İdrarda Kristaller Neden Olur? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Kristalüri veya idrarda kristaller bulunması, idrar testi sırasında saptanabilir. Bu durum her zaman bir enfeksiyon olduğu anlamına gelmez. Nedenleri arasında dehidrasyon ve bazı ilaçların kullanılması bulunur.
İdrarda Kristaller Bulunması Ne Anlama Gelir?
İdrardaki kristaller, idrarda çok fazla mineral ve yeterince sıvı bulunmadığında oluşur. Küçük parçalar bir araya gelerek kitleler oluşturur. Bu kristaller idrar testleri (idrar tahlili) sırasında saptanabilir. İdrarda kristal bulunmasına kristalüri adı verilir.
Bazı kristaller herhangi bir soruna yol açmaz. Diğerleri büyüyerek idrar yollarının bazı bölümlerinde sıkışan ve tıkanıklıklara neden olan taşlar oluşturabilir. Tıkanıklıklar, akut böbrek hasarı olarak da adlandırılan akut böbrek yetmezliği gibi ciddi sorunlara yol açabilir.
İdrarda Bulunan Yaygın Kristal Türleri Nelerdir?
Bir laboratuvar teknisyeninin idrarda görebileceği kristal türleri arasında şunlar bulunur:
- Amonyum biürat.
- Bilirubin.
- Kalsiyum oksalat veya kalsiyum fosfat.
- Sistin.
- Hipürik asit.
- Lösin.
- Strüvit (magnezyum amonyum fosfat).
- Tirozin.
- Ürik asit.
- Ksantin.
Laboratuvar testi, mikroskop altında kristallerin şekline bakarak kristallerin türünü belirleyebilir. Kristallerin bazılarının tanımlanabilir bir şekli olmayabilir (amorf).
İdrarın pH'ı (asitliği), oluşan kristal türüne katkıda bulunabilir.
İdrarda Kristal Kimlerde Görülür?
Herkesin idrarında kristaller bulunabilir. Bununla birlikte, sistin ve ksantin dışında, kristallerin bulunması her zaman bir tür tıbbi durum olduğu anlamına gelmez. Bu kristaller nadir görülen kalıtsal hastalıklara işaret eder.
Böbrek taşı geliştirmeye yatkın kişilerde de idrarda kristaller belirgin olabilir.
İdrarda Kristal Bulunması Vücudu Nasıl Etkiler?
İdrarda gerçekten herhangi bir anlam ifade etmeyen kristaller bulunabilir. Diğerleri ise böbrek taşları gibi sorunlara neden olabilir. Kristaller daha büyük kitleler halinde biriktiğinde, idrarın vücuttan çıkmasını engelleyebilir. Bazı kristaller idrar yollarından geçerek kendiliğinden vücuttan atılabilirken, diğerlerinin bir sağlık hizmeti görevlisi tarafından vücuttan çıkarılması gerekebilir.
İdrardaki Kristallerin Belirtileri ve Bulguları Nelerdir?
İdrarda kristal bulunması herhangi bir belirti veya bulguya neden olmayabilir.
Belirti veya bulgular varsa şunları içerebilir:
- Ağrı.
- Ateş.
- Bulanık veya köpüklü idrar.
- Normalden daha sık idrara çıkma ihtiyacı hissetme.
- Kanlı idrar (hematüri).
- Kötü kokulu idrar.
İdrarda Kristal Bulunmasının Sebepleri Nelerdir?
İdrarda kristallerin oluşmasına neden olabilecek birçok durum vardır.
Bunlar arasında aşağıdakiler bulunur:
- Dehidrasyon (yeterince su içmeme).
- Protein, tuz, meyve ve sebzeler dahil olmak üzere belirli gıdaların büyük miktarlarda tüketilmesi.
- Amoksisilin, asiklovir, sülfonamidler, atazanavir ve metotreksat gibi ilaçlar.
- İdrar yolu enfeksiyonları.
- Etilen glikol zehirlenmesi.
- Çok sayıda kanser hücresinin ölümü nedeniyle oluşan tümör lizis sendromuna sahip olma. Bu durum kanser tedavisinin bir sonucu olarak ortaya çıkabilir.
İdrarda Kristal Bulunması Bulaşıcı mıdır?
Kristalüri bulaşıcı değildir. İdrar yolu enfeksiyonu olsa bile bulaşıcı değildir.
İdrardaki Kristalleri Tanımlamak İçin Hangi Testler Yapılır?
Doktor, yıllık muayenenin bir parçası olarak veya bildirilen belirtilerin sonucunda idrar testleri isteyebilir. İdrar örnekleri laboratuvarda incelenir. Doktorun durumu doğru şekilde teşhis etmek için gerekli görmesi halinde başka testlere ihtiyaç duyulabilir.
İdrardaki Kristaller Nasıl Tedavi Edilir?
Tedavi, kristallerin nedenine bağlıdır. Çoğu durumda yalnızca daha fazla su içmek veya tuz ve şeker gibi belirli gıdaların ya da gıdalarda bulunan maddelerin tüketimini azaltmak gerekebilir.
Kristaller belirli bir ilacın kullanımının sonucuysa, doktor ilacı veya dozunu değiştirebilir. Kristaller bir tür hastalığa işaret ediyorsa doktor bu durumu tedavi eder.
İdrardaki Kristaller Olması Halinde Neler Beklenmelidir?
İdrarda kristal bulunması durumunda hastalığın seyri muhtemelen oldukça iyidir. Ancak bu durum, tedavi edilen diğer hastalıklara bağlıdır.
İdrarda Kristal Bulunma Riski Nasıl Azaltılabilir?
Aşağıdakiler yapıldığında idrarda kristal ve idrar yollarında taş gelişme riski azaltılabilir:
- Su gibi yeterli miktarda sıvı tüketmek.
- Sağlıklı bir vücut ağırlığına ulaşmaya ve bunu korumaya çalışmak.
- Yalnızca ölçülü miktarda protein tüketmek.
- Sağlıklı olmak için ne kadar kalsiyum, oksalat ve C vitamini alınması gerektiğini belirlemek üzere bir doktor veya diyetisyen ile birlikte çalışmak.
- Tuz ve şeker alımını azaltmak için işlenmiş gıdaları daha az tüketmek.
Ne Zaman Doktora Başvurulmalıdır?
İdrarda değişikliklerle birlikte ağrı veya ateş varsa doktora başvurulmalıdır. Böbrek taşları ve üreter taşları gibi diğer taşlar çok ağrılı olabilir. Ayrıca toksinlerin vücutta kalmasına ve sorunlara neden olmasına yol açabilirler.
Kristalüri veya idrarda kristal bulunması nispeten yaygındır. Kristaller tamamen sağlıklı kişilerin idrarında ve herhangi bir hastalığı bulunan kişilerin idrarında bulunabilir. Rutin bir idrar testi sırasında veya doktorun başka bir durumdan şüphelenmesi halinde saptanabilirler. Kristallerin oluşmasını önlemenin en iyi yollarından biri yeterli miktarda sıvı tüketmektir.