Florozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Florozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Florozis, uzun bir süre boyunca çok fazla florür alınması durumunda ortaya çıkabilir. Dental florozis dişlerde renk değişikliğine neden olur. Bu durum kozmetik tedavi ile düzeltilebilir. İskelet florozisi kemikleri ve eklemleri etkiler. Ağrı, tutukluk ve kemik deformitelerine yol açabilir. Tedavi, florür kaynağının ortadan kaldırılmasını ve belirtilerin yönetilmesini içerir.

Florozis Nedir?

Florozis, aşırı florür maruziyeti nedeniyle ortaya çıkan bir durumdur. Florür, doğada kendiliğinden bulunan bir mineraldir. Küçük miktarlarda diş çürüklerini önlemeye yardımcı olur. Büyük miktarlarda ise sağlık için zararlıdır. Ne kadar florüre ihtiyaç duyulduğu söz konusu olduğunda, her şey denge ile ilgilidir.

Neredeyse tüm sularda bir miktar florür bulunur. Dünyanın neresinde olunduğuna bağlı olarak, su kaynağında çok az ya da çok fazla florür olabilir. ABD Sağlık ve İnsan Hizmetleri Bakanlığı, içme suyunda litre başına 0,7 miligram (mg/L) florür düzeyini önermektedir. Amaç, diş çürüğü riskini azaltacak kadar florür almak ancak sağlık sorunlarına yol açacak kadar da fazla almamaktır.

Florozis Türleri Nelerdir?

Farklı florozis türleri vardır. Bunlar:

• Dental florozis dişleri etkiler. Yaşamın ilk sekiz yılı içinde aşırı florür maruziyeti olduğunda ortaya çıkar. Dental florozis hafif ya da şiddetli olabilir ancak ağrılı değildir. Genellikle sağlık ya da diş fonksiyonunu etkilemeyen, kozmetik bir sorundur.
• İskelet (kemik) florozisi kemikleri ve eklemleri etkiler. Osteoporoz, artrit ve kronik eklem ağrısı ile sonuçlanarak genel sağlık üzerinde olumsuz etki yaratabilir. Uzun yıllar süren kronik florür maruziyeti durumunda ortaya çıkar.
• İskelet dışı florozis, iskelet florozisinin erken evresidir. Gastrointestinal sistemi etkiler ve karın ağrısı, kabızlık, ishal, şişkinlik ya da iştahsızlık gibi belirtilere neden olabilir.

Florozis Ne Kadar Yaygındır?

Dental florozis, dünya çapında insanları etkileyen yaygın bir durumdur. ABD’de nüfusun yaklaşık %23’ünü etkiler.

İskelet florozisi ABD’de nadirdir ancak Asya ve Afrika’nın birçok bölgesinde endemiktir (düzenli olarak görülür). Olguların çoğu Hindistan ve Çin’de ortaya çıkar. Dünya genelinde şu anda tam olarak kaç kişide iskelet florozisi olduğunu bilmek zordur. Ancak florür konsantrasyonlarının yüksek olduğu bir bölgede yapılan bir çalışmada, 445 kişinin 94’ünde bu durumun bulunduğu saptanmıştır.

ABD’de pek çok bölgede suyun florür düzeyi 0,7 mg/L’nin altındadır. Bu nedenle birçok yerel yönetim içme suyuna florür ekler. Ancak Asya ve Afrika’nın bazı kısımları gibi dünyanın diğer bölgelerinde, doğal yeraltı suyu aşırı miktarda florür içerir. Hindistan’da içme suyundaki ortalama konsantrasyon yaklaşık 2,37 mg/L’dir ve kaydedilen en yüksek düzey 9,22 mg/L’dir. Bu bölgelerde yaşayan kişilerde, ABD’de yaşayanlara kıyasla florozis gelişme olasılığı çok daha yüksektir.

Florozisin Belirtileri Nelerdir?

Belirtiler, kişinin sahip olduğu florozis türüne bağlı olarak değişir. Genel olarak, florüre maruziyet ne kadar fazlaysa belirtiler de o kadar şiddetlidir.

Dental Florozis Belirtileri Nelerdir?

Dental florozisin tek belirtisi dişlerde renk değişikliğidir. Renk değişikliğinin görünümü, florozisin şiddetine göre değişir. Diş hekimleri florozisi sınıflandırmak için aşağıdaki terimleri kullanır:

• Şüpheli: Çok hafif, birkaç beyaz leke ve beyaz noktalar.
• Çok hafif: Diş yüzeyinin %25’inden daha azını kaplayan açık beyaz alanlar.
• Hafif: Diş yüzeyinin %50’sinden daha azını kaplayan açık beyaz alanlar.
• Orta: Diş yüzeyinin %50’sinden fazlasını kaplayan beyaz ya da açık kahverengi alanlar.
• Şiddetli: Tüm yüzeyleri etkileyen beyaz, açık kahverengi ya da koyu kahverengi lekeler. Dişlerde ayrıca minede küçük çöküntüler (küçük oyuklar) bulunabilir.

İskelet ve İskelet Dışı Florozis Belirtileri Nelerdir?

