Rektal Kanama Nedir? Rektal Kanama Neden Olur? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Rektal kanama; hemoroit, anal fissür, inflamatuar bağırsak hastalığı ve kolorektal kanser dahil olmak üzere birçok farklı durumun belirtisidir. Tuvalet kağıdı ile silindiğinde veya dışkıda kan görüldüğünde rektal kanama fark edilebilir. Rektal kanama konusunda bir doktora başvurmak önemlidir. Tüm nedenler ciddi değildir ancak bazıları ciddi olabilir.
Rektal Kanama Nedir?
Tuvale sonrası dışkıda kan görmek endişe verici olabilir. Bir şeylerin yanlış gittiğine dair uyarı zilleri çalarken akla pek çok şey gelebilir. Rektal kanama, bazıları diğerlerinden daha ciddi olmak üzere birçok farklı durumun belirtisidir. Rektal kanamanın nedenini bulmak önemlidir. Hemoroit gibi bazı nedenler tedavi gerektirmeyebilir ancak kolorektal kanser gibi diğerleri acil bakım gerektirir. Ülserler, anal fissürler ve inflamatuar bağırsak hastalığı diğer olası nedenlerdir. Bir doktor, rektal kanama veya dışkıda kan için kullanılan tıbbi terim olan hematokezinizin nedenini belirlemeye yardımcı olabilir.
Rektal Kanama Nasıl Fark Edilir?
Rektal kanama aşağıdakiler de dahil olmak üzere birkaç farklı şekilde fark edilebilir:
- Tuvalet kağıdı ile silindiğinde üzerinde taze kan fark etmek.
- Tuvaleti kullandıktan sonra klozette kan görmek. Klozetteki su kırmızıya boyanmış gibi görünebilir.
- Tuvalette parlak kırmızı, koyu kırmızı veya katran gibi siyah dışkı görmek.
Anüsten kanama geldiğinde buna rektal kanama denir ancak aslında kanama gastrointestinal sistemin herhangi bir yerinden geliyor olabilir. Mide, ince bağırsak, kolon, rektum ve anüs kesintisiz bir yoldur ve tüm gastrointestinal kanamalar aynı yoldan çıkar.
Dışkıdaki Kan Neye Benzer, Ne Anlama Gelir?
Dışkıda kan olduğunda, bu birkaç farklı şekilde görünebilir. Dışkıda parlak kırmızı kan çizgileri olabilir veya kan pıhtıları ya da kan ve mukus karışımı görülebilir. Dışkı koyu, siyah ve katran gibi de olabilir. Görülen kanın rengi nereden geldiğine dair bir ipucu olabilir:
- Dışkıdaki parlak kırmızı kan genellikle kanamanın kolon, rektum veya anüsün alt kısmında olduğu anlamına gelir.
- Koyu kırmızı veya kestane rengi kan, kolonda veya ince bağırsakta daha yukarılarda kanama olduğu anlamına gelebilir.
- Melena (siyah dışkı) genellikle kanayan bir mide ülseri gibi midedeki kanamaya işaret eder.
Bazen rektal kanama çıplak gözle görülemez ve sadece mikroskopla görülebilir. Buna gizli kanama denir. Dışkı örneği üzerinde dışkıda gizli kan testi adı verilen bir laboratuvar testi yaptırılırsa dışkıda bu tür bir kan keşfedilebilir. Bu, kolorektal kanser için bir tarama testidir.
Dışkıda Kan Görmek Ciddi Bir Durumun Habercisi midir?
Dışkıda kan görmek mutlaka ciddi bir durum olduğu anlamına gelmez ama tam tersi de olabilir. Rektal kanama veya dışkıda kan olduğunda bir doktora danışmak iyi bir fikirdir. Bazı küçük rahatsızlıkların tedaviye ihtiyacı olmayabilir ancak bazı durumlarda tedavi gereklidir. Rektal kanama, tedavi gerektiren daha ciddi bir durumun işareti de olabilir.
Dışkıdaki Parlak Kırmızı Kan, Koyu Renkli Renkli Daha mı Kötüdür?
