Kistik Akne Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Kistik aknesi olan kişilerde, derinin derinlerinde irin dolu akne kistleri (sivilceler) gelişir. Akne kistleri çoğu zaman ağrılıdır ve büyük olabilir. Skarlaşma ve enfeksiyon riskini azaltmak için kistik aknenin bir dermatolog tarafından tedavi edilmesi gerekir. Antibiyotikler ve reçeteli, güçlü topikal (cilt üzerine uygulanan) kremler cildin temizlenmesine yardımcı olabilir.
Kistik Akne Nedir?
Kistik akne, derinin derinlerinde ağrılı, irin dolu sivilcelerin oluşmasına neden olan bir inflamatuvar akne türüdür. Akne, yağ ve ölü deri hücreleri cilt gözeneklerini tıkadığında ortaya çıkar.
Kistik aknede bakteriler de gözeneklerin içine girer ve şişmeye ya da iltihaba neden olur. Kistik akne, aknenin en ağır türüdür. Akne kistleri çoğu zaman ağrılıdır ve bunların skar (yara izi) bırakma olasılığı daha yüksektir.
Akne Kisti ile Akne Nodülü Arasındaki Fark Nedir?
Nodüler akne ve kistik akne birbirine çok benzer. Her ikisi de derinin altında derin, ağrılı kabarıklıklara neden olur ve her ikisi de skar bırakabilir. Farklılıklar şunlardır:
- Akne kistleri irin, yani sıvı ile doludur.
- Akne nodülleri, sıvı içermedikleri için akne kistlerinden daha sert ve daha katıdır.
Kistik Aknenin Sebepleri Nelerdir?
Ciltteki gözenekler fazla yağ ve ölü deri hücreleriyle tıkanabilir ve sivilcelere neden olabilir. Bakteriler cilt gözeneklerine girebilir ve yağ ile deri hücreleriyle birlikte orada hapsolabilir. Cildin verdiği reaksiyon, cildin orta tabakasının derinlerinde (dermis) şişliğe neden olur. Bu; enfekte, kırmızı, şişmiş yumru bir akne kistidir.
Kistik aknenin nedenleri şunları içerir:
- Yaş (ergenler kistik akneye daha yatkındır).
- Ailede kistik akne öyküsü.
- Ergenlik yıllarındaki ve bazen menopoz sırasındaki hormon değişiklikleri ve stres.
Kistik Akne Nasıl Görünür?
Akne kistleri, bir tür cilt enfeksiyonu olan çıbanlara benzer. Bir akne kisti şu özelliklerde olabilir:
- Derinin altında kırmızı bir kabarıklık.
- Dokunulduğunda ağrılı ya da hassas.
- Bezelye kadar küçük ya da madeni para kadar büyük.
- Beyazımsı-sarı bir baştan irin sızdıran.
- Kabuklu.
Akne Kistleri Nerelerde Gelişir?
Bir kistik akne atağı geniş bir cilt alanını kaplayabilir. Kistik akne en çok, çok sayıda yağ bezinin bulunduğu yüzde ortaya çıkma eğilimindedir. Ancak akne kistleri şu bölgelerde de gelişebilir:
- Sırt.
- Kalça.
- Göğüs.
- Boyun.
- Omuzlar.
- Üst kollar.
Kistik Akne Nasıl Teşhis Edilir?
Cilt hastalıkları konusunda uzman bir doktor olan dermatolog, cildi muayene ederek kistik akne tanısı koyabilir.
Kistik Akne Nasıl Yönetilir ya da Tedavi Edilir?
Akne kistlerini tedavi etmek zor olabilir. Skar bırakabilecekleri için, reçetesiz satılan akne ürünlerini denemek yerine bir dermatologdan yardım alınmalıdır. Dermatolog, kistik aknenin nasıl tedavi edileceğini açıklayabilir.
Akne kistlerinin temizlenmesi üç ay ya da daha uzun sürebilir. Tedavi çoğu zaman ağızdan antibiyotik alınmasını ve cilde reçeteli, güçlü topikal jel ya da kremlerin uygulanmasını içerir.
Kistik akne tedavileri şunları içerir:
- Bakterileri öldürmek ve iltihabı azaltmak için antibiyotikli kremler, jeller, solüsyonlar ve losyonlar.
- Bakterileri öldürmek ve fazla ölü deri hücrelerinden kurtulmak için azelaik asit ya da salisilik asit.
- Ciltteki bakteri sayısını azaltmak için benzoil peroksit.
