Onikoliz Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Onikoliz, tırnağın tırnak yatağından ayrılması durumudur. Çoğu zaman tırnağa gelen bir yaralanmadan sonra ortaya çıkar ancak mantarlar da dahil olmak üzere başka nedenleri de olabilir. Tedavi yalnızca ayrılmış tırnağın uzadıkça kesilmesini içerebilir ya da antifungal ilaç kullanmak veya bazı tırnak ürünlerini bırakmak gerekebilir.
Onikoliz Nedir?
Onikoliz, el ya da ayak parmaklarındaki bir tırnağın (tırnak plağının), üzerinde durduğu deriden (tırnak yatağından) ayrılması durumudur. Genellikle yalnızca bir tırnağı etkiler.
Onikoliz Kimleri Etkiler?
Onikoliz herkesi etkiler ancak şu kişilerde daha yaygındır:
- Kadınlar.
- Yetişkinler.
- Psoriazisi, liken planusu, tırnak mantarı ya da tırnak yatağında tümörleri olan kişiler.
Onikoliz Ne Kadar Yaygındır?
Onikoliz yaygındır ve genellikle birkaç ay ya da bir yıldan daha uzun sürer. Tırnakların altındaki deriyi etkileyen her durum sonunda onikolize neden olur.
Onikoliz Vücudu Nasıl Etkiler?
Onikoliz, tırnağın tırnak yatağından ayrılmasına neden olur. Genellikle herhangi bir ağrıya yol açmaz.
Onikolizin Belirtileri Nelerdir?
Onikolizin belirtileri şunları içerir:
- Tırnak yatağından ayrılan tırnaklar.
- Sert, kalın tırnak yatakları.
- Tırnağın pembe bölgesi ile beyaz kenarı arasında anormal bir sınır. Bu sınır dalgalı görünebilir ve beyaz alanlar bazı bölgelerde daha kalın, bazı bölgelerde daha ince olabilir.
- Tırnaklarda ve tırnak yataklarında renk değişikliği. Bunlar gri, yeşil, mor, beyaz ya da sarı görünebilir.
- Tırnaklarda çöküntüler ya da küçük oyuklar (çanak biçimli çöküntüler).
- Ufalanan tırnaklar.
- Tırnakların altında kanamalar.
Onikoliz genellikle ağrılı değildir ancak onikolize neden olan durum ağrılı ya da tahriş edici olabilir. Onikoliz yaralanmalara ya da mantar enfeksiyonlarına bağlıysa, ağrı ve tahriş yaşanabilir.
Onikolizin Yaygın Nedenleri Nelerdir?
Onikolizin yaygın nedenleri şunlardır:
- Yaralanmalar (travma): Tırnağa ya da tırnakların büyümeye başladığı bölgeye (tırnak matriksi) gelen yaralanmalar onikolize neden olabilir. Bu bölgeler, tırnakların bir yere çarpılması ya da vurulması, çok küçük ayakkabıların giyilmesi ya da hatta tırnakların çok uzun süre suda tutulmasıyla yaralanabilir. Düzenli olarak manikür yaptırmak için tırnak salonuna gitmek de onikolize neden olabilir. Manikür yapan kişiler tırnakları kesmek, törpülemek ve parlatmak için çok fazla kuvvet kullanır. Hatta uzun süre boyunca tırnakların sert bir yüzeye vurulması bile onikolize neden olabilir.
- Kimyasallara reaksiyon: Oje, tırnak parlatıcısı, tırnak sertleştiricisi, oje çıkarıcı ve takma tırnaklardaki kimyasallar onikolize neden olabilir.
- Mantar enfeksiyonları: Mantar enfeksiyonları, mantar tırnak ile tırnak yatağı arasına girdiğinde ortaya çıkar. Bu genellikle el ya da ayak parmağındaki çatlaklar ya da kesikler yoluyla olur. Mantar enfeksiyonları tırnakların kalın ve sarı hale gelmesine neden olur ve beyaz lekeler ile çizgiler görülebilir.
- İlaçlar: Kemoterapi ve ışığa duyarlılığa neden olan bazı ilaçlar onikolize neden olabilir. Bu ilaçlar arasında tetrasiklin, nonsteroid antiinflamatuvar ilaçlar, psoralenler ve oral retinoidler (A vitamini türevleri) bulunur.
- Tırnak psoriazisi: Tırnak psoriazisi, tırnak yapısında değişikliklere neden olur, bunlar arasında onikoliz de bulunabilir.
Onikoliz nadiren tüm tırnakları etkiler. Tüm tırnaklarda onikolize şunlar neden olabilir:
- Demir eksikliği: Demir eksikliği, beslenmede yeterli demir bulunmaması durumudur. Demir eksikliği ayrıca anemiye de neden olabilir.
