Eritrodermik Psoriazis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Eritrodermik psoriazisli kişiler, vücutlarının büyük kısmında kırmızı, kaşıntılı, pullu deri plakları geliştirir. Bu plaklar ya da deri döküntüleri, ciddi bir yanık gibi davranır ve enfeksiyonlar, kalp yetmezliği, dehidrasyon ve diğer ciddi sorunların riskini artırır. İlaçlar eritrodermik psoriazise yardımcı olabilir. Uygun tıbbi bakım olmadan bu durum ölümcül bir hale gelebilir.
Eritrodermik Psoriazis Nedir?
Eritrodermik psoriazis, vücudun büyük bölümünde kırmızı döküntüye yol açan nadir bir deri hastalığıdır. Döküntü bir yanığı andırır ve titreme, ateş ve dehidrasyona neden olabileceği için en az bir yanık kadar tehlikeli olabilir. Eritrodermik psoriazis, acil tıbbi müdahale gerektirir.
Psoriazis Nedir?
Psoriazis, vücudun yeni deri hücrelerini dökülme (ölme) hızından daha hızlı ürettiği kronik bir deri hastalığıdır. Sonuç olarak hücreler derinin yüzeyinde birikir. Deri, üzerinde beyaz ya da gümüşi pullar bulunan kalın, kaşıntılı, pembe veya kırmızı deri plakları geliştirir. Bu durum (plak tipi psoriazis olarak adlandırılır) hoş görünmeyebilir ancak sağlığı doğrudan tehdit eden bir durum değildir.
Eritrodermik psoriazis, nadir bir psoriazis türüdür ancak diğer birçok alt tipten çok daha ciddidir. Plaklar neredeyse tüm vücudu kaplayabilir ve potansiyel olarak yaşamı tehdit eden sorunlara yol açabilir.
Eritrodermik Psoriazis Ne Kadar Yaygındır?
Psoriazis, çoğunlukla yetişkinler olmak üzere Amerikalıların tahminen %3’ünü etkiler. Psoriazisi olan kişilerin 10’da 9’una kadar bir kısmında plak tipi psoriazis görülür. Eritrodermik tip ise nadirdir ve psoriazisi olan kişilerin yaklaşık %3’ünde ortaya çıkar.
Eritrodermik Psoriazisin Sebepleri Nelerdir?
Eritrodermik psoriazis geliştiren kişilerin yaklaşık 3’te 1’inde zaten plak tipi psoriazis vardır. Psoriazis bir otoimmün hastalıktır. Bağışıklık sisteminin uygunsuz şekilde aşırı aktif olduğu ve vücudun kendi dokularına zarar verdiği durumlarda ortaya çıkar. Bu yanıtın yol açtığı inflamasyon, yeni deri hücrelerinin çok hızlı oluşmasına neden olur.
Kontrolü zayıf olan plak tipi psoriazisli kişilerde eritrodermik psoriazis gelişme riski en yüksektir. Kortikosteroidler veya immünsüpresanlar (bağışıklık baskılayıcılar) gibi psoriazis tedavilerini aniden bırakmak, eritrodermik psoriazise neden olabilir. Topikal steroidler veya retinoidler (A vitamini ile ilişkili bir ilaç) gibi ilaçların aşırı kullanımı da belirtilere neden olabilir.
Bazı kişiler, aşağıdakileri yaşadıktan sonra eritrodermik psoriazis geliştirir:
- Bir ilaca karşı alerjik reaksiyon.
- Hastalık veya enfeksiyon.
- Şiddetli güneş yanığı.
- Stres.
- Madde kullanımı bozukluğu.
Eritrodermik Psoriazisin Belirtileri Nelerdir?
Eritrodermik psoriazis birkaç gün içinde aniden ortaya çıkabilir (akut döküntü). Daha yaygın olarak, plaklar önceden var olan psoriazis döküntüsünden genişler. Eritrodermik psoriazisin tam gelişimi birkaç ay içinde kademeli olarak gerçekleşebilir.
Kişi, vücudunun %90’ından fazlasında şiddetli bir yanık veya güneş yanığına benzeyen kızarıklık ve inflamasyon geliştirir. Deri döküntüsü çok kaşıntılıdır ve yanma hissine neden olabilir. Büyük tabakalar halinde dökülen soyulmuş deri de gelişebilir. Bazı kişilerde el ve ayak tırnakları dökülebilir.
Eritrodermik psoriazis belirtileri gelip geçici olabilir. Tedaviler, durumu kontrol altına alabilir ve hatta remisyona sokabilir. Yani döküntü ve belirtilerin çok az olduğu veya bazen hiç olmadığı dönemler görülebilir. Ancak yaygın döküntü ve belirtilerin geri döndüğü alevlenmeler de ortaya çıkabilir.
Eritrodermik Psoriazisin Komplikasyonları Nelerdir?
