Crohn Hastalığı Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir?

Crohn Hastalığı Nedir? Belirtileri Nelerdir? Nasıl Tedavi Edilir? başlıklı makalemizde konuya dair detayları inceleyeceğiz. Bir tür iltihaplı bağırsak hastalığı olan Crohn hastalığı, sindirim sisteminin şişmesine ve tahriş olmasına neden olur. Kişi Crohn hastasıysa karın ağrısı, ishal, kilo kaybı ve rektal kanama gibi semptomlar yaşayabilir. Bu, tümüyle iyileşmeyen ve ömür boyu süren bir durumdur. Bununla birlikte, tedaviler genellikle semptomları yönetmeye yardımcı olur ve aktif bir yaşam sürmeyi sağlar.

Crohn Hastalığı Nedir?

Bölgesel enterit veya ileit (ileum iltihabı) olarak da adlandırılan Crohn hastalığı, iltihaplı bağırsak hastalığının ömür boyu süren bir şeklidir. Bu durum sindirim sistemini, özellikle de ince ve kalın bağırsakları iltihaplandırır ve tahriş eder. Crohn hastalığı ishale ve mide kramplarına neden olabilir. Periyodik hastalık alevlenmeleri yaşamak yaygındır.

Crohn hastalığı adını Amerikalı gastroenterolog Dr. Burrill Crohn'dan (1884-1983) almaktadır. Crohn, 1932 yılında bu hastalığı tanımlayan ilk hekimlerden biriydi. Ülseratif kolit de yaygın olarak teşhis edilen bir diğer inflamatuvar bağırsak hastalığıdır.

Crohn Hastalığı Ne Kadar Yaygındır?

Tahminen yarım milyon Amerikalı Crohn hastalığına sahiptir. Bu sayıya erkekler, kadınlar ve çocuklar dahildir.

Crohn Hastalığına Kimler Yakalanabilir?

• Crohn hastalığı tipik olarak genç insanlarda görülür (genellikle ergenliklerinin sonlarında, 20'li yaşlarında veya 30'lu yaşlarının başlarında) ancak bu durum her yaşta ortaya çıkabilir.
• Erkeklerde ve kadınlarda eşit derecede yaygındır. Crohn hastalığı küçük çocuklarda da görülebilir.
• Sigara içenlerin Crohn hastalığı riski, sigara içmeyenlere göre daha yüksek olabilir.

Crohn Hastalığının Türleri Nelerdir?

Crohn hastalığı sindirim sisteminin farklı bölümlerini etkileyebilir. Crohn hastalığı türleri şunları içerir:

• İleokolit: Enflamasyon ince bağırsakta ve kalın bağırsağın bir kısmında veya kolonda meydana gelir. İleokolit, Crohn hastalığının en yaygın türüdür.
• İleit: İnce bağırsakta (ileum) şişme ve iltihaplanma gelişir.
• Gastroduodenal: Enflamasyon ve tahriş mideyi ve ince bağırsağın üst kısmını (duodenum) etkiler.
• Jejunoileit: İnce bağırsağın üst yarısında (jejunum olarak adlandırılır) yamalı iltihap alanları gelişir.

Crohn Hastalığına Ne Sebep Olur?

Crohn hastalığının bilinen bir nedeni yoktur. Aşağıdakiler de dahil olmak üzere bazı faktörler hastalığa yakalanma riskini artırabilir:

• Otoimmün hastalık: Sindirim sistemindeki bakteriler, vücudun bağışıklık sisteminin sağlıklı hücrelerine saldırmasına neden olabilir.
• Genler: İnflamatuar bağırsak hastalığı genellikle ailelerde görülür. Crohn'lu bir ebeveyni, kardeşi veya başka bir aile üyesi olanlarda görülme riski yüksek olabilir. Böyle bir durumdaki kişinin genlerinde, onu Crohn hastalığına yakalanmaya yatkın hale getirebilecek birkaç spesifik mutasyon (değişiklik) vardır.
• Sigara içmek: Sigara içmek Crohn hastalığı riskini iki katına kadar çıkarabilir.

Crohn Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

Crohn hastalığı olan kişiler, şiddetli semptom dönemlerini (alevlenmeler) takiben semptomların olmadığı veya çok hafif olduğu dönemler (remisyon) yaşayabilir. Remisyon haftalar hatta yıllar sürebilir. Alevlenmelerin ne zaman olacağını tahmin etmenin bir yolu yoktur.

Crohn hastalığı olanların sahip olabileceği belirtiler şunları içerebilir:

• Karın ağrısı.
• Kronik ishal.
• Tokluk hissi.
• Ateş.
• İştah kaybı.
• Kilo kaybı.
• Anormal cilt lekeleri (genellikle kalçada).
• Anal fissürler.
• Anal fistüller.
• Rektal kanama.

Crohn Hastalığı Nasıl Teşhis Edilir?