- Ölü deri hücrelerinin dökülmesine yardımcı olan A vitamini türevleri olan retinoidler (adapalen, tretinoin, tazaroten ve diğerleri).
Kistik Akne İçin Diğer Tedaviler Nelerdir?
Kistik akne için diğer tedaviler şunlardır:
- Kortikosteroid enjeksiyonları: Büyük, ağrılı akne kistlerini hızlıca küçültmek için kullanılır.
- İnsizyon ve drenaj: Bir akne kistinin açılmasına ve irinin boşaltılmasına yardımcı olur.
- Doğum kontrol hapı ya da spironolakton: Kadınlarda kistik akneye neden olan hormon düzeylerini düşürmek için kullanılır.
- İzotretinoin: A vitamininin ağızdan alınan bir formudur (en yaygın olarak Accutane olarak adlandırılır).
Kistik Aknenin Komplikasyonları Nelerdir?
Akne kistlerinin açılması (yani patlatılması ya da kurcalanması) skarlaşma ve selülit gibi bakteriyel cilt enfeksiyonları riskini artırır.
Bazı kişilerde, cilt düzeldikten sonra akne kistinin bulunduğu bölgede pigment değişiklikleri, yani açık ya da koyu renkli lekeler gelişir. Bu lekeler pembe, mor, kırmızı, siyah ya da kahverengi olabilir. Sonunda solarlar, ancak bunun gerçekleşmesi bir yıldan uzun sürebilir.
Kistik Aknesi Olan Kişiler İçin Hastalığın Seyri Nasıldır?
Kistik aknesi olan çoğu kişi, ağır atakları önleyebilir ya da skarlaşmayı önlemek için akne kistlerini hızlıca tedavi edebilir. Hormonlar dengeye oturdukça (çoğunlukla ama her zaman değil) kistik akne ortadan kalkar ya da azalır.
Ağır ya da tedavi edilmemiş kistik akne, kişinin görünüşü hakkında nasıl hissettiğini etkileyebilir ve kişiyi kaygılı ya da depresif hale getirebilir. Kistik akne rahatsız ediyorsa, olumlu bir beden algısının desteklenmesi için yardım alma konusunda doktorla konuşulmalıdır.
Kistik Akne Nasıl Önlenebilir?
Kişi, şu adımları atarak akne gelişme riskini azaltabilir:
- Sabah uyandıktan sonra, yatmadan önce ve egzersiz ya da terleme sonrasında yüzü yıkamak için hafif köpüren bir yüz temizleyici, ılık su ve parmakları kullanmak (bez ya da sünger değil).
- Kuruluk hissediliyorsa yağsız nemlendirici uygulamak.
- Nonkomedojenik (su bazlı) makyaj ve yüz ürünleri kullanmak.
- Makyajla uyumamak.
- Gün boyunca elleri yüzden uzak tutmak.
- Sivilceler ya da kabuklarla oynamamak ve onları patlatmamak.
- Saçları düzenli yıkamak ve yağlı olabilen saçları yüzden uzak tutmak.
- Bazen fast food restoranında çalışmak gibi yağlı ortamlar sivilce oluşumunu tetikleyebilir
- Basit şekerler ve süt ürünleri açısından zengin diyetler, yani yüksek glisemik indeksli diyetler de alevlenmelere katkıda bulunabilir.
Ne Zaman Doktor ile İletişime Geçilmelidir?
Aşağıdaki durumlarda doktora başvurulmalıdır:
- Şiş, kırmızı, ağrılı sivilceler.
- Kişinin kendini rahatsız hissetmesine neden olan akne ya da skarlaşma.
- Bir cilt enfeksiyonu belirtileri.
Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?
Doktora şu sorular sorulmak istenebilir:
- Kistik akneye ne sebep oluyor?
- Kistik akne için en iyi tedavi nedir?
- Tedavinin yan etkileri nelerdir?
- Akne kisti gelişme olasılığı nasıl azaltılabilir?
- Skarlaşma ya da diğer komplikasyonlar nasıl önlenebilir?
Ağrılı, şiş akne kistlerine dokunmak ya da onları kurcalamak cazip gelebilir. Ancak kistik aknenin diğer sivilcelere göre skar bırakma ya da enfeksiyon geliştirme olasılığı daha yüksektir. Bir dermatolog, kistik akneyi önlemeye yardımcı olacak öneriler sunabilir. Doktor, ağrılı akne kistlerini de tedavi edebilir ve böylece skarlaşma olasılığını azaltabilir. Antibiyotikler ve topikal (cilt üzerine uygulanan) kremler etkili kistik akne tedavileridir.