İskelet dışı florozis ile ilişkili erken belirtiler şunlardır:

• Karın ağrısı.
• Şişkinlik.
• Kabızlık.
• İshal.
• Eklem ağrısı ve tutukluk.
• Bel ağrısı (alt sırt bölgesinde ağrı).
• Kas erimesi.
• Bulantı ve kusma.

Durum kötüleştikçe ve iskelet florozisi belirtileri ortaya çıkmaya başladığında şu durumlar gelişebilir:

• Kemik kırıkları.
• Kemik ve omurga deformiteleri.
• Hafif bilişsel bozulma.
• Miyelopati (omurilik basısına bağlı ağrı).
• Osteoskleroz (anormal kemik sertleşmesi).
• Radikülopati (omurga içindeki sinirin sıkışmasına bağlı ağrı).
• Cilt döküntüsü.
• Uyku bozuklukları.

Florozisin Sebepleri Nelerdir?

Florozis, florüre aşırı maruz kalma nedeniyle ortaya çıkar. Bu, uzun bir zaman diliminde aşırı miktarda florür yutmak (ağız yoluyla almak) anlamına gelir. Bunun nasıl gerçekleştiği, florozisin türüne bağlıdır.

Dental florozis, çocukta daimi dişler hala diş etlerinin altında oluşmaktayken çocuğun sürekli olarak çok fazla florür alması durumunda ortaya çıkar. Buna, florür içeriği yüksek su veya mama içilmesi ya da büyük miktarlarda florürlü diş macununun yutulması dahildir.

İskelet ve iskelet dışı florozis, bir kişinin (her yaşta olabilir) birkaç yıl boyunca çok miktarda florür alması durumunda ortaya çıkar. Buna, florür düzeyi yüksek suyun içilmesi ya da florür düzeyi yüksek su ile hazırlanan demlenmiş içeceklerin tüketilmesi dahildir.

Florozis İçin Risk Faktörleri Nelerdir?

Florozis için risk faktörleri şunlardır:

• Yeraltı suyunda aşırı miktarda florür bulunan bir bölgede yaşamak.
• Sürekli olarak, içinde litre başına 0,7 mg’dan fazla florür bulunan suyu içmek.
• Düzenli olarak çok miktarda florürlü diş macunu yutmak (çok küçük miktarlar sorun değildir ancak uzun dönem boyunca aşırı miktarda tüketim florozise neden olabilir).
• Uzun süre boyunca florürlü bebek mamalarının, florürlü su ile karıştırılması. Florürlü mama kullanılıyorsa florür içermeyen su ile karıştırılmalıdır. Florürlü su kullanılıyorsa florürsüz bebek maması tercih edilmelidir.

Florokarbon soluyan (inhale eden) kişilerde de iskelet ve iskelet dışı florozis riski daha yüksektir. Bazı ev ürünleri, örneğin yalıtıcı kaplamalar, yağlayıcılar ve basınçlı hava ile çalışan temizlik spreyleri florokarbon içerir. Uçucu madde kullanım bozukluğu nöbetlere, ritim bozukluklarına (aritmilere) ve ani ölüme yol açabilir.

Florozis Nasıl Teşhis Edilir?

Bir diş hekimi, rutin bir muayene sırasında dişlerde dental florozisi teşhis edebilir. Diğer durumları dışlamak için diş röntgenleri çekilebilir.

İskelet ve iskelet dışı florozisi teşhis etmek daha zordur çünkü belirtilerin çoğu diğer durumlarla çakışır. Doktorların genellikle birkaç test yapması gerekir.

Bunlar aşağıdakileri içerebilir:

• Kemikleri değerlendirmek için görüntüleme testleri. Bunlar röntgenler, BT taramaları (bilgisayarlı tomografi) ve kemik yoğunluğu testlerini (DXA) içerir.
• Kanda, serum florür düzeylerini kontrol etmek için yapılan kan testleri.
• İdrarda florür düzeylerini kontrol etmek için idrar tahlili.

Florozis Nasıl Tedavi Edilir?

Florozis tedavisi, kişinin sahip olduğu florozis türüne bağlıdır. Diş hekimliği alanındaki kozmetik işlemler ile dental florozis düzeltilebilir.

İskelet florozisini tedavi etmek daha karmaşıktır ve birkaç faktöre bağlıdır. Özellikle de belirtilerin şiddetine ve vücudun hangi bölümlerini etkilediğine bağlıdır.

Dental Florozis Tedavisi Nasıldır?