Eritrodermik psoriazis, belirgin kaşıntıya veya deri ağrısına yol açabilir. Döküntü, vücudun terleme ve vücut ısısını düzenleme yeteneğini de etkiler. Hipotermi (düşük vücut ısısı) gelişebilir. Elektrolit düzeylerini etkileyebilir ve dehidrasyona yol açabilir. Kişide ateş, titreme ve ayaklar ile ayak bileklerinde ödem (sıvı tutulumu) gelişebilir. Bazen enfeksiyon ortaya çıkabilir ancak bu sık görülen bir durum değildir.
Bu durum, aşağıdakiler gibi yaşamı tehdit eden sorunlara yakalanma riskini artırır:
- Kalp yetmezliği.
- Septisemi gibi enfeksiyonlar (sepsise yol açabilir).
- Pnömoni.
Eritrodermik Psoriazis Nasıl Teşhis Edilir?
Bir dermatolog, psoriazis gibi deri hastalıklarına tanı koyar ve tedavi eder. Doktor, daha önce psoriazis öyküsü olup olmamasına ve belirtilere dayanarak durumu teşhis edebilir. Tanıyı doğrulamak için deri biyopsisi yapılabilir.
Eritrodermik Psoriazis Nasıl Tedavi Edilir?
Eritrodermik psoriazisi tümüyle ortadan kaldıran kesin bir tedavi yoktur ancak çeşitli tedaviler belirtileri en aza indirebilir ve ortaya çıkmasını önleyebilir. Şiddetli bir alevlenme acil tıbbi müdahale gerektirir. Kişi hastanede bakım alabilir.
Eritrodermik psoriazis tedavileri şunları içerir:
- Hipoalerjenik nemlendiriciler ve soğuk kompresler.
- Kortikosteroidler veya retinoidler gibi topikal merhemler.
- Nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar.
- Siklosporin veya metotreksat gibi immünsüpresanlar.
- Hastalık seyrini değiştiren antirromatizmal ilaçlar.
- Oral retinoidler.
- Biyolojik tedaviler.
Hangi Psoriazis Tedavilerinden Kaçınmak Gerekir?
Plak tipi psoriazis için uygulanan bazı tedaviler, eritrodermik psoriazisi kötüleştirebilir. Bir dermatologla görüşmeden aşağıdakiler kullanılmamalıdır:
- Kömür katranı içeren ürünler.
- Oral kortikosteroidler.
- Ultraviyole (UV) ışık kullanan fototerapi.
Eritrodermik Psoriazisin Seyri Nasıldır?
Uygun tedavi ile çok iyi kontrol altına alınabilse de eritrodermik psoriazisi güncel olarak tümüyle tedavi eden bir yöntem olmadığı için bu hastalık ömür boyu süren bir durumdur. Alevlenmeleri önlemek için doktorun tedavi ve cilt bakımı ile ilgili önerilerine uyulması gerekir. Uygun hastalık yönetimi, ciddi komplikasyonlar ve hatta ölüm riskini azaltır.
Eritrodermik Psoriazis Önlenebilir mi?
Plak tipi psoriazisin tedavilerle kontrol altında tutulması, eritrodermik psoriazisi önlemenin en iyi yoludur.
Eritrodermik psoriazis gelişmişse, alevlenmeyi önlemek için şu adımlar atılabilir:
- Alkol tüketimini azaltmak.
- Stresle baş etmek için sağlıklı yollar bulmak.
- Deriyi güneş hasarına karşı korumak.
- Sigara bırakma konusunda yardım almak.
- Düzenli olarak dermatoloğa görünmek.
Ne Zaman Doktor ile İletişime Geçilmelidir?
Bir alevlenme yaşanırsa veya aşağıdaki belirtilerden herhangi biri varsa doktora başvurulmalıdır:
- Dehidrasyon.
- Aşırı deri soyulması.
- Ateş veya titreme dahil olmak üzere enfeksiyon belirtileri.
- Şiddetli kaşıntılı veya ağrılı deri.
Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?
Muayene randevusu sırasında doktora aşağıdaki soruları sormak faydalı olabilir:
- Eritrodermik psoriazise ne sebep oldu?
- Benim için en iyi tedavi nedir?
- Alevlenmeyi önlemek veya belirtileri en aza indirmek için hangi adımları atabilirim?
- Komplikasyon belirtilerini izlemeli miyim?
Kronik bir deri hastalığı ile yaşamak zorlayıcı olabilir. Alevlenme sırasında kişi, görünümü ile ilgili kaygı duyabilir. Doktor, hassas deriyi tahriş etmeyecek kozmetikler, temizleyiciler ve diğer deri ürünlerini önerebilir. Belirtileri önlemek için reçete edilen tedavi planına uymak önemlidir.
Bir alevlenme meydana geldiğinde doktora başvurulmalıdır. Döküntünün kontrol altına alınması, ciddi ve potansiyel olarak yaşamı tehdit eden komplikasyon riskini azaltır.