz kaçakları genellikle beslenme değişiklikleri ve ilaçlarla tedavi eder.
Şilöz Kaçak Nedir?
Şilöz sızıntılar, lenfatik damarların hasar görmesi ve içlerinde bulunan bir sıvı olan şilöz sıvının yakındaki dokulara sızmasıyla ortaya çıkar. Şilöz sızıntıların çoğu, ameliyatların nadir görülen komplikasyonlarıdır. Bu sızıntılar baş ve boyun, göğüs veya karın bölgesindeki ameliyatların yaklaşık %8'inde meydana gelir.
Şilöz sızıntı ciddi olabilir. Sıvı, bulunmaması gereken dokularda birikebilir. Sızıntı ayrıca vücudun ihtiyaç duyduğu maddeleri almasını engeller. Şilöz sıvı; yağlar ve proteinler gibi temel besin maddelerini, sıvıları ve enfeksiyonlarla savaşan beyaz kan hücrelerini içerir. Buna bağlı olarak sızıntı yetersiz beslenmeye, dehidrasyona ve enfeksiyonlara yol açabilir. Aşırı durumlarda hayati tehlikeye neden olabilir.
Doktor ekibi bu tür komplikasyonları önlemek için büyük özen gösterecektir. Ancak şilöz kaçak meydana gelirse, kişiyi güvende tutmak için hemen tedavi uygulanır. Genellikle hasarlı damar iyileşene kadar durum ilaçlar ve beslenme değişiklikleriyle kontrol altına alınabilir.
Şilöz Kaçağın Belirtileri Nelerdir?
Bazen cerrahlar ameliyat sırasında görülebilen bir şilöz sızıntı fark eder. Daha sıklıkla sızıntılar, hastanede ameliyat sonrası iyileşme sürecindeyken ortaya çıkar. Doktor ekibi, özellikle yağ içeren yiyecekler tüketildikten sonra, cerrahi drenlerde artan süt beyazı sıvıyı (şilöz sıvıyı) kontrol eder.
Diğer belirtiler şunlardır:
- Boyunda şişlik.
- Ameliyat bölgesinin yakınındaki deride kızarıklık.
- Doktor bölgeye bastırdığında köprücük kemiğinin üzerindeki derinin altında sıvının yer değiştirmesi. Bu, önemli bir lenf damarının (torasik kanalın) drene olduğu bölgede sıvı birikiminin bir belirtisidir.
Şilöz Kaçağın Nedenleri Nelerdir?
Bu durum genellikle torasik kanalda meydana gelen bir yaralanmanın ardından ortaya çıkar. Bu büyük lenfatik damar, karından boyuna kadar uzanır. Şilöz sıvıyı vücudun dokuları boyunca taşır. Hasar görürse, şilöz sıvı vücut içindeki dokulara sızabilir. Bu durum cerrahi drenlerde görülebilir.
Genellikle bu durum baş ve boyun ameliyatlarından sonra ortaya çıkar. Ancak karın veya göğüs bölgesindeki ameliyatlardan sonra da meydana gelebilir.
Daha nadir olarak sızıntılar, ameliyatla ilişkili olmayan yaralanmalar veya kazalar nedeniyle ortaya çıkar. Şilöz sızıntı ayrıca lenfomanın bir komplikasyonu da olabilir.
Şilöz Kaçağın Komplikasyonları Nelerdir?
Şilöz sızıntı hızlı bir şekilde tedavi edilmezse ciddi olabilir. Bu sızıntılar şunlara yol açabilir:
- Elektrolit düzeylerinde değişiklikler.
- Dehidrasyon.
- Enfeksiyonlarla savaşma yeteneğinin azalması.
- Yetersiz beslenme.
- Yavaş yara iyileşmesi.
Nadiren de olsa organlara basınç uygulayan sıvı birikimine yol açabilirler. İlişkili durumlar şunlardır:
- Şilotoraks: Şilöz sıvının akciğer ile göğüs duvarı arasındaki boşlukta birikmesiyle ortaya çıkar.
- Şilöz asit: Şilöz sıvının karında birikmesiyle ortaya çıkar.
Şilöz Kaçak Nasıl Teşhis Edilir?
Ameliyat sırasında cerrahlar bölgeyi sızıntılar açısından kontrol eder. Şilöz sıvının sızıp sızmadığını görmek için göğüs veya karın içindeki basıncı artırmak amacıyla vücudu belirli şekillerde hareket ettirebilirler. Bunu kesi kapatılmadan önce yaparlar.
Ancak sızıntılar her zaman görülebilir değildir. İyileşme sürecinde doktor ekibi belirti ve bulguları takip eder. Doktor ayrıca şilöz sıvı gibi süt veya krema beyazı görünüme sahip sıvı açısından cerrahi drenleri kontrol eder.
Şişlik varsa doktor, mevcut yağ (trigliserit) miktarını kontrol etmek için sıvıdan örnek alabilir. Sıvıdaki yüksek trigliserit düzeyleri şilöz sıvının sızdığını gösterebilir.
Şilöz Kaçak Nasıl Tedavi Edilir?
Doktor ameliyat sırasında şilöz sızıntı tanısı koyarsa, sızıntıyı durdurmak için klips veya dikiş (sütür) kullanabilir.