Dental florozisi olan kişiler için diş hekimi aşağıdaki kozmetik tedavilerden birini önerebilir:

• Diş beyazlatma: Diş hekimi, belirli bir süre için dişlere beyazlatıcı jel uygular. Jel, diş minesini açarak florozis alanları ile uyumlu hale getirir. Diş beyazlatma, hafif florozis için yaygın bir seçenektir.
• Diş bonding uygulaması: Bu işlem sırasında diş hekimi, florozis lekelerini kapatmak için diş renginde kompozit reçine kullanır. Ardından dişleri şekillendirir ve parlatır.
• Diş laminatları: Reçine veya porselenden yapılan laminatlar, dişlerin ön yüzeylerini kaplayan ince kabuklardır. Laminatlar kişiye özel üretilir, bu nedenle doğru uyum ve boyut için diş ölçülerinin alınması gerekir.
• Diş kronları: Bu, tüm dişin üzerine oturan kişiye özel bir diş restorasyonudur. Kronun doğru oturması için diş hekiminin doğal minenin bir kısmını kaldırması gerekir.
• Mine mikroabrazyonu: Diş hekimi, dişlerden ince bir mine tabakasını kaldırır. Bu işlem, florozis lekelerinin önemli bir kısmını ortadan kaldırmaya yardımcı olur. Çoğu zaman diş hekimi, mine mikroabrazyonunu takiben diş beyazlatma uygular, böylece diş renginin daha homojen görünmesi sağlanır.

İskelet ve İskelet Dışı Florozis Tedavisi Nasıldır?

Ana hedef, sorunun kaynağını ortadan kaldırmaktır. Bunu yapabilmek için içme suyundan florür uzaklaştırılmalıdır. Su, ters ozmoz, distilasyon veya aktif karbon filtreleri kullanılarak filtrelenebilir. Suyu kaynatmak işe yaramaz. Kaynatma bazı safsızlıkları uzaklaştırsa da florür ısıyla parçalanamayacak kadar dirençlidir.

Buna ek olarak, doktorlar aşağıdaki tedavileri önerebilir:

• Anabolik steroidler: Bu ilaçlar osteoporoz belirtilerini azaltabilir.
• Kalsiyum ve D vitamini: Birlikte kullanıldığında kalsiyum ve D vitamini, kemik sertleşmesini azaltabilir. Ayrıca bağırsakların florürü emme şeklini değiştirebilirler.
• Nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar: Bu ilaçlar, iskelet florozisi ile ilişkili ağrı ve inflamasyonu kontrol etmeye yardımcı olur.

Bu liste tam kapsamlı değildir. Doktor, gerektiğinde tedavi planını kişinin özgün ihtiyaçlarına göre uyarlayacaktır.

Florozisin Seyri Nasıldır?

Dental florozisin seyri iyidir çünkü bu durum zararlı değildir. Dental florozis, klinik ortamda uygulanan diş tedavileriyle düzeltilebilir.

İskelet florozisi için beklenti, durumun ne kadar erken fark edildiğine bağlıdır. Florür alımı ne kadar erken durdurulursa, uzun dönemli iyileşme şansı o kadar yüksek olur.

Florozis Ne Kadar Sürer?

Genel olarak florozis geri döndürülebilir bir durum değildir. Bir kez ortaya çıktığında, kendiliğinden kaybolmaz. Bazı çalışmalar, tedavinin iskelet florozisi belirtilerini iyileştirebileceğini göstermiştir. Ancak bu, başlangıçta belirtilerin ne kadar şiddetli olduğuna bağlıdır.

Florozis Önlenebilir mi?

Florozisi önlemenin tek yolu, alınan florür miktarını kontrol etmektir. Bazı öneriler şunlardır:

• Kişinin yaşadığı bölgedeki su şirketine, o bölgede geçerli florürleme (floridasyon) kuralları hakkında bilgi için başvurması.
• Kuyu suyu ya da belediye su kaynağının florür düzeyleri açısından test edilmesi.
• Yaşanılan bölgede kullanılan florür konsantrasyonları hakkında daha fazla bilgi edinilmesi.

Çocuğun florozis riskini azaltmak için maruz kaldığı florür miktarının farkında olmak önemlidir. Çok fazla florür alınması istenmez ancak dişler gelişirken yeterli florür alınması da gerekmektedir. Uygun düzeyler, çocuğun sağlığı için önemlidir.

Florozisten Endişe Ediliyorsa Ne Yapılmalıdır?

Florozis varsa ya da florozisin yaygın olduğu bir bölgede yaşanıyorsa, yapılabilecek en iyi şey farkındalığı yüksek tutmaktır. İçme suyundaki florür miktarının bilinmesi önemlidir. Düzeyler öğrenildikten sonra, sağlıkla ilgili daha bilinçli kararlar verilebilir.

Doktora Ne Zaman Başvurulmalıdır?

Dental florozis olduğundan şüpheleniliyorsa, tedavi seçeneklerini görüşmek için bir diş hekiminden randevu alınmalıdır.

Ayrıca bulantı, eklem ağrısı veya sık kırılan kemikler gibi iskelet florozisine ait ani belirtiler ortaya çıkarsa, bu durumu doktora bildirmek gerekir. Doktor, belirtilerin nedenini belirlemek için çeşitli testler yapabilir.

Florür küçük miktarlarda dişleri güçlendirir ve çürüklerden korur ancak fazla alındığında zararlı olabilir. Florozisi önlemenin en iyi yolu bilinçli olmaktır. Su kaynağının test edilmesi ve su şirketine yerel florürleme kuralları hakkında soru sorulması önemlidir. Florürün sağlığı nasıl etkileyebileceğine dair spesifik sorular varsa, bunlar bir doktor ile görüşülmelidir.