- Hipertiroidi: Hipertiroidi, boyundaki tiroit bezinin vücudun gereksinim duyduğundan daha fazla hormon üretmesine ve salmasına neden olur. Hipertiroidi ayrıca hızlı kalp atımı, açıklanamayan kilo kaybı, iştah artışı ve anksiyete bozukluklarına da yol açabilir.
Onikoliz Bir Mantar Enfeksiyonu mudur?
Onikoliz bir mantar enfeksiyonu değildir ancak mantar enfeksiyonları bazen onikolize neden olabilir.
Onikoliz Bulaşıcı mıdır?
Onikoliz, bu duruma neyin neden olduğuna bağlı olarak bulaşıcı olabilir. Yaralanma, tırnak psoriazisi ya da bir ilaca veya kimyasala reaksiyon sonucu gelişen onikoliz bulaşıcı değildir ancak mantara bağlı onikoliz bulaşıcı olabilir.
Enfeksiyonu olan bir kişi mantarı deri teması yoluyla başka birine bulaştırabilir. Enfekte bir yüzeye dokunmak yoluyla da tırnak mantarı alınabilir (dolaylı temas). Örneğin halka açık havuzların ya da duşların etrafında çıplak ayakla yürümek ya da havlu, tırnak makası ve benzeri aletleri paylaşmak gibi.
Onikoliz Nasıl Teşhis Edilir?
Onikolizi tanımak kolaydır, bu nedenle özellikle nedeni biliniyorsa teşhis için mutlaka bir doktora gereksinim olmayabilir.
Onikolize neyin neden olduğu bilinmiyorsa doktora görünmek iyi bir fikirdir. Doktor belirtileri değerlendirmek için etkilenen tırnaklara yakından bakacaktır.
Onikolizi Teşhis Etmek İçin Hangi Testler Yapılır?
Doktor onikolizi teşhis etmek için birkaç test yapabilir. Bu testler şunları içerebilir:
- Biyopsi: Doktor, tırnaklardan küçük bir hücre örneği kazımak için ince bıçaklı bir jilet ya da cerrahi bıçak (skalpel) kullanacaktır. Hücreler test için laboratuvara gönderilir ve araştırmacılar bunları mikroskop altında inceler.
- Mantar testi: Doktor, tırnakların bir kısmını kesebilir ve onikolizin nedeninin mantar olup olmadığını dışlamak için potasyum hidroksit (KOH) preparatı ya da mantar kültürü isteyebilir. Bu test sonuçları net değilse, periyodik asit-Schiff (PAS) boyası adı verilen bir mantar testi de mantarın varlığını belirleyebilir.
- Kan testi: Kan testi sırasında doktor, koldaki bir toplardamardan az miktarda kan almak için ince bir iğne (21 gauge, standart bir küpenin boyutundan biraz daha küçük) kullanacaktır. Kan örneği test için laboratuvara gönderilir ve araştırmacılar bunu, onikolize neden olabilecek sistemik hastalıkların varlığını değerlendirmek için inceler.
Onikoliz Tedavi Edilebilir mi?
Tırnağın tırnak yatağından ayrılmış olan kısmı için bir tedavi yoktur, bu bölüm yeniden yapıştırılamaz. Ancak tedavi, yeni uzayan tırnağın tırnak yatağına bağlı kalmasını sağlayabilir.
Onikolizi Tedavi Etmek İçin Neler Kullanılabilir?
Onikoliz bir yaralanma nedeniyle gelişmişse, ayrılmış tırnak bölümü zamanla uzayıp çıkacaktır. Etkilenen tırnak uzadıkça tırnak makası ya da tırnak makası benzeri aletlerle çıkarılmalıdır.
Onikoliz mantar nedeniyle gelişmişse, seçenekler şunları içerebilir:
- Ağızdan alınan antifungal ilaç: Doktor, suyla yutulan sıvı ilaçlar ya da haplar veya tabletler reçete edebilir. Bu ilaçlar arasında terbinafin, itrakonazol ve flukonazol bulunabilir.
- Topikal antifungal ilaç: Topikal ilaçlar krem, pomat ya da jel formundadır. Bunlar doğrudan tırnakların üzerine sürülür.
Tırnak mantarlarını tedavi etmek zor olabilir. İlaçların tüm kürünü tamamlamak önemlidir. Çok erken bırakılırsa, onikolize neden olan mantar geri dönebilir ve tedavisi daha zor hale gelebilir.
Tırnaklara Nasıl Bakılmalıdır?