Dışkıdaki parlak kırmızı kan daha endişe verici olabilir çünkü aktif kanamaya işaret eder. Daha koyu kan genellikle artık aktif olmayan eski kanamaya işaret eder. Ancak dışkıdaki daha koyu kan aldatıcı olabilir. Bu her zaman kanamanın durduğu anlamına gelmez, sadece daha yüksek bir yerden geldiği anlamına da gelebilir. Üst gastrointestinal yoldaki kanamanın vücutta ilerlemesi ve anüsten çıkması daha uzun sürer. Yol aldıkça, içerideki sindirim kimyasalları onu yavaş yavaş koyulaştırır. Parlak kırmızı kan aşağıdan gelir. Sıyrık gibi nispeten zararsız bir şeyden kaynaklanıyor olabilir. Üst gastrointestinal kanamanın zararsız olma olasılığı daha düşüktür.
Dışkıdaki Kan Hakkında Ne Zaman Endişelenmek Gerekir?
Özellikle aşağıdaki durumlarda dışkıdaki kan hakkında bir doktora danışılmalıdır:
- Neden olduğunun bilinmemesi: Bazen rektal kanama, zaten sahip olunduğu bilinen bir durumla ilgilidir. Kabızlık, ishal veya kronik bir bağırsak hastalığı varken kanama olması kişiyi pek şaşırtmayabilir. Öte yandan, dışkıdaki kan herhangi bir gastrointestinal hastalığın ilk belirtisi ise bu daha şaşırtıcı ve endişe vericidir.
- Ağrılı olması: Ağrı her zaman vücuttaki bir şeyin dikkat gerektirdiğine dair işarettir. Ağrının nerede olduğuna dikkat edilmelidir. Ağrı eğer anüste ya da rektumdaysa, taze bir yara olabilir. Karnın alt kısmında ağrı hissediliyorsa kolit olabilir (kolonunun iç yüzeyinde, birçok nedeni olan iltihaplanma durumu). Üst karın ağrısı ve siyah dışkı varsa sorun mideden kaynaklanıyor olabilir.
- Şiddetli veya sık kanama olması: Şiddetli veya sık kanamanın anemi ve nadir durumlarda hipovolemik şok dahil olmak üzere ciddi kan kaybına yol açma olasılığı daha yüksektir. Ani şiddetli kanaması veya birkaç gündür devam eden sürekli kanaması olanlar, hemen bir sağlık kuruluşuna başvurmalıdır. Kan basıncında ani bir düşüş varsa ve kişi baş dönmesi ya da bayılacakmış gibi hissediyorsa acil servise gidilmelidir.
- Bir hafta veya daha uzun süredir devam ediyor olması: Kişide çok fazla kanama olmasa ve herhangi bir ağrı hissetmese bile, bir süredir devam eden rektal kanamanın tedavi edilmesi gerekir. Yavaş bir kanama, zaman içinde önemli miktarda kan kaybına yol açabilir. Daha da önemlisi bu, iyileşmeyen bir durumun işaretidir. Bu durum dışkıda kana neden olmanın yanı sıra kişiye başka zararlar da veriyor olabilir.
Rektal Kanamanın Sebepleri Nelerdir?
Hematokezyanın (rektal kanama veya dışkıda kan görmek) birçok farklı nedeni olabilir. Bu nedenler yaygın ve hafif durumlardan, acil tıbbi müdahale gerektiren daha şiddetli ve nadir durumlara kadar değişir. Bazen diğer semptomlar olası nedene dair ipuçları sunabilir.
Rektal kanamanın yaygın nedenleri şunlardır:
- Hemoroit: Hemoroit veya basur, rektum veya anüsün içindeki şişmiş damarlardır. Çok yaygındırlar ve rektal kanamanın en yaygın nedenidirler. Bu damarlar cildin yüzeyine yakın bir şekilde şişer ve bazen cilt çatlar ve kanar. Bunlar ciddi değildirler. Genellikle hamilelik, ağır kaldırma veya dışkı yapmak için ıkınma veya baskı ile ilgilidir.