Ameliyat sonrasındaki tedavi, sızıntının ne kadar şiddetli olduğuna bağlıdır. Şunların yapılması gerekebilir:
- Fiziksel aktiviteden kaçınmak.
- Değiştirilmiş bir beslenme düzeni uygulamak.
- Beslenmenin beslenme tüpü veya damar yoluyla (parenteral beslenme) sağlanması.
- Yağ emilimini önlemek için ilaç kullanmak.
- Bağırsak hareketleri sırasında ıkınmayı önlemek için dışkı yumuşatıcılar kullanmak (kabızlık, sızıntıyı kötüleştiren basınca neden olabilir).
Beslenme değişiklikleri veya ilaçlar yeterince yardımcı olmadığında doktorlar sızıntıyı durdurmak için ameliyat önerebilir.
Şilöz Kaçak Diyeti Nedir?
Doktor, bir süre düşük yağlı veya yağsız bir diyet uygulanmasını önerebilir. Bunun nedeni, yağ tüketiminin şilöz sıvı üretimini artırmasıdır. Daha fazla şilöz sıvı akışı, hasarlı lenf damarının iyileşmesini zorlaştırabilir.
Düşük yağlı diyetler şunları içerebilir:
- Bazı meyveler.
- Yağsız ekmekler, tahıllar ve süt ürünleri.
- Yağsız etler ve balık.
- Sade sebzeler.
Elektrolitleri yenilemek için sıvı alınması gerekebilir. Şilöz sıvıdan alınamayan besin maddelerini yerine koymak için vitamin ve mineral takviyeleri verilebilir. Örneğin, orta zincirli trigliserit (MCT) takviyeleri şilöz diyetin önemli bir parçasıdır. Bu takviyeler, şilöz sıvı akışını artırmadan vücuda sağlıklı yağlar sağlar.
Şilöz Kaçağı Tedavi Etmek İçin Hangi İlaçları Kullanılır?
Doktor, vücudun besin maddelerini emme şeklini değiştiren ilaçlar reçete edebilir. Bu, iyileşme sırasında lenf damarları üzerindeki yükü azaltır. Bu ilaçlar, bir damara yerleştirilen kateter aracılığıyla (damar yoluyla) verilir.
Bunlar şunlardır:
- Somatostatin.
- Oktreotid.
- Orlistat.
Doktor, sızıntının kapanmasına yardımcı olmak için ameliyat sırasında veya sonrasında şilöz sızıntının bulunduğu bölgeye ilaç (topikal ilaçlar) uygulayabilir.
Şilöz Kaçağın İyileşme Süresi Ne Kadardır?
Hafif kaçaklar, şilöz sıvı drene olduktan sonra, genellikle yaklaşık bir hafta içinde iyileşir. Beslenme düzeninde yapılan değişikliklerin daha uzun süre devam ettirilmesi gerekebilir. Bu süre ameliyattan sonra bir hafta kadar kısa olabilir veya birkaç aya kadar sürebilir.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Doktorlar çoğu şilöz sızıntıyı ameliyat sonrası iyileşme sırasında hastanede teşhis eder. Ancak eve çıktıktan sonra kişinin durumunu takip etmeye devam etmesi her zaman önemlidir.
Aşağıdaki belirtiler ortaya çıkarsa doktora hemen bilgi verilmelidir:
- Göğüs ağrısı veya göğüste basınç hissi.
- Yorgunluk.
- İştahsızlık.
- Nefes darlığı.
- Hızlı kilo kaybı.
Şilöz Kaçak Varsa Neler Beklenmelidir?
Şilöz kaçak uygun şekilde iyileşirse normal beslenme düzenine dönülebilir. Sızıntı iyileştikten sonra normal yara iyileşmesi de yeniden başlar. Şilöz sızıntıların çoğu tedaviyle yaklaşık bir hafta içinde iyileşir.
Çok fazla şilöz sıvı sızarsa durum hayati tehlikeye dönüşebilir. Bu aşamada hasarlı lenf damarını onarmak için ameliyat gerekebilir.
Yaşanacak süreç genel sağlık durumuna, sızıntının büyüklüğüne ve doktor ekibinin değerlendireceği diğer faktörlere bağlı olacaktır.
Şilöz Kaçak Varsa Daha İyi Hissetmek Neler Yapılabilir?
Doktor, beslenme ve aktivite konusunda ayrıntılı talimatlar verecektir. Bu talimatlara dikkatle uyulmalı ve tüm takip randevularına gidilmelidir. Bu, şilöz sızıntının hızlı şekilde iyileşmesi için en iyi koşulları sağlar. Kaçak ne kadar erken iyileşirse kişinin kendini daha iyi hissetmesi de o kadar erken olur.
Şilöz sızıntıdan iyileşmek biraz sabır gerektirebilir. Ancak kişi zaten ameliyattan iyileşmek için zorlu bir süreçten geçerken beklemek daha da zorlayıcı olabilir. Yine de hasarlı lenfatik damarın onarılması için vücuda zaman tanımak önemlidir. Genellikle beslenme değişiklikleri ve ilaçlar, vücudun iyileşmek için ihtiyaç duyduğu zamanı sağlar. Vücudun yeterli besin almasını ve güvende kalmasını sağlamak, böylece daha hızlı iyileşebilmek için doktorun talimatlarına uyulmalıdır.