Crohn hastalarının çoğu ilk olarak devam eden ishal, karın krampları veya açıklanamayan kilo kaybı nedeniyle bir sağlık uzmanına başvurur. Crohn hastalığının belirtilerini yaşayan bir çocuğu olanlar bir çocuk doktoru ile iletişime geçmelidir.

Belirtilerin nedenini bulmak için doktor aşağıdaki testlerden birini veya birkaçını isteyebilir:

• Kan testi: Kan testi, iltihaplanma veya enfeksiyona işaret edebilecek yüksek sayıda beyaz kan hücresi olup olmadığını kontrol eder. Test ayrıca düşük kırmızı kan hücresi sayısını veya anemiyi de kontrol eder. Crohn hastalığı olan yaklaşık her üç kişiden birinde anemi vardır.
• Dışkı testi: Bu test, bakteri veya parazit olup olmadığını kontrol etmek için dışkıdan alınan bir örneğe bakar. Kronik ishale neden olan enfeksiyonları ekarte edebilir.
• Kolonoskopi: Kolonoskopi sırasında doktor, kolonun içini incelemek için bir endoskop (ışık ve kamera takılı ince bir tüp) kullanır. Doktor, iltihap belirtilerini test etmek için kolondan bir doku örneği (biyopsi) alabilir.
• Bilgisayarlı tomografi (BT) taraması: BT taraması sindirim sisteminin görüntülerini oluşturur ve doktora bağırsak iltihabının ne kadar şiddetli olduğunu gösterir.
• Üst gastrointestinal (GI) endoskopi: Doktor endoskop adı verilen uzun, ince bir tüpü ağızdan geçirerek boğaza sokar. Takılı bir kamera doktorun içeriyi görmesini sağlar. Üst endoskopi sırasında doktor doku örnekleri de alabilir.
• Üst gastrointestinal (GI) muayene: Üst GI muayenesi sırasında kullanılan röntgen görüntüleri, doktorun yutulan bir baryum sıvısının sindirim sisteminde nasıl hareket ettiğini izlemesini sağlar.

Crohn Hastalığı Nasıl Yönetilir veya Tedavi Edilir?

Crohn hastalığının tedavisi, belirtilere neyin neden olduğuna ve kişi için ne kadar şiddetli olduklarına bağlı olarak değişir. Çocuklarda tedavinin amacı remisyonu (semptomların alevlenmesi arasındaki süre) sağlamak, remisyonu sürdürmek ve zaman içinde Crohn hastalığının herhangi bir komplikasyonunu yönetmektir.

Doktor, Crohn hastalığı için bu tedavilerden birini veya birkaçını önerebilir:

• Antibiyotikler: Antibiyotikler enfeksiyonları önleyebilir veya tedavi edebilir. Şiddetli enfeksiyonlar apselere yol açabilir ya da fistüllere (normalde birleşmeyen iki organı birbirine bağlayan açıklıklar veya tüneller) neden olabilirler.
• Antidiyareik ilaçlar: Loperamid gibi reçeteli ilaçlar şiddetli ishali durdurabilir.
• Biyolojikler: Bu ilaçlar, bağışıklık tepkisini bastırmak için monoklonal antikorları içerir.
• Bağırsak istirahati: Bağırsaklara iyileşme şansı vermek için doktor, birkaç gün veya daha uzun süre yiyecek veya içecek tüketilmemesini önerebilir. İhtiyaç duyulan besini almak için intravenöz (parenteral) beslenme alınabilir. Bu süre zarfında sadece reçete edilen bir sıvı içilir veya bir beslenme tüpü ile beslenilir.
• Kortikosteroidler: Kortizon, prednizon ve diğer kortikosteroidler otoimmün hastalığın neden olduğu iltihabı hafifletir.
• İmmünomodülatörler: Bu ilaçlar aşırı aktif bağışıklık sistemini baskılayarak iltihabı yatıştırır. Bunlar, azatioprin ve siklosporin içerirler.
• Ameliyat: Ameliyat Crohn hastalığını tedavi etmez ancak komplikasyonları tedavi edebilir. Bağırsak perforasyonlarını (deliklerini), tıkanmalarını veya kanamalarını düzeltmek için ameliyat olunması gerekebilir.

Crohn Hastalığının Komplikasyonları Nelerdir?