- Anal fissür: Anal fissür, anal kanalın iç yüzeyinde oluşan bir yırtıktır. Hemoroit gibi, genellikle sert bir dışkıyı geçirmek için ıkınıldıktan sonra meydana gelir. Anal fissürler kolayca hemoroit ile karıştırılır. Her ikisi de kabızlıkla ilgilidir ve her ikisi de anal ağrı ve kanamaya neden olabilir. Fissür daha ağrılı olabilir. Her ikisi de kendiliğinden iyileşebilir ancak bazen bir fissürün iyileşmesi için tedavi gerekir.
- İnflamatuar bağırsak hastalığı: İnflamatuar bağırsak hastalığı bağırsakların iç yüzeyinde (ince ve kalın bağırsaklarda) kronik (devam eden) iltihaplanmaya neden olur. Crohn hastalığı çoğunlukla ince bağırsağı etkilerken, ülseratif kolit çoğunlukla kalın bağırsağı etkiler. İnflamatuar bağırsak hastalığı kronik karın ağrısı ve ishale neden olur ve şiddetli olduğunda kanamaya yol açabilir.
- Divertikülit: Divertikülit kolonda, genellikle alt uçta, rektuma yakın bir yerde meydana gelir. Kolonun iç yüzeyindeki divertikül adı verilen küçük cepler enfekte ve iltihaplı hale geldiğinde ortaya çıkar. Bu ceplerdeki iltihaplanma, içerideki kan damarlarını daha kırılgan hale getirebilir ve yırtılma olasılığını artırabilir. Bu gerçekleşirse, akut rektal kanamaya neden olabilir.
Diğer olası nedenler şunlardır:
- Enfeksiyöz kolit: E. coli ve C. diff gibi bazı bakteriyel enfeksiyonlar hemorajik kolite neden olabilir (kolonda kanama). Bu genellikle kanlı ishal şeklinde görülür. Kişi eğer bir enfeksiyon geçiriyorsa bunu anlar ve bu durum çoğu zaman kendiliğinden düzelir. Ancak bazı enfeksiyonlar antibiyotik gerektirebilir. Kişi birkaç günden daha uzun süredir hastaysa bir doktora görünmelidir.
- Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar: Bel soğukluğu, klamidya ve frengi dahil olmak üzere bazı yaygın cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar anal veya rektal iç yüzeyde iltihaplanma ve kanamaya neden olabilir. Herpes kanayabilen yaralara ve insan papilloma virüsü (HPV) biraz kanayabilen anal siğillere neden olur. Birçok cinsel yolla bulaşan enfeksiyonun ortadan kalkması için özel tedavi gerekir, bu nedenle teşhis edilmeleri önemlidir.
- Peptik ülser hastalığı: Peptik ülserler midede veya ince bağırsağın üst kısmı olan duodenumda meydana gelir. Mide asidi koruyucu iç yüzeyi aşındırarak açık yaralar oluşturduğunda meydana gelirler. Ülser, yanma veya kemirici türde bir mide ağrısına neden olur ve kanayabilir. Üst gastrointestinal yoldaki kanamanın dışarı çıkması daha uzun sürer, bu nedenle kan koyu, siyah ve katran şeklinde olabilir.
- Kolon polipleri ve kolorektal kanser: Bir polip, bağırsağın kenarından büyüyen bir mantar gibi görünebilir. Polipler yaygındır ve daha büyük olanları kanayabilir. Bazen kansere dönüşürler ve kanserli poliplerin kanama olasılığı diğerlerine göre daha yüksektir. Doktor kolon kanserini ekarte etmek için açıklanamayan rektal kanamayı kolonoskopi ile araştırmak isteyebilir.
Dışkı Yapmak İçin Çok Zorlanmak Rektal Kanamaya Neden Olabilir mi?