Onikoliz varsa şu öneriler tırnak bakımına yardımcı olabilir:
- İlaçlar alınmalı ve tedaviler doktorun önerdiği şekilde uygulanmalıdır.
- Etkilenen tırnaklar düzenli olarak kesilmelidir.
- Tırnaklar ek hasardan korunmalıdır.
- Enfeksiyonu önlemek için eller düzenli olarak yıkanmalıdır. Tırnak altına ulaşmaya yardımcı olması için temiz bir bez kullanılmalıdır.
- Enfeksiyonu önlemeye yardımcı olması için antifungal ya da antimikrobiyal ıslatma uygulamaları kullanılmalıdır. Antimikrobiyal ıslatma uygulamaları arasında limon suyu, sirke, hidrojen peroksit ve çay ağacı, portakal ya da limon otu uçucu yağları bulunabilir.
Uçucu yağlar çoğu kişi için güvenli olsa da bunları denemeden önce doktora danışmak iyi bir fikirdir. Alerjik reaksiyon geliştirme riski olabilir.
Onikoliz Varsa Neler Beklenmelidir?
Onikolizin nedeni belirlenebilirse, tırnaklar yavaş ama kesin bir şekilde yeniden uzayacaktır. El tırnakları yavaş, ayak tırnakları ise daha da yavaş uzar. El tırnaklarının tamamen uzaması altı ila dokuz ay, ayak tırnaklarının tamamen uzaması ise 12 ila 18 ay sürebilir.
Onikoliz Nasıl Önlenebilir?
Şu öneriler onikolizin önlenmesine yardımcı olabilir:
- Tırnaklar kısa tutulmalıdır. Tırnakların kısa olması, nesnelere takılıp tırnak yatağından daha fazla ayrılmasını önleyecektir.
- Tırnak yeme alışkanlığından kaçınılmalıdır.
- Tırnakların altı temizlenirken dikkatli olunmalıdır. Epiderm çubukları ya da tırnak fırçaları gibi bazı araçlar tırnakların altındaki deriyi zedeleyebilir ve enfeksiyona neden olabilir.
- Tırnakları ya da tırnak çevresindeki deriyi tahriş edebilecek kimyasallardan ya da ürünlerden kaçınılmalıdır. Bunlar arasında oje, tırnak parlatıcısı, tırnak sertleştiricisi, oje çıkarıcı ve takma tırnaklar bulunabilir.
- Bulaşık yıkamak, spor yapmak ya da dışarıda çalışmak gibi tırnaklara zarar verebilecek etkinlikler sırasında eldiven kullanılmalıdır.
- Temiz çoraplar ve rahat, koruyucu ayakkabılar giyilmelidir. Ayakların yakınına ağır nesneler bırakırken dikkatli olunmalıdır.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
Şu durumlarda doktora başvurulmalıdır:
- Onikoliz; yorgunluk, üşüme hissi, baş dönmesi ya da güçsüzlük, baş ağrıları, ağrılı dil ve hızlı kalp atımı gibi diğer ciddi belirtilerle birlikte ortaya çıkıyorsa.
- Belirtiler tedaviden sonra düzelmiyorsa.
- Tırnak çevresindeki deri enfekte görünüyorsa (kızarık, mor, gri ya da beyaz deri, tahriş ve şişlik).
Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?
Muayene randevusu sırasında doktora aşağıdaki soruları sormak faydalı olabilir:
- Bunun onikoliz olduğu nasıl anladınız?
- Eğer onikoliz değilse başka hangi durum olabilir?
- Onikolize ne sebep oldu?
- Onikolize mantar neden olduysa, bunun vücudun diğer bölümlerine yayılması nasıl önlenebilir?
- Onikolize mantar neden olduysa, bunun başka kişilere yayılması nasıl önlenebilir?
- Onikolizi tedavi etmek için hangi ilaçları önerirsiniz?
- İlaçların herhangi bir yan etkisi var mıdır?
- Evde uygulanabilecek hangi tedavileri önerirsiniz?
- Evde uygulanan tedavilerin herhangi bir yan etkisi var mıdır?
- Tırnakların iyileşmesine yardımcı olmak için başka neler yapılmalıdır?
- Bir dermatoloğa ya da başka bir uzmana görünmek gerekir mi?
Onikoliz, tırnakların tırnak yatağından ayrılmasına neden olur. Genellikle ağrılı değildir ancak neden mantar ise bulaşıcı olabilir.
Tırnaklara dikkat etmek önemlidir. Etkilenen tırnaklarda bir yaralanma ya da travma yaşanmamışsa, onikoliz fark edilir edilmez doktora başvurmak iyi bir fikirdir. Bir mantar söz konusu olabilir ya da onikoliz daha ciddi bir durumun belirtisi olabilir.