Crohn hastalığı aşağıdakiler de dahil olmak üzere ciddi komplikasyonlara yol açabilir:

• Apseler: Sindirim sisteminde veya karında enfekte olmuş irin dolu cepler oluşur.
• Anal fissürler: Anüsteki küçük yırtıklar (anal fissürler) ağrı, kaşıntı ve kanamaya neden olabilir.
• Bağırsak tıkanıklıkları: İltihap, fistül veya daralmış bir bağırsaktan kaynaklanan yara dokusu bağırsağı kısmen veya tamamen tıkayabilir. Atık madde ve gazlar birikir. İnce bağırsak veya kalın bağırsaktaki bir tıkanıklık ameliyat gerektirir.
• Kolon kanseri: Kalın bağırsaktaki Crohn hastalığı kolon kanseri riskini artırır.
• Fistüller: İnflamatuvar bağırsak hastalıkları, bağırsak duvarlarında fistül adı verilen anormal tünel benzeri açıklıkların oluşmasına neden olabilir. Bu fistüller bazen enfekte olur.
• Yetersiz beslenme: Kronik ishal vücudun besinleri emmesini zorlaştırabilir. Crohn hastalığı olan kişilerde sık görülen bir sorun demir eksikliğidir. Çok az demir, organlar yeterince oksijen alamadığında anemiye (düşük kırmızı kan hücresi sayısı) yol açabilir.
• Ülserler: Ağızda, midede veya rektumda ülser adı verilen açık yaralar oluşabilir.

Crohn Hastalığı Hamileliği Nasıl Etkiler?

Crohn hastalığı olan kadınlar genellikle normal gebelikler yaşarlar. Doktor, hastalık remisyondayken gebe kalmaya çalışılmasını önerebilir. Hamilelik sırasında alevlenmeler aşağıdaki riskleri artırabilir:

• Düşük (bebek tam olarak gelişmeden gebeliğin kaybedilmesi).
• Erken doğum (gebeliğin 37. haftasından önce doğum).
• Düşük doğum ağırlığı (yeni doğan ağırlığının 2.5 kilogramdan az olması).

Crohn Hastalığı Nasıl Önlenebilir?

Crohn hastalığını önlemenin bir yolu yoktur. Bu sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri semptomları hafifletebilir ve alevlenmeleri azaltabilir:

• Sigarayı bırakmak.
• Sağlıklı, az yağlı bir diyet uygulamak.
• Düzenli egzersiz yapmak.
• Stresi yönetmek.

Crohn Hastalığı Olan Kişilerde Hastalığın Seyri Nasıldır?

Crohn hastalığı olan çoğu insan sağlıklı ve aktif bir yaşam sürmektedir. Crohn hastalığının tedavisi olmasa da tedaviler ve yaşam tarzı değişiklikleri hastalığı remisyonda tutabilir ve komplikasyonları önleyebilir. Yaşam tarzı değişiklikleri diyette yapılacak değişiklikleri içerebilir. Crohn hastalığı olan kişilerin genellikle her gün yeterli kalori alabilmeleri için diyetlerini uyarlamaları gerekir. Laktoz intoleransı da Crohn hastalığı olanlar için bir sorun olabilir. Bu diyet intoleransı ile ilgili sorunlar yaşadığını fark edenlerin, belirli süt ürünlerinden kaçınması gerekebilir. Crohn hastalığı olanlar sigara içmekten de mutlaka kaçınmalıdır. Sigara içmek durumu daha da kötüleştirebilir. Doktor, Crohn hastalığı teşhisi konulduktan sonra önleyici kolonoskopiler yaptırılmasını önerebilir. Doktorla ne sıklıkta kolonoskopi yaptırılması gerektiği ve diğer tıbbi durumlar için risklerin neler olduğu hakkında konuşulmalıdır.

Ne Zaman Doktor ile İletişime Geçmek Gerekir?

Aşağıdaki durumlarla karşılaşılırsa doktor ile iletişime geçilmelidir:

• Dışkıda kan.
• Kabızlık.
• Aşırı kilo kaybı.
• Ateş.
• Gaz çıkaramama.
• Bulantı ve kusma.
• Şiddetli karın ağrısı.
• Alevlenme belirtileri.
• Kontrol edilemeyen ishal.
• Anemi belirtisi olabilecek halsizlik veya yorgunluk.

Doktora Hangi Sorular Sorulmalıdır?

Crohn hastalığı olanlar, doktoruna aşağıdaki soruları sorabilir:

• Neden Crohn hastalığına yakalandım?
• Ne tür bir Crohn hastalığım var?
• Bu hastalık türü için en iyi tedavi nedir?
• Alevlenmeleri nasıl önleyebilirim?
• Genetik bir formum varsa, aile üyelerim Crohn hastalığı riskini azaltmak için hangi adımları atabilir?
• Herhangi bir diyet değişikliği yapmalı mıyım?
• Hangi ilaçlardan kaçınmalıyım?
• Takviye almalı mıyım?
• Anemi testi yaptırmalı mıyım?
• Alkolü kesmem gerekir mi?
• Komplikasyon belirtilerine dikkat etmeli miyim?

Crohn hastalığı alevlenmeleri öngörülemez ve günlük yaşamı aksatabilir. Hastalığı kontrol altında tutmak için atılabilecek adımlar hakkında mutlaka doktorla konuşulmalıdır. Doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri ile semptomlar yönetilebilir, komplikasyonlardan kaçınılabilir ve aktif bir yaşam sürülebilir.