Kabızlık ve dışkı yapmak için ıkınmak rektal kanamaya neden olabilir. Dışkı yapmak için kendini zorlamak hemoroit veya anal fissür gibi durumlara neden olabilir ve bunlar kanayabilir. Çok sert dışkılar anüsün içindeki deriyi yırtarak kanamaya yol açabilir. Kabızlığı tedavi etmek bunun olmasını önlemeye yardımcı olabilir.
Dışkıda Kan Görülmesinin Nedenleri Bebekler veya Çocuklar İçin Aynı Mıdır?
Çocuklar ve bebekler de dışkı yapmak için ıkınmaktan hemoroit ve anal fissüre yakalanabilir. Anal fissürler çocuklarda rektal kanamanın en yaygın nedenidir. Çocuklarda ayrıca bulaşıcı kolit de görülür. İnflamatuar bağırsak hastalığı, divertikülit veya kolon kanseri gibi gelişmesi zaman alan kronik hastalıklara yakalanma olasılıkları daha düşüktür.
Rektal Kanamanın Nedenleri Kadınlar ve Erkekler İçin Aynı mıdır?
Rektal kanama nedenlerinin çoğu bir erkek, kadın veya herhangi bir cinsiyet için aynıdır. Kadınlarda endometriozis de görülebilir. Nadiren, endometriozis alt bağırsağa veya rektuma yayılırsa rektal kanamaya neden olabilir. Doku iltihaplanabilir ve adet döngüsü sırasında kanayabilir.
Gıdalar Dışkıda Kan Görülmesine Neden Olabilir mi?
Bazı yiyecekler dışkının rengini değiştirebilir. Dışkıda kan görüldüğü düşünülüyorsa, kişi yakın zamanda ne yediğini düşünmelidir. Pancar, domates, böğürtlen veya kırmızı gıda boyası dışkıdan çıktığında kırmızı veya kanlı görünebilir. Demir takviyesi alınıyorsa, bunlar dışkının koyu veya siyah görünmesine neden olabilir.
Doktorlar Rektal Kanamanın Nedenini Nasıl Belirler?
Doktorun rektal kanamayı veya dışkıdaki kanı değerlendirerek nedenini bulmasının birkaç yolu vardır. Doktor, rektal kanamayı veya dışkıdaki kanı çevreleyen koşullar hakkında hastaya sorular sorarak işe başlayabilir. Bu, olası nedenleri daraltmaya yardımcı olabilir.
Doktor, aşağıdakileri sorabilir:
- Rektal kanamanız ne zaman başladı?
- Rektal kanama sırasında ağrınız oluyor mu yoksa hiç ağrınız olmuyor mu?
- Dışkınızda veya sildiğinizde tuvalet kağıdında kan görüyor musunuz?
- Dışkınızdaki kan neye benziyor? Çizgiler veya pıhtılar var mı?
- Dışkınız nasıl görünüyordu? Cıvık mı yoksa sert miydi?
- İshal veya kabızlığınız var mı?
- Dışkınızda kan gördüğünüzde kaka yapmak için ıkınıyor muydunuz?
- Ne sıklıkla bağırsak hareketi yapıyorsunuz?
- Dışkınızda kan fark etmeden önceki gün ne yediniz?
- Rektal kanamanızdan önceki gün hangi ilaçları aldınız?
- Rektal kanamanızdan önceki gün içki içiyor muydunuz?
- Hemoroidiniz var mı?
- Divertikülozunuz var mı?
- İnflamatuar bağırsak hastalığınız var mı?
- Ailenizde kolorektal kanser öyküsü var mı?
Bu sorulara verilen yanıtlar, doktorun hangi tıbbi testleri takip edeceğini belirlemesine yardımcı olabilir.
Testler aşağıdakileri içerebilir:
- Dijital rektal muayene: Rektum ve anüsün fiziki muayenesidir.
- Anoskopi: Anal kanalın büyüteçli küçük bir skop kullanılarak incelenmesidir.
- Proktoskopi: Rektum ve anüsün kısa, sert bir skop kullanılarak incelenmesidir.
- Esnek sigmoidoskopi: Alt kolonu görmek için daha uzun bir skop kullanılarak yapılan muayenedir.
- Rektal kültür çubuğu: Enfeksiyonları tanımlamak için bir bakteri kültürüdür.
- Dışkı testi: Doktor aktif kanama, gizli kan veya iltihaplanma kanıtı için dışkının bir örneğini kontrol edebilir. Ayrıca belirli enfeksiyonlar da kontrol edilebilir.
- Kolonoskopi: Uzun bir tüpün ucundaki ışıklı bir kamera olan kolonoskop kullanılarak tüm kalın bağırsağın incelenmesidir. Kolonoskopi, kolon kanseri için yaygın bir tarama testidir.
- Üst endoskopi: Doktor üst gastrointestinal kanamadan şüpheleniyorsa üst endoskopi önerebilir. Endoskop boğazdan aşağıya, mideye ve onikiparmak bağırsağına geçer.
Rektal Kanamanın Tedavisi Nedir?
Çoğu durumda rektal kanamayı tedavi etmek, buna neden olan hastalığı tedavi etmek anlamına gelir. Tedavi, birçok şey olabilen nedene bağlı olacaktır. Rektal kanama bir anal fissürden veya ulaşabilecek bir hemoroitten kaynaklanıyorsa, topikal merhemlerle evde tedaviye yardımcı olmak mümkündür.
Rektal Kanama Kendiliğinden Geçer mi?
Nedenine bağlı olarak rektal kanama kendiliğinden durabilir. Kanama durur ve geri gelmezse, muhtemelen daha fazla tedaviye ihtiyaç duyulmayacaktır. Ancak rektal kanama veya dışkıda kan olup olmadığına her zaman dikkat edilmelidir. Kişi bunun birden fazla kez olup olmadığına veya başka belirtileri olup olmadığına dikkat etmelidir.
Rektal Kanama İçin Ne Zaman Bir Doktorla İletişime Geçilmelidir?
Kişinin rektal kanaması olduğunda bir doktora başvurması iyi bir fikirdir. Bu, tedavi gerektiren daha büyük bir durumun belirtisi olabilir. Dışkıda şiddetli bir kanama veya büyük kan pıhtıları varsa acil servise başvurulmalıdır. Dışkı siyah ve katran gibi görünüyorsa kişinin üst gastrointestinal kanaması olabilir.
Rektal Kanama Hakkında Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?
Rektal kanama yaşayanların hem kendileri hem de doktorları bu durumun nedenini ve bu konuda ne yapılması gerektiğini bilmek isteyecektir. Doktor rektal kanamanın nedenini ve ne tür bir tedaviye ihtiyaç duyulabileceğini belirlemek için çalışacaktır. Doktor bu süreçten geçerken hasta da ona aşağıdaki soruları sormak isteyebilir:
- Rektal kanamam zaten sahip olduğumu bildiğim bir durumla mı ilgili?
- Dikkat etmem gereken başka belirti veya semptom var mı?
- Nedenini teşhis etmek için hangi testleri yaptırmam gerekecek?
- Bu durum için tedavi seçeneklerim neler?
- Rektal kanamam olduğunda kendime nasıl bakmalıyım?
- Diyetimi, ilaçlarımı veya alışkanlıklarımı değiştirerek gelecekteki atakları önlemeye yardımcı olabilir miyim?
Kanama, özellikle nereden geldiği bilinemediğinde, bir endişe uyandırır. Rektal kanamanın ne anlama geldiğini öğrenmek için tıbbi bir randevuyu beklemek kişiye zor gelebilir. Unutulmamalıdır ki birçok olası neden olsa da en yaygın olanları bulmak ve düzeltmek kolaydır. Rektal kanama veya dışkıdaki kan hakkında bir doktorla konuşmaktan utanılmamalıdır. Bunlar önemli belirtilerdir ve doktor bu belirtiler hakkındaki her şeyi bilmek isteyecektir. Soruları olabildiğince eksiksiz ve dürüstçe yanıtlamak, ihtiyaç duyulan bakım türünü belirlemeye de yardımcı olacaktır.